Sahte Sigortalılık Vakaları Artıyor
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son dönemde sahte sigortalılık vakalarına yönelik denetimlerini artırarak, birçok emekliliği iptal ediyor. Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, sahte sigortalılık durumlarını ve iptal süreçlerini detaylandırdı.
“FİİLİ ÇALIŞMA YOKSA İPTAL EDİLİR”
Karakaş, gerçek bir hizmet akdine dayanan sigortalılığın yasalar çerçevesinde sorun teşkil etmeyeceğini belirterek, çalışmadığı halde birisinin iş yerinden sigortalı gösterilmesinin risk taşıdığını ifade etti:
Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, ortada fiili ve gerçek bir çalışma yoksa SGK bu sigortalılığı iptal eder. Kişi emekli olmuşsa, emekliliği de iptal edilir.
PARAVAN ŞİRKETLER MERCEK ALTINDA
Sahte sigortalılığın en yaygın yöntemlerinden birinin paravan şirketler aracılığıyla gerçekleştirildiğini kaydeden Karakaş, bazı kişilerin bu şirketler aracılığıyla sigortalı gösterildiğini belirtti:
Bu iş yerleri SGK açısından sahte iş yeridir. Dolayısıyla bu yerlerden bildirilen sigortalılar tespit edildiğinde, hem sigortalılık hem de emeklilik iptal edilir.
İŞ YERİ KARNESİ SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR
Karakaş, SGK’nın “İş Yeri Karnesi Sistemi” ile iş yerlerini risk analizine tabi tuttuğunu aktardı. Hizmet dökümünde yer alan harflerin süreci belirttiğini ifade ederek açıklamalarda bulundu:
- “Ş” harfi: Şüpheli iş yeri
- “K” harfi: Kontrollü iş yeri statüsü
- “S” harfi: Sahte iş yeri
Denetmenler, iş yerinin sahte olduğuna kanaat getirirse, bildirilen tüm sigortalılık kayıtlarının iptal edildiğini duyurdu.
ŞİRKET SAHİPLERİNE KRİTİK UYARI
Emeklilik iptallerinin bir diğer sebebi, şirket sahiplerinin kendi iş yerlerinden 4/A (SSK) kapsamında sigortalı gösterilmeleri olarak kaydedildi. Bu durumda sigortalılığın iptal edilerek kişinin doğrudan BAĞ-KUR kapsamına geçirildiği belirtildi:
“Bu durum emeklilik şartlarını değiştirir. Kişi emekli olmuşsa dahi emekliliği iptal edilebilir.”
EŞİN İŞ YERİNDE SİGORTALILIK
Karakaş, eşlerin birbirlerinin iş yerinde sigortalı olabileceğini, ancak bunun gerçek bir hizmet akdine dayanması gerektiğini vurguladı:
Eğer eş, ücret almadan sadece yardım amaçlı çalışıyorsa bu sigortalı sayılmaz. Gerçek bir işçi gibi çalışmıyorsa SGK bu durumu da iptal edebilir.
SAHTE BOŞANMALARA DİKKAT
Kayıt dışı sigortalılığa yönelik diğer bir soruşturma alanı, vefat eden aile üyelerinin maaşlarından yararlanmak amacıyla yapılan muvazaalı boşanmalardır. Bu durumda yetim maaşının iptali ve ödenen tutarların geri alınması söz konusu oluyor. Uzmanlar, işsizlik maaşı, doğum yardımı veya diğer sosyal yardımlar için de sahte sigortalılık işlemlerinin iptal edilmesi gerektiğine dikkat çekti.
PRİMLER İADE EDİLMİYOR
Karakaş, sahte sigortalılığın ağır yaptırımları olduğunu vurguladı:
Sahte iş yeri kurulmuşsa bu Türk Ceza Kanunu kapsamında suçtur. Savcılık devreye girer. SGK, yatırılan primleri gelir kaydeder ve iade etmez. Alınan emekli maaşları, sağlık giderleri ve diğer yardımların geri tahsili gecikme zammı ve faiziyle birlikte yapılır.
Uzmanlar, vatandaşların kısa vadeli kazanç amacıyla sahte sigortalılık yöntemlerine başvurmamaları gerektiğini vurguluyor. Ancak yalnızca gerçek çalışma ilişkisine dayalı sigortalılığın güvence sağladığına dikkat çekiyorlar.
