Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, büyük altyapı ve kamu-özel işbirliği (KÖİ) projelerini savunarak “Cebimizden bir kuruş çıkmayacak” ve “Devletin kasasından bir kuruş çıkmıyor” açıklamalarında bulundu. Ancak yap-işlet-devret modeliyle inşa edilen köprü, otoyol, havalimanı ve şehir hastaneleri için devletin bütçesinden kira ve garanti ödemeleri kapsamında milyarlarca lira harcandı. 22 şehir hastanesi için son 8 yılda toplamda 327 milyar 600 milyon lira ödeme yapıldı. Bu dönem zarfında köprü ve otoyollara geçiş garantisi kapsamında ise 282 milyar lira ödendi.
‘GARANTİ ÖNEMLİ DEĞİL’
Erdoğan, 25 Mart 2016’da, “Devletin kasasından, kesesinden 1 kuruş çıkmadan yapılmış olan projelerdir” dedi. 14 Haziran 2018’de ise, “Biz kendi bütçemizden para kullanmadan yap-işlet-devret’i kullandık ve buna vakıf olacak olan firma buluyor” ifadelerini kullandı. İstanbul-İzmir otoyolu için 4 Ağustos 2019’da “Bu devasa projenin yatırım tutarı 11 milyar dolardır. Devletin kasasından tek kuruş çıkmamıştır” açıklamasıyla dikkat çekti.
Ekonomist, para saçmayı sürdürecek
Erdoğan, ekonomist olduğunu öne sürdüğü tarihlerde KÖİ projeleri için devletin kasasından hiçbir ödeme yapılmadığını yineledi. 13 Nisan 2025’te Antalya Havalimanı’na yönelik, “Yaklaşık 927 milyon Euro yatırım hacminde bu projeyi kamu-özel işbirliği modeliyle gerçekleştirdik” dedi.
‘GEÇİŞ GARANTİSİ’ PARALARI
Devletin bütçesinden otoyol ve köprüler için müteahhitlere yapılan ‘geçiş garantisi’ ödemeleri şu şekildedir: 2017’de 1.1 milyar, 2018’de 3.4 milyar, 2019’da 5.1 milyar, 2020’de 10.1 milyar, 2021’de 14.2 milyar, 2022’de 36.3 milyar, 2023’te 56.8 milyar, 2024’te 60.3 milyar ve 2025’te 95 milyar lira. Önümüzdeki iki yıl içinde köprü ve otoyollara yapılacak toplam ödemenin 515.7 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
Şehir hastanelerine ödenen para katlandı
Şehir hastaneleri, kamu bütçesinden finanse edilen vergilerle hazırlanan kaynakları önemli ölçüde aşan ödemelere neden oldu. Özel sektöre yaptırılan şehir hastaneleri için yıllık ödemeler hızla artarken, son iki yılda ciddi bir artış yaşandı. 8 yıl içinde yapılan ‘garanti ödemeleri’ aşağıdaki gibidir: 2018’de 3.4 milyar lira, 2019’da 5.1 milyar, 2020’de 10.1 milyar, 2021’de 14.2 milyar, 2022’de 36.4 milyar, 2023’te 56.8 milyar, 2024’te 90.5 milyar ve 2025’te 111.1 milyar lira. Sonuç olarak, 8 yıllık süreçte garanti ödenmeyle birlikte firmalara toplamda 327 milyar 600 milyon lira ödeme yapıldı. Önümüzdeki üç yıl içinde bu ödemelerin 2026 yılı için 136 milyar, 2027’de 149 milyar ve 2028’de 159 milyar lira olacağı öngörülüyor.
