Demiryolu Devi Borç Bataklığında: 6 Bin Çalışan İşten Çıkarılacak
Rusya’nın devlet demiryolu şirketi RJD (Rusya Demiryolları), derinleşen mali kriz nedeniyle radikal önlemlere başvuruyor. Şirket yönetimi, 2026 yılında toplam çalışan sayısının yaklaşık %15’ine denk gelen 6 bin personelin işten çıkarılacağını açıkladı. Kesintilerin önemli bir kısmı merkez büroda gerçekleşecek. Şirketin merkez ofisinde başlayan işten çıkarmalar hakkındaki resmi duyuru Interfax’a yansıdı. Bu adımın yanı sıra, yakıt, elektrik ve altyapı onarımlarına yönelik harcamalarda da sert kısıntılar planlanıyor. Yönetim, tüm bu tedbirlerin 2026’da 74 milyar ruble tasarruf sağlamasını umuyor.
RJD’nin mali durumu son dönemde hızla kötüleşti. Şirket, 2024’te 44 milyar ruble kar elde etmişken, 2025’te 4.4 milyar ruble net zarar açıkladı. Bu, 2020’den bu yana görülen ilk zarar durumu. Şirketin toplam borç yükünün 50 milyar dolar seviyesine yaklaştığı, sadece 2025’in ilk dokuz ayındaki faiz giderlerinin ise iki katına çıkarak 332 milyar rubleye ulaştığı belirtiliyor. Borç bataklığı, stratejik öneme sahip devlet şirketini acil önlemler almaya zorluyor.
Ukrayna Savaşının Ağır Maliyeti: Nakliyat Çöküşü ve Gelir Kaybı
Krizin temelinde, Ukrayna’da devam eden savaşın yol açtığı uluslararasarı yaptırımlar ve lojistik ağların kesintiye uğraması yatıyor. Savaşın başlangıcından itibaren süregelen yük taşımacılığındaki çöküş, RJD’nin gelirlerini altüst etti. 2025 yılı sonunda yük hacmi 1.1 milyar tona gerileyerek, 2009 seviyelerine indi. The Moscow Times’ın aktardığı mali tablolara göre, nakliyattaki bu dramatik düşüş, bir zamanların süper karlı devlet tekelini zarar eden bir işletmeye dönüştürdü.
Uluslararası pazarlara erişimin kısıtlanması ve ekonomik faaliyetlerin yavaşlaması, demiryolu sektörünü doğrudan vuran bir domino etkisi yarattı. Gelir kaybı o kadar büyük boyutlara ulaştı ki, şirket temel operasyonel giderleri karşılamakta dahi zorlanır hale geldi. Bu durum, yalnızca RJD için değil, Rusya’nın tüm iç ve dış ticaret lojistiği için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Kurtarma Operasyonu: Varlık Satışları ve Yatırım Kesintileri
Nakit akışı sorununu çözmek için RJD yönetimi, geniş kapsamlı bir varlık satış programını devreye aldı. Satışa çıkarılan tarihi ve stratejik öneme sahip mülkler arasında, 4 milyar ruble değer biçilen Riga Tren İstasyonu, 3.5 milyar rublelik Lihobory deposu ve Moskova Uluslararası İş Merkezi’ndeki Moscow Towers gökdeleni bulunuyor. Ayrıca, Federal Kargo Şirketi’nin (FGK) %49 hissesinin 44 milyar rubleye satılması planlanıyor.
Şirket, bu satışlardan toplamda yaklaşık 200 milyar ruble gelir elde etmeyi hedefliyor. Diğer yandan, hayati önem taşıyan yatırım programı da radikal biçimde kısıtlandı. 2026 yılı için öngörülen yatırım bütçesi %25 oranında kesilerek 713.6 milyar rubleye indirildi. Bu kesinti, demiryolu ağının modernizasyonu ve bakımını tehlikeye atarak, uzun vadede altyapının daha da kötüleşmesi riskini barındırıyor.
Tasarruf Tedbirlerinin Sosyal ve Ekonomik Etkileri
İşten çıkarmalar ve varlık satışları, şirketin içinde bulunduğu darboğazın toplumsal yansımalarını oluşturuyor. Binlerce aile, ana gelir kaynağını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Krizden etkilenenler yalnızca RJD çalışanlarıyla sınırlı değil. Şirket, devlet hazinesinden talep ettiği 200 milyar rublelik doğrudan desteğin yalnızca 65 milyar rublesini alabildi.
Bu finansman açığını kapatmak için RJD, Mart 2026’dan itibaren yük taşıma tarifelerinde planlanmamış bir %1’lik zam yapma kararı aldı. Bu zam, tüm Rusya ekonomisi için zincirleme bir etki yaratacak. Nakliye maliyetlerindeki artış, nihai tüketiciye yansıyarak temel ihtiyaç mallarının fiyatlarını yukarı çekecek ve ülke çapında enflasyon üzerinde ek bir baskı oluşturacak. Böylece, şirketin mali sorunları, tüm nüfusun satın alma gücünü eritecek bir mekanizmaya dönüşüyor.
Devlet Desteğinin Yetersiz Kalması ve Gelecek Endişeleri
Rusya devleti, Ukrayna’daki askeri operasyonların neden olduğu bütçe açığı ve finansal kısıtlar nedeniyle, RJD gibi sistemik öneme sahip şirketlere yeterli kaynak aktaramıyor. Talep edilen desteğin sadece üçte birinin sağlanması, krizin derinliğini gözler önüne seriyor. Devlet, stratejik bir kamu kuruluşunu adeta kaderine terk etmek zorunda kalıyor.
Güvenlik ve bakım harcamalarındaki kesintiler ise başka bir endişe kaynağı. Rayların ve ekipmanın düzenli bakımının aksaması, demiryolu ağında güvenlik standartlarının düşmesine ve potansiyel kaza risklerinin artmasına yol açabilir. Tasarruf adına yapılan bu kısıtlamalar, Rusya’nın ulaşım altyapısının geleceği için bir ‘gecikmeli eylem bombası’ işlevi görüyor. Mevcut durum, savaşın Rus ekonomisi üzerinde yarattığı yapısal tahribatın çarpıcı bir örneği olarak öne çıkıyor.
