Rusya’nın iç piyasadaki akaryakıt açığını kapatmak için Hindistan’dan satın aldığı benzin, fiyat anlaşmazlığı nedeniyle Murmansk Limanı’nda tankerlerde bekliyor. Sektör kaynaklarına dayanan bilgilere göre ithalatçı petrol şirketleri, Hindistan’dan gelen yakıt için ton başına 150 bin ruble ödemek istemiyor. Bu fiyat, 13 Ağustos itibarıyla St. Petersburg Uluslararası Ticaret Borsası’nda AI-92 benzinin ton başına 77,6 bin ruble olan toptan fiyatının yaklaşık iki katına denk geliyor.
Hindistan’dan gelen parti, 5 Ağustos’ta Murmansk’a ulaşmasına rağmen henüz tankerden boşaltılmadı. Yakıtın ne akaryakıt istasyonlarına ne de toptan piyasaya sevk edildiği bildirildi. Rusya’nın temmuz ayında iç pazardaki açığı azaltmak amacıyla başlattığı ithalat programında, fiyatlandırma ve lojistik maliyetler nedeniyle ilk sevkiyatlar ticari bir çözüme ulaşamadı.
İthalat fiyatı iç piyasa fiyatını aşıyor
İnfoTEK’in sektör kaynaklarına dayandırdığı habere göre ithalatçılar, Hindistan benzini için önce ton başına 130 bin ruble, daha sonra 110 bin ruble seviyesinde fiyat teklif etti. Buna karşın petrol şirketleri yakıtı iç piyasadaki borsa fiyatlarına yakın seviyelerden satmak istiyor. Rusya Federal Antimonopoly Service (FAS) ve Enerji Bakanlığı ise ithal akaryakıtın iç fiyatlarla satışa sunulmasını talep ediyor.
İthalatçı şirketler, Hindistan limanlarından Rusya’nın Arktik bölgesine uzanan rotanın bir aydan uzun sürdüğünü belirtiyor. Sevkiyat sırasında yakıtın bir tankerden başka bir tankere aktarılması da lojistik zincirinin maliyetini artırdı. Deniz taşımacılığı, sigorta, aktarma ve bekleme giderleri, Hindistan’dan getirilen benzinin Rusya’daki standart toptan fiyatlara kıyasla daha yüksek bir maliyetle piyasaya ulaşmasına yol açıyor.
İthalatçıların, devletin belirlediği düşük fiyatlardan satış yapmaları halinde önemli zararlarla karşılaşacağı ifade ediliyor. Anlaşma sağlanamaması durumunda yakıtın tankerlerde beklemeye devam etmesi, demuraj olarak adlandırılan bekleme ücretlerini de artırıyor. Bu maliyetler, sevkiyatın Rusya iç piyasasına yönlendirilmesini ithalatçı açısından daha az cazip hale getiriyor.
Belarus sevkiyatları da arttı
Rusya’daki akaryakıt açığı yalnızca Hindistan’dan yapılan ithalatla karşılanmaya çalışılmıyor. İnfoTEK kaynakları, Belarus menşeli AI-92 benzinin Rusya’da ton başına yaklaşık 140-142 bin rubleye satıldığını, AI-95 benzininin ise ton başına 180 bin rubleye, litre başına yaklaşık 135 rubleye mal olduğunu aktardı.
Belarus’taki iki rafineri, yılın başından bu yana Rusya’ya demiryoluyla 665 bin ton benzin gönderdi. Bu miktarın geçen yılın aynı dönemine göre 25 kat arttığı bildirildi. Temmuz ayındaki sevkiyatlar 212 bin tona ulaştı. Reuters daha önce sektör kaynaklarına dayanarak Belarus’tan Rusya’ya yapılan temmuz ayı benzin teslimatlarının bu seviyeye çıktığını bildirmişti.
Hindistan’daki rafinerilerin de Rusya’ya yaklaşık 100 bin ton benzin göndermeyi kabul ettiği belirtildi. Ayrıca Lukoil’in Fas’tan 30 bin tonluk bir parti benzin satın aldığı, bu yakıtın da Murmansk Limanı’nda henüz boşaltılmadığı kaydedildi.
Nayara Energy bağlantısı
Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre Murmansk’a ulaşan Hindistan benzini, Rus devlet petrol şirketi Rosneft’in yüzde 49 hissesine sahip olduğu Nayara Energy tarafından üretildi. Rusya’da benzinin borsada satışına ilişkin teslimat noktası olarak Murmansk bölgesindeki Okulovka-Kola demiryolu hattının kullanılabilmesine 29 Temmuz’da teknik olarak izin verildi. Ancak bu tarihten sonra borsada herhangi bir parti satışa çıkmadı.
Sevkiyat düzenlemesi, Rus petrolünün Hindistan’a gönderilmesi ve burada rafine edildikten sonra ürünün yeniden Rusya’ya taşınması şeklinde işliyor. Bu zincir, ham petrolün taşınması, rafinaj, deniz taşımacılığı ve yeniden teslimat aşamalarını içeriyor. Kaynaklara göre ithalat sürecinde rupi cinsinden gelirlerin kullanımı ve lojistik ödemeleri de ticari hesaplamaları zorlaştırıyor.
Rusya, savaş öncesinde küresel akaryakıt piyasasının önemli tedarikçileri arasında yer alırken, ülke içindeki rafineri kapasitesine yönelik saldırılar ve üretim kesintileri sonrasında bazı ürünlerde dış tedarik arayışına yöneldi. Kaynak metinde, Rus rafinerilerine yönelik Ukrayna insansız hava aracı saldırılarının benzin üretimindeki kayıplarla bağlantılı olduğu ve Moskova yönetiminin iç piyasada satışa sınırlamalar getirdiği belirtiliyor.
Bu kapsamda Rusya’da benzin ihracatına getirilen kısıtlamalar ve iç piyasadaki arzı korumaya yönelik düzenlemeler uygulanırken, ithal yakıtın fiyatı konusunda devlet kurumları ile petrol şirketleri arasında anlaşmazlık yaşanıyor. Hindistan ve Belarus’dan yapılan sevkiyatlar, üretim açığının yerine konulmasına yardımcı olsa da mevcut fiyat seviyeleri ithalatçıların maliyetlerini iç piyasa fiyatlarına göre yükseltiyor.
Murmansk’ta bekleyen Hindistan ve Fas menşeli yakıt partilerinin ne zaman boşaltılacağı ve hangi fiyatla satışa sunulacağı konusunda taraflar arasında henüz anlaşma sağlanmış değil.
