Rusya’nın en büyük bankası Sberbank, küçük işletmeler ve bireysel girişimciler arasında “zarf içinde” ödenen kayıt dışı ücretlerin payının bu yıl keskin bir şekilde arttığını duyurdu. Bankanın finans direktörü Taras Skvortsov, bireysel girişimciler arasında gri ücretlerin payının dört kat artarak yüzde 40’a ulaştığını, küçük şirketlerde ise bu oranın iki katına çıkarak yüzde 20-25 seviyesine yükseldiğini belirtti. Bu verilere göre, Rusya’daki küçük işletme sektöründe her dört maaştan biri resmi olmayan yollarla ödeniyor.
Sberbank analistleri, kayıt dışı ödemelerdeki bu artışı ve nakit işlem hacmindeki büyümeyi artan vergi yüküne bağlıyor. Uzmanlara göre, girişimciler yüksek vergi oranları, teşvik rejimlerinin kaldırılması ve sıkı denetim nedeniyle iflastan kaçınmak için gölge ekonomiye yönelmek zorunda kalıyor. Aynı zamanda, çalışan devir hızının yüksek olduğu küçük işletmelerde İş Kanunu gerekliliklerine uymak da zorlaşıyor.
Banka yetkilileri, bankacılık sistemi üzerinden yapılan ödemelerin azaldığını ve nakit kullanımının arttığını vurguluyor. Bu durum, Rus ekonomisinde yıllardır süren dijitalleşme eğilimini tersine çeviriyor. Girişimciler, gerçek ciro ve kârlarını gizlemek için finansal izlemeden bilinçli olarak kaçınıyor.
Kayıt dışı ücretlerin nakit olarak ödenmesi, küçük işletmeleri yalnızca maaşları gizlemeye değil, aynı zamanda mal ve hizmetleri yazar kasa kullanmadan satmaya da itiyor. Bu durum, ticaret, hizmet ve lojistik gibi komşu sektörlerde de kayıt dışı ekonomiyi tetikliyor.
Uzmanlar, Rusya ekonomisinin askeri-sanayi kompleksine odaklanması nedeniyle küçük işletmelerin devlet desteğinden mahrum kaldığını, Merkez Bankası’nın yüksek faiz oranları nedeniyle kredilere erişimin zorlaştığını ve bütçeyi dengelemek için vergi baskısının arttığını belirtiyor. Resmi maaş ödemelerindeki düşüş, Emeklilik Fonu ve Sağlık Sigortası Fonu’na yapılan katkıları da azaltarak uzun vadede sosyal yükümlülüklerin kısılmasına veya vergilerin daha da artmasına yol açabilir; bu da kayıt dışılığı daha da derinleştirecek bir kısır döngü yaratıyor.
