Dişilerin Erkeklerden Uzun Yaşama Süresi Evrensel Bir Gerçek
Almanya’daki Max Planck Enstitüsü’nün araştırmasına göre, dişilerin erkeklerden daha uzun yaşaması, yalnızca insanlar için geçerli bir durum değil. Toplamda 1,176 tür — şempanzeler, kemirgenler, geyikler ve kuşlar dahil — hem vahşi doğada hem de hayvanat bahçelerinde incelendi. Araştırmacılar, bu çalışmanın şimdiye kadar gerçekleştirilen en kapsamlı analiz olduğunu vurguladı.
Sonuçlar, memelilerin %72’sinin dişilerinin, erkeklerden ortalama %12 daha uzun yaşadığını gösterirken; kuş türlerinde ise bu durum tersine dönüyor. Kuşların %68’inde erkekler, dişilerden ortalama %5 daha uzun ömürlü. Bu farklılık, doğada olduğu kadar daha sakin koşulların hakim olduğu hayvanat bahçelerinde de geçerli.
Araştırmacılar, bu cinsiyetler arası yaşam süresi farklılıklarının büyük bir kısmının cinsiyet kromozomlarıyla açıklanabileceğini belirtiyor. Memelilerde dişiler iki X kromozomuna sahipken, erkekler X ve Y kromozomları taşıyor. Bu durum, dişilerin genetik mutasyonlara karşı daha dayanıklı olmasına katkıda bulunabiliyor. Kuşlarda ise erkekler çift X kromozomuna sahipken, dişiler farklı iki kromozom taşır ve bu, erkeklerin avantajını artırıyor.
Tüm türlerde bu kalıpların geçerli olmadığını vurgulayan araştırmayı yürüten Johanna Stark, bazı yırtıcı kuş türlerinde dişilerin daha büyük ve daha uzun ömürlü olduğunu aktarıyor. Bu durum, cinsiyet kromozomlarının yaşam süresini belirlemede tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.
Yaşam süreleri arasındaki farklılıkları etkileyen faktörler sadece genetikle sınırlı değil; cinsel seçilim stratejileri, ebeveynlik rolleri ve çevresel koşulların birleşimi de önemli bir rol oynuyor. Örneğin, erkeklerin birden fazla eşle çiftleştiği ve cinsiyetler arasında belirgin boyut farklarının olduğu türlerde, erkeklerin daha kısa yaşadığı gözlemleniyor.
Araştırmacılar, bu yaşam süresi farkının insanlar yerine daha çok şempanzeler ve gorillerde belirgin olduğunu ve bu durumun konunun evrimsel süreçlerle şekillendiğine işaret ettiğini belirtiyor.
