Hindistan’ın Tamil Nadu eyaleti, İndus yazısının deşifre edilmesi için 1 milyon dolarlık bir ödül duyurdu. Kil ve taşlar üzerine kazınmış kısa işaretlerden oluşan bu yazı, insanlık tarihinin en büyük arkeolojik gizemlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
YILLARDIR GİZEMLİ SIR HALA ÇÖZÜLEMEDİ
Yazıtlar genellikle mühürler ve seramikler üzerinde yer alırken, her satırda ortalama beş işaret bulunuyor. Bu metinler, düzenli ve estetik olmasına rağmen, henüz tam olarak çözümlenemedi. Bilim insanları, işaretlerin ses mi yoksa kelime mi temsil ettiğini tartışmaya devam ediyor.
Araştırmaların en büyük zorluğu, yazının kısa ve “iki dilli” bir örneğin yokluğudur. Rosetta Taşı benzeri bir referans noktası bulunmadığından, uzmanlar yalnızca olasılıklar ve desenler üzerinden çalışabiliyor.
1 MİLYON DOLARLIK ÖDÜL VERİLECEK
Tamil Nadu yönetimi, yazıyı çözebilecek kişi veya gruba 1 milyon dolar nakit ödül vereceğini açıkladı. Yarışma, hem akademisyenler hem de amatör araştırmacılara açık olup, nihai değerlendirme arkeoloji uzmanları tarafından yapılacak.
Eyalet Başbakanı, “Arkeoloji uzmanlarının onaylayacağı biçimde metni çözen kişi ya da kuruluşa 1 milyon dolar ödül vereceğiz” dedi. Bu girişim, bilimsel kanıt temelli ilerlemeyi teşvik etmeyi hedefliyor.
RASTGELE SEMBOLLER DEĞİL, DİL OLDUĞU ORTAYA ÇIKTI
Güney Hindistan’daki çanak çömleklerdeki grafiti izlerinin, İndus işaretleriyle yaklaşık %60 oranında benzerlik gösterdiği belirlendi. Bu paralellik, antik dönemlerde kültürel etkileşimlerin yaygın olduğunu gösteriyor. Ancak, bu benzerlik tek başına dilin veya anlamın çözülmesi için yeterli değil.
Bilgisayar bilimcileri, işaretlerin sıklığını ve dizilimini analiz ederek yazının rastgele semboller değil, belirli kurallar sistemine dayalı bir dil olduğunu ortaya koydu. Uzmanlara göre “çözüm” niteliği taşıması için bir okumanın şu şartları sağlaması gerekiyor:
Yüzlerce yazıtta tutarlı biçimde uygulanabilmesi,
Hasarlı metinlerde eksik işaretleri öngörebilmesi,
Yazım ve sıra kurallarına uyması,
Arkeolojik verilerle desteklenebilmesi.
İki dilli bir metin bulunmadığı takdirde, doğrulama iç tutarlılık ve bağımsız testlerle gerçekleştirilecek.
KAYIP TARİHİN GİZEMLİ DİLİ
İndus Vadisi Uygarlığı, dönemin gelişmiş şehir planlaması, kanal sistemleri ve ticaret ağları ile dikkat çekiyor. Bu toplumun kullandığı yazının çözülmesi, antik dünyanın ticari, sosyal ve kültürel yaşamına ışık tutabilecek. Bunun yanı sıra, yazının Dravid dillerinden biri mi yoksa tamamen farklı bir dil mi olduğu da netleşecek.
