Rusya’nın Ukrayna’daki savaş nedeniyle bütçesi daralırken, on yıllardır bekleyen stratejik demiryolu yatırımları da durma noktasına geldi. Federal Demiryolu Taşımacılığı Ajansı’nın (Roszheldor) 30 Nisan 2026’da Krasnoyarsk Bölge Milletvekili A. Boykov’a gönderdiği resmi yazı, 18 Nisan 2026’da hükümetin Kızıl-Kuragino demiryolu imtiyaz sözleşmesini askıya alma kararı aldığını ortaya koydu. belgeye göre, 21 Nisan’da taraflar projenin 10 yıl süreyle durdurulmasını öngören ek protokolü imzaladı. Karar, Sibirya’nın yoksul cumhuriyeti Tuva’yı ana demiryolu ağına bağlama hedefini bir kez daha ertelerken, Kremlin’in ‘Doğu’ya dönüş’ stratejisinin de sorgulanmasına yol açtı.
Savaş bütçesi diğer projeleri tüketti
Uzmanlar, savaşın Rusya’nın sivil altyapı harcamalarını neredeyse tamamen tükettiğini belirtiyor. Ukrayna’daki çatışmaların üçüncü yılına girerken federal bütçenin %40’ından fazlası savunma ve güvenlik harcamalarına ayrıldı. Demiryolu gibi büyük sermaye yoğun projeler ise finansman bulamaz hale geldi. Roszheldor’un milletvekiline verdiği yanıt, bu durumun artık resmi belgelere de yansıdığını gösteriyor.
2011 yılında onaylanan ve 410 kilometreyi aşması planlanan Kızıl-Kuragino hattı, bölgenin kalkınması için hayati önem taşıyordu. Ancak aradan geçen 14 yılda, toplam uzunluğun yalnızca 1 kilometresi inşa edilebildi. Proje, Rusya’nın en büyük koklaşabilir taş kömürü yataklarından biri olan Elegest sahasına erişim sağlamayı hedefliyordu. Şimdiki askıya alma kararı, bu kaynakların yıllar boyunca kullanılamayacağı anlamına geliyor.
14 yılda sadece 1 kilometre raylı hat
Projenin bu kadar yavaş ilerlemesi, Rusya’nın altyapı yatırımlarındaki kronik yetersizliği gözler önüne seriyor. 2011’den 2024’e kadar sürekli ertelenen inşaat, önce maliyet artışları, ardından yaptırımlar ve nihayet savaş nedeniyle durdu. 2024 yılında yıllık yaklaşık 20 milyar ruble ödenek ayrılması planlanmıştı, ancak bu rakamın bile savaş fonlarına aktarıldığı iddia ediliyor.
Mevcut 1 kilometrelik ray, projenin fizibilitesini bile tartışmalı hale getiriyor. Mühendislik açısından, askıya alma süresinin sonunda -ki bu toplamda 25 yılı bulacak- mevcut proje dokümanlarının güncelliğini yitireceği ve tamamen yeniden hazırlanması gerekeceği belirtiliyor. Bu da fiilen projenin sonlandırılması anlamına geliyor.
Tuva: zengin yeraltı kaynaklarına rağmen yoksul bölge
Tuva Cumhuriyeti, Rusya’nın en fakir bölgelerinden biri olmaya devam ediyor. Kişi başına düşen gelir ortalaması ülke ortalamasının üçte biri seviyesinde. Bölgenin kömür, metal ve diğer mineraller açısından zengin olmasına rağmen, ulaşım altyapısının olmaması büyük yatırımcıları caydırıyor.
Demiryolunun olmayışı, genç nüfusun iş bulma umudunu kırıyor. Son on yılda Tuva’dan göç edenlerin sayısı her yıl artıyor. Sosyologlar, ekonomik fırsatların sınırlı olmasının sosyal gerilimi yükselttiğini ve bölgedeki istikrarsızlığı derinleştirdiğini vurguluyor. Askeri harcamalar yüzünden sivil projelerin ertelenmesi, bu gerilimi daha da artırabilir.
‘Doğu’ya dönüş’ vaadi çöküyor: alternatif koridor rafa kalktı
Kızıl-Kuragino demiryolu sadece Tuva için değil, Rusya’nın Asya’ya açılım stratejisi için de kritikti. Proje, Moğolistan üzerinden Çin’in Sincan bölgesine, özellikle Urumçi’ye uzanan ulusötesi bir ticaret koridorunun ilk adımı olarak görülüyordu. Bu hat, Baykal-Amur Ana Hattı (BAM) ve Trans-Sibirya Demiryolu’nun artan yük kapasitesini hafifletmeyi amaçlıyordu.
Ancak şu anki askıya alma, bu vizyonun rafa kalktığını gösteriyor. BAM ve Transsib zaten maksimum kapasitede çalışırken, yeni güzergahların devreye alınamaması, Kremlin’in vaat ettiği ‘Doğu’ya dönüş’ politikasının kâğıt üzerinde kaldığı anlamına geliyor. Uzmanlar, bu durumun Rusya’nın Asya-Pasifik ticaretindeki rekabet gücünü daha da zayıflatacağını ifade ediyor.
Proje 10 yıl askıda, 25 yıl sonra baştan başlamak zorunda
İmtiyaz sözleşmesinin 10 yıl süreyle askıya alınması, pratikte projenin rafa kaldırılması anlamına geliyor. Zira projenin onaylandığı 2011 yılından bu yana 14 yıl geçti. 10 yıllık askı süresi sonunda toplam 25 yıllık bir boşluk oluşacak. Bu kadar uzun sürede, mevcut jeolojik etütler, çevresel değerlendirmeler ve mühendislik hesaplamaları geçerliliğini yitirecek.
Roszheldor yetkilileri, belgelerin yenilenmesi için en az 3-5 yıl sürecek bir sürecin gerekeceğini kulislerde dile getiriyor. Dolayısıyla, 2026 yılı itibarıyla askıya alınan hat, en iyimser senaryoda 2030’ların sonundan önce faaliyete geçemeyecek. Bu da Tuva’nın kalkınması için yeni nesillerin beklemesi anlamına geliyor.
