Türkiye’de Mikroplastik Kirliliği ve Plastik Atık İthalatı Üzerine Soru Önergeleri
YENİ Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Antalya, Mersin ve Akdeniz kıyılarındaki mikroplastik kirliliği ile Türkiye’nin plastik atık ithalatına ilişkin Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması talebiyle TBMM Başkanlığı’na iki ayrı soru önergesi sundu. Önergelerinde, mikroplastik kirliliğinin çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini, Türkiye’nin plastik atık ithalatını ve Bakanlığın “Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası” hedeflerini gündeme getiren Rızvanoğlu, Türkiye’nin politikalarının COP31 ajandasındaki “Sıfır Atık” ile “Okyanuslar ve Denizler” başlıklarıyla uyumunu sorguladı.
Rızvanoğlu, tek kullanımlık plastiklerin sınırlanmasında geç kalındığını, depozito sisteminin ertelendiğini, ülke genelinde etkin bir kaynağında ayrı toplama sisteminin kurulamadığını ve yasadışı atık dökümlerini önlemeye yönelik yeterli denetim mekanizmasının oluşturulmadığını ifade etti. Türkiye’nin plastik atık ithalatı konusunda önemli verilere de dikkat çeken Rızvanoğlu, AB ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarının 2025 yılında yaklaşık 503 bin tona ulaşmasının yanı sıra, Birleşik Krallık’tan Türkiye’ye gelen plastik atığın da yaklaşık 139 bin ton olduğunu belirtti.
İTHAL EDİLEN PLASTİK ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ
2025 yılında hazırlanacak “Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası” kapsamında 44 eylem öngörüldüğünü hatırlatan Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a şu soruları yöneltti: “Bakanlığınızın elindeki en güncel veriler doğrultusunda Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında deniz suyu, sediment, kıyı kumu ve deniz canlılarında tespit edilen mikroplastik kirliliğinin düzeyi nedir? Son beş yılda bu kirlilikte nasıl bir değişim yaşanmıştır? 2021-2025 yılları arasında Türkiye’ye ithal edilen plastik atık miktarının yıllar itibarıyla ne kadarı geri dönüştürülmüş, ne kadarı enerji geri kazanımı amacıyla yakılmıştır? İthalatın denizlerdeki plastik ve mikroplastik kirliliği üzerindeki etkilerine dair Bakanlıkça bir bilimsel etki analizi veya risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası kapsamında öngörülen 44 eylemden bugüne kadar hangileri tamamlanmıştır? Son beş yılda plastik atık ithal eden geri dönüşüm tesislerine yönelik kaç denetim gerçekleştirilmiştir?”
HALK SAĞLIĞI ÜZERİNE MİKROPLASTİK SORULARI
Rızvanoğlu, Sağlık Bakanlığı’na sunduğu önergede konunun halk sağlığıyla da ilgili olduğunu vurgulayarak, bilimsel çalışmalarda mikroplastiklerin insan kanında, plasentada, anne sütünde ve organlarda tespit edildiğini hatırlattı. Rızvanoğlu, Türkiye’de mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik bir çalışma ve ulusal eylem planı bulunup bulunmadığını da sordu. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’na şu soruları yöneltti: “Akdeniz kıyılarındaki yüzme alanlarında görülen mikroplastik kirliliğinin insan sağlığı açısından oluşturabileceği riskler hakkında Bakanlığınız tarafından bir inceleme, numune alma, analiz veya bilimsel değerlendirme yapılmış mıdır? Kamuoyuna yansıyan mikroplastik kirliliği nedeniyle herhangi bir plaj veya yüzme alanında denize girilmemesi yönünde tavsiye kararı alınmış mıdır? Bakanlığınız, hamileler, bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerin mikroplastik maruziyeti için özel bir araştırma veya izleme programı yürütmekte midir? Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası sağlık kuruluşlarının mikroplastiklere dair değerlendirmelerine kıyasla Bakanlığınız tarafından alınması planlanan koruyucu halk sağlığı tedbirleri nelerdir? Mikroplastikleri izleme amacıyla ulusal bir eylem planı veya insan biyolojik izlem programı oluşturulması konusunda Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?”
Rızvanoğlu, önergelere ilişkin yaptığı açıklamada, “Vatandaşın sorulara açık, bilimsel ve güven veren bir cevap alma hakkı vardır. Mahalli denizlerimizi ve halk sağlığını korumak amacıyla bu sürecin takipçisi olmaya devam edeceğiz.” dedi.
