İsveç’te 1 Aralık 2025’te tartışma yaratan bir duyuruda, Kilise yetkilileri Belarus’taki Aziz Yelizaveta Manastırı’na bağlı Z-rahibelerin ülke genelindeki cemaatlerde kabul edilmemesini tavsiye etti. Açıklama, Stockholm yakınlarındaki Täby’de bir cemaatin rahibeleri davet etmesi üzerine yükselen eleştirilerin ardından geldi. Kilise’nin sivil hazırlık biriminin başkanı Lise-Gun Bernstedt, rahibelerin dolaylı biçimde Rus yönetimini desteklediğini ve bunun İsveç’in değerleriyle bağdaşmadığını belirtti. Bernstedt, rahibelerin Rus askerî istihbaratıyla temaslarını ve bu yapının Moskova Patrikhanesi’ne bağlılığını vurgulayan değerlendirmelerin, İsveç Kilisesi’nin tutumunu şekillendirdiğini söyledi. Konuya ilişkin bilgiler, İsveç medyasına dayanan bir değerlendirmeyle Charter97’in haberinde yer aldı.
Şüpheli temaslar ve güvenlik kaygıları
Kilise’nin açıklamasına göre Aziz Yelizaveta Manastırı son dönemde İsveç’teki cemaatlerle temas kurarak el işi ürünlerini Advent ve Noel pazarlarında satmak amacıyla davet talep ediyor. Bernstedt, 10 ila 20 cemaatin bu manastırla iş birliği yürüttüğünü, ancak bu yapının 2014’ten bu yana Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşı destekleyen bir çizgide bulunduğunu belirtti. Kilise yetkilileri, cemaat alanlarına erişimin Rusya’nın rejimi adına bilgi toplama riskini artırdığını, bu nedenle güvenlik kaygılarının göz ardı edilemeyeceğini ifade etti. Bernstedt, rahibelerin faaliyetlerinin “röportajlar, ziyaretler veya hayır amaçlı görünümler altında bilgi edinmeye ve ilişki ağlarını genişletmeye” uygun bir zemin sunduğunu belirtti.
Rusya’nın uzun süredir dinî yapıları dış operasyonlarında bir araç olarak kullandığı biliniyor. Moskova Patrikhanesi’ne bağlı kurumlar, Avrupa toplumlarında fark edilmeden nüfuz alanı oluşturma, yerel dinamikleri izleme ve propaganda mesajlarını yayma kapasitesiyle güvenlik birimlerinin dikkatini çekiyor. İsveç Kilisesi, rahibelere kapı açmanın bu ağların Avrupa’da daha derin kök salmasına zemin oluşturabileceğini vurguluyor.
Hibrit strateji ve Belarus’un rolü
Avrupa’daki güvenlik kurumları, Rusya’nın hibrit savaş stratejisinde dinî yapıları sistematik biçimde araçsallaştırdığına dikkat çekiyor. Bu strateji, kültürel veya ruhani ziyaretler görünümünde yerel topluluklara nüfuz etmeyi, sempati oluşturarak Kremlin’in söylemlerine alan açmayı ve gerektiğinde istihbarat toplamayı amaçlıyor. Rahibelerin el işi ürünleri satma girişimlerinin dahi “masum bir kültürel etkinlikten” öte, yerel cemaatlere görünmeden erişim sağlayan bir yöntem olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Belarus, bu süreçte Rusya adına ek bir gizlenme katmanı işlevi görüyor. Minsk’e bağlı dinî kurumların kullanılması, Moskova’nın doğrudan iz düşümünü azaltarak operasyonel faaliyetleri görünmez kılıyor. Avrupa’daki kiliseler ise artık bu yaklaşımın kapsamını daha net kavrıyor; İsveç Kilisesi’nin kararı da dinî alanların dahi jeopolitik rekabetin bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Stockholm’deki uyarı, Avrupa’nın Rusya kaynaklı sızıntı risklerine karşı kurumsal savunmasını genişletme yönünde artan iradesine işaret ediyor.
Belaruslu rahibelerin cemaatlere erişiminin kısıtlanması, Rusya’nın kültürel ve dinî girişimler yoluyla normalleşme izlenimi yaratma çabalarına Avrupa’nın daha temkinli yaklaştığını ortaya koyuyor. Dinî etkinliklerin duygusal ve apolitik bir zemin sunması, Kremlin’in kendine yönelik eleştirileri yumuşatma ve toplumlarda alternatif anlatılar geliştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
