Rusya’da tarım sektöründeki üretim ve finansal göstergeler 2026’nın ilk yarısında geriledi. Haziran itibarıyla tarımsal üretim, karşılaştırılabilir fiyatlarla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,9 azalırken, kâr eden tarım işletmelerinin oranı yüzde 79,5’ten yüzde 71,5’e düştü. Veriler, Kremlin’in ekonomi politikası, artan maliyetler, yakıt tedarikindeki sorunlar ve ithal ekipman bakımının pahalılaşmasının sektördeki baskıyı artırdığını gösteriyor.
Tarım üretimindeki olumsuz seyir yılın ilk altı ayına yayıldı. Ocak-haziran döneminde üretim yüzde 0,8 geriledi. Geçen yılın aynı döneminde ise yüzde 1,1’lik artış kaydedilmişti. Hazirandaki yüzde 2,9’luk düşüş, yılın ilk yarısında görülen daralmanın tek bir ayla sınırlı olmadığını ortaya koydu.
Finansal sonuçlar da üretimdeki gerilemeye eşlik etti. Kâr eden işletmelerin payının bir yıl içinde 8 puan azalması, çiftliklerin artan giderleri ve düşen ürün fiyatları karşısındaki hareket alanının daraldığını gösteren temel verilerden biri oldu. Doğal anomalilerin bazı bölgelerde üretimi etkilemesi ve yakıt tedarikindeki kesintiler de sektörün faaliyetlerini zorlaştırdı.
Hasat ve hayvancılıkta gerileme
1 Temmuz 2026 itibarıyla tarım işletmelerinde tahıl ve bakliyat hasadı yalnızca 0,3 milyon hektarlık alanda tamamlandı. Bu alan, bir yıl önceki seviyenin yüzde 51,7 altında kaldı. Hasat döneminde bazı bölgelerde akaryakıt istasyonlarının kapalı olması, uzun kuyruklar ve dizel satışına getirilen sınırlamalar nedeniyle tarım makinelerinin tarlalarda çalışamadığı bildirildi.
Piyasa katılımcılarına göre en ciddi yakıt sorunları Altay Krayı, Novosibirsk ve İrkutsk bölgeleri ile Krasnodar ve Stavropol krayları ve Rostov bölgesinde yaşandı. Yakıt erişimindeki aksamalar, özellikle hasat döneminde kullanılan makinelerin beklemesine yol açtı. Bu gelişmelerin ardından ürün rekoltesine ilişkin tahminler aşağı yönlü revize edildi.
Bitkisel üretimdeki düşüşü hayvancılık telafi edemedi. Büyük tarım kuruluşlarında haziran ayında kesim için gönderilen hayvan ve kanatlı üretimi yüzde 1,3 azaldı. Ay sonunda büyükbaş hayvan sayısı yüzde 4,1 geriledi; aynı oranda inek sayısında da düşüş kaydedildi. Koyun ve keçi varlığı yüzde 8,3, kanatlı hayvan sayısı ise yüzde 2,4 azaldı.
Kanatlı eti üretimindeki gerileme daha belirgin oldu ve haziranda yüzde 5,4’e ulaştı. Hayvancılık ürünlerinde üretici fiyatları yüzde 3,3, yumurta fiyatları ise yüzde 15,6 düştü. Fiyat hareketleri, üretim maliyetleri yükselirken işletmelerin gelirlerini sınırladı.
İstisna, domuz yetiştiriciliği oldu. Bu alanda canlı ağırlık üzerinden üretim, yılın ilk yarısında yüzde 4,3 arttı. Domuz yetiştiriciliğinin diğer hayvancılık kollarına göre ithal girdilere daha az bağımlı olması, segmentin mevcut koşullara karşı daha dirençli kalmasını sağladı.
Ekipman yatırımları yavaşlıyor
Negatif kârlılık ve ithal ekipmanların bakım maliyetlerindeki artış, işletmelerin yatırım programlarını daraltmasına neden oldu. Bu eğilim tarım makineleri pazarında da görüldü. Rusya Tarım Makinesi Üreticileri Birliği’nin temmuz ayı raporuna göre, yerli tarım makinelerinin satışları yılın ilk yarısında parasal olarak yüzde 11,2 artarak KDV dahil 85,5 milyar rubleye çıktı.
Ancak satışlardaki parasal artış enflasyonun yalnızca biraz üzerinde kaldı. Rapora göre sonuçta, önceki yıllardaki düşük bazın ve makinelerin kendi fiyatlarındaki yükselişin etkisi bulunuyor. Aynı dönemde tarım makineleri üretimi yüzde 2,2 azalarak 106,2 milyar rubleye geriledi.
Üretimdeki düşüş, işletmelerin stoklarla ve belirsiz taleple karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti. Çiftliklerin yatırım planlarını ertelemesi, makine yenileme taleplerinin zayıflamasına yol açtı. Tarım sektöründeki kârlılık kaybı, üreticilerin yeni ekipman alımı ve mevcut makinelerin bakımına ayırabildiği kaynakları da sınırladı.
Maliyet ve tedarik baskısı
Rus tarımındaki sorunlar, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaşın ardından uygulanan yaptırımların tedarik ve bakım maliyetleri üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendiriliyor. Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre ithal ekipman ve parçaların temini ile servis giderlerinin artması, sektörün kârlılığını aşağı çekti. Buna doğal koşullardaki olumsuzluklar, yakıt sıkıntısı ve hayvancılık ürünlerindeki fiyat düşüşleri eklendi.
Tarım işletmelerinin gelirleri üzerinde baskı oluşurken, giderler aynı dönemde yükseldi. Bu durum, özellikle üretim kapasitesini korumak ve yeni sezon hazırlıklarını finanse etmek için gerekli yatırımların ertelenmesine yol açtı. Veriler, üretim, hayvan varlığı, tarım makineleri imalatı ve işletme kârlılığı bakımından farklı göstergelerde aynı dönemde zayıflama yaşandığını ortaya koyuyor.
RussicaRU kanalında yayımlanan değerlendirmede tarım sektöründeki gerilemenin, yaptırımların yanı sıra artan maliyetler ve lojistik sorunlarla bağlantılı olduğu aktarıldı. Haziran ve ilk yarı verileriyle birlikte yakıt tedarikindeki aksaklıklar, Rus tarım işletmelerinin karşı karşıya kaldığı başlıca güncel sorunlar arasında yer aldı.
Rusya’da sektörün yılın ikinci yarısındaki görünümü, hasadın tamamlanması ve işletmelerin artan maliyetleri nasıl karşılayacağına ilişkin verilere bağlı olarak izlenecek.
