23-24 Ekim 2025 tarihlerinde Brüksel’de yapılacak Avrupa Konseyi zirvesinde, Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’ya “reparasyon kredisi” sağlamak amacıyla Rusya’ya ait donmuş varlıkların kullanılması önerisi gündeme gelecek. Teklif kapsamında yaklaşık 140 milyar € tutarında kredi verilmesi, bu kredinin de Euroclear’da Belçika’da tutulan Rus varlıklarının karşılığı olarak kullanılması planlanıyor.
Belçika’nın şartları ve risk değerlendirmesi
Belçika Başbakanı Bart De Wever, önerinin onaylanması için bir dizi şart öne sürdü: Rus varlıklarının “müsadere” olarak yorumlanmaması, tüm AB ülkelerinin Euroclear ve Belçika’nın olası hukuki ve mali risklerini paylaşması, olası geri ödeme durumunda fon birikiminin garanti edilmesi ve yaptırımların kalkmasının ardından da garanti mekanizmasının devam etmesi. Belçika, Euroclear’da yaklaşık 185 milyar € tutarında Rus merkez bankası varlığının tutulması nedeniyle sürece en yüksek katkıyı sağlayan ülke konumunda.
AB içinde farklı görüşler ve hukuki çekinceler
1 Ekim’de Kopenhag’da düzenlenen gayriresmî AB zirvesinde bu konu ilk kez masaya yatırıldı, ancak görüş birliği sağlanamadı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, 2 Ekim’de Avrupa liderleri arasında güçlü bir konsensüs olduğunu belirterek, olumlu bir kararın Avrupa Konseyi toplantısında alınabileceğini ifade etti. Buna karşın Fransa ve Lüksemburg, hukuki ve finansal riskler nedeniyle şartlar oluşmadan sürece destek vermeyeceklerini açıkladı. Özellikle her iki ülke de kendi finansal sistemlerinde olası tehlikelere dikkat çekti.
G7’nin destek sinyali ve uluslararası boyut
G7 ülkelerinin maliye bakanlarının 1 Ekim’de yayımladığı ortak açıklamada, donmuş Rus varlıklarının adil ve kalıcı bir barış için koordineli şekilde kullanılmasına hazır olduklarını ifade etmeleri dikkat çekti. Bu destek, AB içinde hukuki çekincelerin azaltılması açısından kritik önem taşıyor.
Ukrayna için stratejik önemi
Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı saldırı sonrası Ukrayna’da ciddi yıkım, can kaybı ve ekonomik zararlar yaşandı. Donmuş varlıkların kullanılması, Ukrayna’nın yeniden inşasında finansman açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak sürecin hukuki zemini ve AB içindeki uzlaşı, projenin kaderini belirleyecek en kritik faktörler arasında.
Geleceğe dair olası senaryolar
Eğer Avrupa Konseyi, Belçika’nın şartlarını kabul ederse, 23-24 Ekim’de tarihi bir karar alınabilir. Bu durum, uluslararası hukuk, AB dayanışması ve gelecekte benzer krizlerde varlıkların kullanımı konusunda yeni bir emsal oluşturabilir. Diğer yandan, şartların sağlanamaması durumunda, süreç uzayacak ve Ukrayna’ya planlanan destek gecikecektir.
Ukrayna, AB ve G7 ülkelerinin politik kararlarıyla, hem savaşın ekonomik yükünü azaltma hem de uzun vadeli barış sürecine katkı sağlama fırsatı bulabilir.
