11 Ekim 2025’te Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, Informer’e verdiği röportajda, Moskova’nın birkaç aylık müzakerelerin ardından Belgrad’a yalnızca 2025 sonuna kadar geçerli olacak kısa vadeli bir doğalgaz anlaşması teklif ettiğini açıkladı. Vučić, Sırbistan’ın Rus enerji devi Gazprom ile en az üç yıllık bir tedarik sözleşmesi imzalamak istediğini, ancak bu talebin reddedildiğini belirtti. Sırbistan lideri bu yıl içinde iki kez Vladimir Putin ile görüştü; buna rağmen Moskova, anlaşmayı yalnızca 31 Aralık 2025 tarihine kadar uzatmayı kabul etti.
ABD yaptırımları ve NIS üzerindeki baskı
Vučić, bu olumsuz kararın ABD’nin Sırbistan’ın enerji şirketi NIS’e uyguladığı yaptırımlarla bağlantılı olabileceğini söyledi. NIS’in hisselerinin yüzde 44,9’u Kremlin kontrolündeki Gazprom Neft’e ait. ABD, NIS’e yönelik yaptırımları Ocak 2025’te açıklamış, ancak Belgrad ile yürütülen diplomatik görüşmeler nedeniyle uygulamayı defalarca ertelemişti. Eylül ayında Washington bu ertelemeyi sonlandırdı ve 1 Ekim 2025’ten itibaren kısıtlamalar yürürlüğe girdi. Vučić, yaptırımların ancak NIS’in millileştirilmesi halinde kaldırılabileceğini, ancak kendisinin “başkasının malını çalmak istemediği” için bu seçeneği reddettiğini ifade etti.
Moskova’nın enerji kartı
Sırbistan Cumhurbaşkanı, Rusya’nın kısa vadeli sözleşme teklifinin bir tür uyarı niteliğinde olduğunu savundu. Vučić’e göre, Moskova bu yolla Belgrad’a “Eğer NIS’i millileştirir ya da buna benzer bir adım atarsanız, 31 Aralık 2025’te gazı keseriz” mesajı gönderiyor. Bu durum, Rusya’nın enerji kaynaklarını siyasi baskı aracı olarak kullanmaya devam ettiğini bir kez daha gösteriyor.
AB ile ilişkilerde dönüm noktası
Sırbistan, Avrupa Birliği’ne aday ülke olarak yönünü belirlemek zorunda. AB yetkilileri, Belgrad’ın Moskova ile yakın ilişkilerinden duydukları endişeyi açıkça dile getiriyor. AB Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Sırbistan’ın dış politikasını AB çizgisine, özellikle de Rusya ve Çin’e yönelik tutumda uyumlu hale getirmesi gerektiğini vurgulamıştı. Vučić’in Moskova’daki askeri geçit törenine katılımı da Brüksel’de sert tepkilere yol açtı.
Belgrad’ın stratejik tercihi
Son otuz yıldır Sırbistan, Rusya ile tarihî bağları ve Avrupa entegrasyonu hedefi arasında denge kurmaya çalışıyor. Ancak Eurointegration’ın analizine göre, AB’den gelen sinyaller artık bu ikili politikanın sürdürülemez hale geldiğini gösteriyor. Uzmanlar, Moskova’nın Balkanlar’daki nüfuzunu “çok kutuplu dünya” stratejisinin bir parçası olarak korumaya çalıştığını, ancak bu stratejinin Sırbistan’ın çıkarlarına hizmet etmediğini belirtiyor.
Değişen dengeler
Sırbistan, Avrupa’da Rusya’ya yaptırım uygulamayan az sayıda ülkeden biri. Bu durum, Rusya ve Sırbistan’daki propaganda medyası tarafından “büyük dostluk” olarak sunulsa da, gerçekte Moskova Belgrad üzerinde siyasi baskı kurmak için bunu kullanıyor. Rusya, Sırbistan’a somut ekonomik veya güvenlik garantileri sunmuyor; bunun yerine “Slav kardeşliği” ve “ortak tarih” söylemleriyle etki alanını korumaya çalışıyor.
Uzmanlar, Belgrad’ın giderek artan şekilde Batı ile entegrasyona yöneldiğini, çünkü Rusya’nın Sırbistan’ı kendi jeopolitik çıkarları için bir araç olarak gördüğünü vurguluyor. Bu nedenle, Sırbistan’ın gelecekteki yönü açısından AB ile yakınlaşma stratejik bir zorunluluk haline geliyor.
