Polonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Marcin Bosacki, iktidardaki Hukuk ve Adalet Partisi’nin (PiS), ülkede yasal olarak çalışmadığı öne sürülen askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin sınır dışı edilmesi yönündeki önerisini popülist olarak nitelendirdi. Bosacki, böyle bir uygulamanın sınırlı sayıdaki kişi için ev baskınları ve kapsamlı kontroller yapılmasını gerektireceğini, buna karşılık Polonya’daki Ukraynalıların yüzde 90’ından fazlasının yasal olarak çalıştığını söyledi.
Bakan yardımcısı, önerinin uygulanması halinde ortaya çıkacak siyasi ve itibar maliyetinin orantısız olacağını belirtti. Bosacki’nin değerlendirmeleri, Polonya’da Ukraynalıların statüsü ve savaş koşullarındaki yükümlülükleri üzerinden yürütülen tartışmanın, Varşova ile Kiev arasındaki ilişkilerdeki gerilimle birlikte ele alındığını gösteriyor.
Polonya basınında yer alan habere göre Bosacki, PiS’in önerisini yalnızca idari bir düzenleme olarak görmedi. Bakan yardımcısı, Ukraynalı erkeklerin toplu biçimde hedef alınmasına dayanan bir uygulamanın, çok sayıda konut ve iş yerinde denetim yapılmasını gerektireceğini ifade etti. Bu yaklaşımın, yasal olarak çalışan geniş Ukraynalı nüfus ile herhangi bir ihlalde bulunmayan kişileri de doğrudan etkileyebileceği yönündeki değerlendirmesini aktardı.
Bosacki, Polonya’da yaşayan Ukraynalıların büyük bölümünün kayıtlı ve yasal istihdam içinde olduğunu vurguladı. Verdiği bilgiye göre bu oran yüzde 90’ın üzerinde. Bu nedenle, belirli bir gruba yönelik kapsamlı arama ve kontrol yöntemlerinin, tespit edilmek istenen kişi sayısıyla karşılaştırıldığında ağır bir siyasi ve kurumsal sonuç doğuracağını savundu.
PiS’in önerisi ve siyasi tartışma
PiS’in girişimi, askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin Polonya’daki varlığına ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Partinin önerisinde, yasal bir işte çalışmadığı ileri sürülen kişilerin ülkeden gönderilmesi öngörülüyor. Bosacki ise önerinin hayata geçirilmesinin pratikte geniş çaplı denetimler ve evlerde kontroller anlamına geleceğini söyledi.
Bakan yardımcısının açıklamalarında, teklifin siyasi niteliği de öne çıktı. Bosacki, PiS içinde Polonya ile Ukrayna arasındaki çatışma ve anlaşmazlıkların siyasi amaçlarla kullanılmak istendiğini belirtti. Önerinin, Ukraynalılara yönelik toplumsal tepkileri artırabilecek bir söylem içinde değerlendirildiğini ve bunun ülke açısından siyasi ve itibar kayıplarına yol açabileceğini ifade etti.
Öneriye yönelik eleştirilerde ekonomik sonuçlar da gündeme geliyor. Polonya’daki Ukraynalı çalışanların önemli bir bölümünün kayıtlı istihdam içinde bulunması, tartışmayı yalnızca göç ve güvenlik başlıklarıyla sınırlı bırakmıyor. Bununla birlikte Bosacki’nin açıklamasının merkezinde, sınır dışı etme fikrinin uygulanması için gerekli denetimlerin kapsamı ve bu adımın siyasi maliyeti yer aldı.
Varşova ve Kiev gerilimi azaltma arayışında
Bosacki, Polonya-Ukrayna ilişkilerinde son dönemde yaşanan gerilimin azaltılması için yürütülen temaslar hakkında da bilgi verdi. Bakan yardımcısı, Lviv’de Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı İrina Vereşçuk ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Kiev’in Polonya’daki iş dünyası ve uzman çevreleriyle etkileşimi artırma niyetinde olduğunu söyledi.
Bu temasların bir diğer başlığını Ukraynalılara yönelik yabancı düşmanlığıyla mücadele oluşturuyor. Bosacki’ye göre Kiev, Polonya’daki ksenofobik tezahürlere karşı koymayı ve iki ülke arasındaki iletişim kanallarını genişletmeyi planlıyor. İş dünyası ve uzmanlarla kurulacak daha yoğun diyaloğun, ilişkilerdeki sorunların doğrudan ele alınmasına hizmet etmesi bekleniyor; ancak açıklamalarda bu girişimlerin sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme yapılmadı.
Polonya Dışişleri Bakan Yardımcısı ayrıca, Polonya’daki Ukrayna karşıtı çevrelerin Rusya tarafından finanse edilmiş olabileceğine ilişkin bilgilerin incelendiğini belirtti. Kiev’in, bu iddialara dair kanıt sunması bekleniyor. Bosacki’nin aktarımına göre Ukrayna tarafı, olası finansman bağlantılarını destekleyen bilgi ve belgeleri Polonya makamlarıyla paylaşma niyetinde.
Bu iddialar henüz doğrulanmış bir bulgu olarak sunulmadı. Görüşmelerde ele alınan başlık, Rusya’nın Polonya’daki Ukrayna karşıtı çevrelere olası desteğine ilişkin bilgilerin kontrol edilmesi ve kanıtların değerlendirilmesi çerçevesinde kaldı.
İkili ilişkilerde temas kanalları
Polonya ve Ukrayna arasındaki ilişkilerde gerilimin azaltılması için atılacağı belirtilen adımlar arasında ksenofobiyle mücadele, Polonya iş dünyasıyla daha düzenli iletişim kurulması ve uzman çevrelerle temasların artırılması bulunuyor. Bosacki, bu başlıkları Lviv’deki görüşmenin ardından aktardı.
Ukraynalıların Polonya’daki çalışma ve ikamet durumuna ilişkin tartışma ise PiS’in sınır dışı etme önerisi üzerinden sürüyor. Bosacki, yasal çalışanların oranının yüzde 90’ın üzerinde olduğunu yineleyerek, önerinin uygulanması için yapılacak kapsamlı kontrollerin hedeflenen kişi sayısıyla orantılı olmayacağını savundu.
Polonya basınında yayımlanan TOK FM haberine göre Bosacki, Ukrayna ile yaşanan anlaşmazlıkların siyasi rekabetin aracı haline getirilmesine karşı çıktı. Varşova ile Kiev arasındaki temaslarda yabancı düşmanlığı, ekonomik çevrelerle iletişim ve Rusya’nın olası finansmanına ilişkin bilgilerin incelenmesi başlıkları öne çıkmaya devam ediyor.
