12 ila 80 ton ağırlığındaki taş devlerin nasıl hareket ettirildiğine dair uzun süredir süregelen belirsizlik, yenilikçi 3D modelleme ve saha deneylerini bir araya getiren yeni bir araştırma ile çözüldü. Araştırma, heykellerin yere yatırılmadan dik biçimde zigzag hareketle ilerletildiğini ortaya koydu.
‘ASIL ZOR OLAN…’
Binghamton Üniversitesi’nden Profesör Carl Lipo’nun liderlik ettiği araştırma, heykellerin iki yanına bağlanan halatlarla ritmik bir şekilde sallanarak adım adım hareket ettirildiğini gösteriyor. Lipo, “Bir kez hareket ettirildi mi, zor değil. İnsanlar tek kolla çekebiliyor. Asıl zor olan, ilk sallamayı başlatmak” açıklamasında bulundu.
Daha önceki teoriler, moai’lerin düz bir şekilde yatırılarak çekildiğini öne sürüyordu. Ancak bu yöntem, büyük heykeller için oldukça zahmetli ve neredeyse imkânsızdı. Yeni deneyler, moai’lerin yürütülmesini sağlayan D şeklinde bir taban ve öne eğik bir ağırlık merkezi tasarımına sahip olduğunu ortaya koyuyor.
TEORİYİ TEST ETTİLER
Lipo ve Arizona Üniversitesi’nden Profesör Terry Hunt, bu teoriyi test etmek amacıyla 4,35 tonluk bir moai replikası üretti. 18 kişilik bir ekip, heykeli 40 dakikada 100 metre ilerletebilmeyi başardı. Bu, önceki yöntemlerden çok daha hızlı ve etkili bir sonuç sağladı.
Bilim insanları, bu taşıma yönteminin yalnızca mantıklı olmakla kalmayıp, aynı zamanda adadaki moai yollarıyla da uyumlu olduğunu belirtti. Bu yollar, yaklaşık 4,5 metre genişliğinde ve içe çökük bir yapıya sahip olup, heykellerin denge içinde yürütülmesini kolaylaştırmaktadır.
Yolda devrilmiş halde bulanan moai’lerin ayaklarının altına kazılmış izler, halkın heykelleri dik tutmak için gösterdiği çabayı gözler önüne seriyor. Bu, “yürütme” teorisinin güçlü bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca, bu bulgular Rapa Nui halkının sözlü gelenekleriyle de örtüşüyor. Yerlilerin aktardığına göre, moai’ler yapıldığı ocaktan yola çıkarak “yürüyerek” nihai yerlerine ulaştı.
Sonuç olarak, araştırmacılar bu yöntemle dev heykellerin taşınmasının fiziksel olarak mümkün olduğu kadar, yerel bilgelik ve mühendislik açısından da etkileyici bir başarı olduğunu vurguluyor. Lipo, “Bu, Rapa Nui halkının ne kadar zeki olduğunu gösteriyor. Onlardan öğrenecek çok şeyimiz var” ifadelerini kullanıyor.
