Arkeologlar, Kudüs’ün Kibbutz Ramat Rachel bölgesinde bir inşaat öncesi rutin yüzey araştırması sırasında tarihi kalıntılar keşfetti. Beklentilerin aksine, buldukları eserler yerine 45 metreden uzun, 5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğinde bir tünel sistemi ile karşılaştılar. Bu tünelin kim tarafından, ne zaman ve ne amaçla inşa edildiği ise belirsizliğini koruyor.
DİKKATLİ PLANLAMA GEREKTİREN BİR YAPIM
İsrail Eski Eserler Dairesi (IAA) kazı başkanları Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, “Nispeten kayalık ve açık bir arazide kazı yaparken beklenmedik şekilde doğal bir karstik boşluk keşfettik. Kazı ilerledikçe bu boşluk uzun bir tünele dönüştü. Bazı kısımları hâlâ çökmüş durumda, bu yüzden tünel ortaya çıkmamış sırlarla dolu,” şeklinde ifade ettiler.
Arkeologlar, tünelin geniş ölçeklerinin büyüleyici olduğunu belirterek, “Bu tüneli kazan her kimse büyük bir çaba ve dikkatli bir planlama gerçekleştirmiştir; bu amaca ulaşmak için gerekli yetenek ve kaynaklara sahip olduğu açıktır,” dediler.
BÜYÜK ÇABA, ANCAK GİZEMİ HENÜZ ORTAYA ÇIKMIYOR
Tünel sisteminin amacı hala gizemini korumakta. Ekibin ilk teorisi, tünelin su kaynaklarına ulaşmak için bir akuedük olarak işlev gördüğü yönündeydi. Ancak, yapılan incelemelerde bu bölgede yer altı su kaynağı olmadığı ve kaya duvarlarda sıva bulunmadığı tespit edildi.
Antik su sistemlerinde bu tür yapıların standart bir uygulama olması nedeniyle bu teori geçerli kabul edilmedi. Daha sonra tarımsal veya endüstriyel amaçlarla yapılmış olabileceği öne sürüldü; fakat bunu destekleyen bir bulgu bulunmamaktadır.
Günümüzdeki teori, işçilerin bu tüneli yapı taşı veya kireç üretimi için ideal bir tabakaya ulaşmak amacıyla kazdığı yönündedir. Bu, şu anda sadece bir tahmin olarak kalmaktadır. Sistem içinde bir havalandırma şaftı eklenmesi ve tünel zeminine saçılmış taş ocağı atıkları bu tünelin pratik bir amaca hizmet ettiğine dair fiziksel kanıtlar sunmaktadır. Ayrıca, tünelin yarım kalmış bir proje olma ihtimali de gündemdedir.
KESİN KANIT YERİN ALTINDA GÖMÜLÜ KALMAYA DEVAM EDİYOR
Arkeologlar, tünelin tarihine dair kesin bir bilgiye ulaşılamadığını vurgulayarak, “Tünelin ne zaman inşa edildiği hakkında en küçük bir bulgu dahi mevcut değil. Tünel, sadece birkaç yüz metre mesafede, Arnona bölgesindeki Demir Çağı’na ait bir kamu binası ve Tel Ramat Rachel’deki İslam dönemine kadar uzanan yerleşim kalıntılarıyla komşu,” şeklinde belirttiler.
Komşu yapılar, tünelin yaklaşık 3 bin yıllık olabileceği ihtimalini düşündürse de kesin kanıtlar hala yer altında gömülü. IAA arkeologlarından Amit Re’em, keşiflerin şehrin dört bir yanında sürekli olarak gerçekleştiğini belirtti. “Genellikle keşiflerle ilgili açıklamalar var. Ancak bu keşif gibi bazıları bizi şaşkına uğratıyor,” diyerek durumu özetledi.
