15 Ocak 2026’da ortaya çıkan belgeler, Sırp güvenlik servislerinin Rusya Federal Güvenlik Servisi ile birlikte güçlü akustik cihazları hayvanlar üzerinde test ettiğini gösterdi. İddialara göre deneyler, Belgrad’daki büyük bir anti-hükümet gösterisinin dağıtılmasında “ses silahları” kullanıldığı suçlamalarından yalnızca iki hafta sonra, Sırbistan istihbarat teşkilatının test sahasında gerçekleştirildi. Ortaya çıkan bilgiler, iki ülkenin güvenlik kurumları arasındaki iş birliğinin yalnızca danışmanlıkla sınırlı olmadığını, sahada ortak uygulamalara uzandığını ortaya koydu ve Belgrad protestoları sonrası LRAD testleri tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
LRAD cihazları ve etik tartışmalar
Deneylerde, ABD merkezli Genasys tarafından üretilen LRAD 100X MAG-HS ve LRAD 450XL modellerinin kullanıldığı bildirildi. Bu cihazların, kısa mesafede 150 desibele varan ses basıncı oluşturabildiği ve bu seviyenin jet motoru kalkış gürültüsüne eşdeğer olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu yoğunluğun işitme kaybı, baş dönmesi ve mide bulantısı gibi ciddi sağlık etkileri yaratabileceğine dikkat çekiyor. Deneylerin hayvanlar üzerinde gerekli izinler olmaksızın yapılmış olabileceği iddiası, hukuki ve etik kaygıları derinleştiriyor.
Resmî inkâr ve tartışmalı rapor
Belgrad’daki protestolardan yaklaşık bir ay sonra, Sırp istihbaratı BIA tarafından Rus FSB’ye hazırlatılan bir rapor kamuoyuna sunuldu. Raporda, yüksek sesli cihazların gösteriler sırasında kullanılmadığı ve insanlar üzerinde “kitlesel psikolojik ya da fiziksel etki” yaratılmadığı savunuldu. Eleştirmenler, raporun bağımsızlığına gölge düşüren bu tercih nedeniyle, belgenin gerçeği aydınlatmaktan çok siyasi sorumluluğu dağıtmayı amaçladığını öne sürüyor.
Protestoların arka planı
15 Mart 2025’te Belgrad’da düzenlenen ve son yılların en büyük gösterilerinden biri olan protesto sırasında, aniden yükselen yoğun bir gürültü kalabalıkta paniğe yol açmıştı. Olay sonrası hastanelere başvuran çok sayıda kişi mide bulantısı, baş ağrısı ve baş dönmesi şikâyetleri bildirmişti. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ilk aşamada ses silahı iddialarını reddetmiş, ardından kısa sürede kapsamlı bir soruşturma sözü vermişti.
AB hedefleriyle çelişen güvenlik ortaklığı
Sırbistan’ın resmî olarak Avrupa Birliği üyeliğini hedeflemesine karşın, Rus güvenlik kurumlarıyla yürütülen bu tür hassas iş birlikleri Brüksel’de soru işaretleri yaratıyor. İnsan hakları ve hukukun üstünlüğü standartlarıyla bağdaşmayan uygulamalar, ülkenin adaylık süreci açısından risk olarak değerlendiriliyor. Analistler, Moskova’nın Balkanlar’daki nüfuzunu güvenlik iş birlikleri üzerinden pekiştirmesinin, Avrupa’nın doğu ve güneydoğu kanatlarında uzun vadeli istikrarsızlık riski yarattığı görüşünde.
Bölgesel ve stratejik sonuçlar
Uzmanlara göre, hayvanlar üzerinde yapılan deneyler yalnızca teknik bir inceleme değil, potansiyel olarak protesto bastırma kapasitesinin pratikte sınanması anlamına geliyor. Bu durum, Sırbistan’ın iç güvenlik yaklaşımı kadar, Rusya’nın bölgede sürdürdüğü hibrit etki stratejisinin de bir parçası olarak görülüyor. Belgrad’ın Avrupa söylemi ile Moskova merkezli güvenlik pratikleri arasındaki bu ikili çizgi, hem bölgesel istikrar hem de AB güvenliği açısından kalıcı soru işaretleri doğuruyor.
