Rusya’da savunma sanayisindeki üretim, son üç yıldaki hızlı büyümenin ardından ilk kez gerilemeye başladı. Arbat Media ve The Moscow Times tarafından aktarılan verilere göre, eylül ayında askeri tesislerde üretim yavaşladı ve bazı sektörlerde düşüş kaydedildi. Uzun süredir ekonomik büyümenin motoru olarak gösterilen savunma sanayisinde bu gelişme, bütçe sıkıntılarının etkisini göstermeye başladığını ortaya koydu.
Üretimde sert düşüş
Rusya İstatistik Kurumu verilerine göre, 2023’te %26,4 ve 2024’te %31,6 artış gösteren metal ürünleri üretimi, 2025’in eylül ayında yıllık bazda %1,6 oranında azaldı. Tanklar ve zırhlı araçlar dahil olmak üzere “diğer taşıtlar” kategorisindeki büyüme de ağustosta %61’den eylülde %6’ya düştü. Aynı dönemde toplam sanayi üretimi artışı %2,4’ten %0,4’e geriledi. Alfa Bank’ın baş ekonomisti Natalya Orlova, bu düşüşün kamu harcamalarındaki baskı ve savunma bütçesinin aşırı yüklenmesiyle bağlantılı olduğunu belirtti.
Bütçe yükü ve yapısal sorunlar
Savunma sanayisinin büyümesini destekleyen büyük kamu siparişleri artık etkisini yitiriyor. Uzmanlara göre, Rusya ekonomisi “askeri büyüme modelinin” sınırına ulaştı. Devletin devasa savunma harcamalarına rağmen, parça sıkıntısı, kalifiye personel eksikliği ve lojistik darboğazlar üretimi sınırlıyor. Ağır sanayi ve makine üretimi gibi sektörlerdeki yavaşlama, tüm endüstriyel endeksi aşağı çekiyor.
Savaş ekonomisinin tükenişi
Ekonomistler, Rusya’nın “savaş temelli” büyüme modelinin sürdürülemez hale geldiğini vurguluyor. Askeri öncelikler artık ekonomik dengeyi korumak yerine bozulmasına yol açıyor. Savunma sanayisindeki durgunluk, ekonominin geneline yayılan resesyonun göstergesi haline geldi. Sivil üretim yıl boyunca %1,1 oranında daralırken, imalat sanayiinin 24 alt sektöründen 18’inde üretim düşüşü yaşandı.
Yaptırımlar ve ihracat baskısı
Yeni yaptırımlar, özellikle enerji devleri Rosneft ve Lukoil’i hedef alarak Rus ekonomisine ek baskı getirdi. Hindistan pazarındaki kayıplar, Moskova’nın döviz gelirlerini azaltabilir ve bütçe açığını derinleştirebilir. Uzmanlar, sanayi üretimindeki gerileme ve savunma sektöründeki durgunluğun birleşmesiyle Rus ekonomisinin “sert iniş” riskinin hızla arttığını değerlendiriyor.
Rusya, savunma harcamalarına dayalı kalkınma stratejisinin sınırlarına ulaşırken, “ekonomik dayanıklılığın son kalesi” olarak görülen savunma sanayi de ivmesini kaybetmeye başladı.
