Rusya Federal İstatistik Servisi (Rosstat), 2025 yılı sonunda ülkedeki yoksulluk oranının yüzde 6,7’ye gerilediğini açıkladı. Oran, bir önceki yıl yüzde 7,1 olarak kaydedilmişti. Ancak Levada Center’ın şubat ayında yaptığı araştırmaya göre Rusların yüzde 59’u, gelirlerinin asgari kabul edilebilir yaşam düzeyini karşılamadığını düşünüyor. Araştırmada, vatandaşların temel ihtiyaçlar için gerekli gördüğü aylık gelir ile devletin belirlediği resmi geçim maliyeti arasında da büyük fark bulunuyor.
Rosstat’ın açıkladığı oran, 2025 yılı için tarihi düşük seviye olarak sunuldu. Resmi verilere göre düşüşte, çocuklu ailelere yönelik birleşik yardım sistemi ile emeklilere bölgesel geçim düzeyine kadar yapılan ödemeler ve engelli bireylere yönelik hedefli destekler etkili oldu. Bununla birlikte, Rusya’daki yoksulluk sınırının nasıl hesaplandığı ve bu sınırın güncel yaşam maliyetlerini ne ölçüde yansıttığı tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Resmi eşik ile hane bütçesi arasındaki fark
Rusya’da 2026 yılı için resmi geçim minimumu 18 bin 939 ruble olarak belirlendi. Levada Center araştırmasına katılanlar ise asgari yaşam ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ayda ortalama 43 bin 800 ruble gerektiğini belirtti. Bu miktar, resmi sınırın iki katından fazla. Katılımcıların kendi belirledikleri geçim eşiğini aşan gelir sahibi vatandaşların oranı da bir yıl içinde yüzde 48’den yüzde 41’e geriledi.
Araştırma sonuçlarına göre, ankete katılanların çoğunluğu gelirlerini temel ihtiyaçları karşılamak için yetersiz görüyor. Rusya’daki ekonomik koşullara ilişkin Argumentı’nin aktardığı araştırma sonuçlarında, vatandaşların kendi yaşam maliyetleri değerlendirmesi ile resmi gösterge arasındaki fark öne çıkıyor. Rosstat verilerine göre de nüfusun yaklaşık yüzde 40’ının aylık geliri 45 bin rublenin altında bulunuyor.
Bu veriler, resmi yoksulluk ölçümü ile vatandaşların gündelik hayatlarına ilişkin değerlendirmelerinin aynı çerçevede olmadığını gösteriyor. Gıda, ilaç, temizlik ürünleri ve konut-komünal hizmetlerindeki fiyat artışlarının, resmi enflasyon göstergesinin üzerinde seyrettiği belirtiliyor. Bu kalemler, hane bütçelerinde düzenli olarak karşılanan temel harcamalar arasında yer alıyor.
Hesaplama yöntemi 2021’de değişti
Rusya’da geçim minimumunun hesaplanma yöntemi 2021 yılında değiştirildi. Gösterge, güncel tüketim sepetinin maliyetine göre yeniden hesaplanmak yerine 2020’nin dördüncü çeyreğindeki değer esas alınarak resmi enflasyon oranına göre endekslenmeye başlandı. Böylece resmi sınır, gıda, ilaç ve konut hizmetleri gibi temel harcama kalemlerindeki fiyat değişimlerini doğrudan takip etmiyor.
Rus ekonomistlere ve Merkez Ekonomik ve Finansal Araştırmalar Merkezi’ne (CMAKP) atfedilen değerlendirmelerde, bu yöntemin gerçek ihtiyaç düzeyini yaklaşık yüzde 25 ila 30 oranında düşük gösterebildiği ifade ediliyor. Bu değerlendirmeye göre resmi yoksulluk oranındaki gerileme, vatandaşların gerçek refahında aynı ölçüde bir artış anlamına gelmeyebilir. Hesaplama yöntemi, yoksulluk sınırının altında kabul edilen kişi sayısını doğrudan etkiliyor.
Resmi geçim minimumunun 2026 için 18 bin 939 ruble olarak açıklanmasına karşın, yılın başında 11 milyondan fazla Rus vatandaşının 17 bin 600 ruble düzeyindeki resmi sınırın altında gelir elde ettiği bildirildi. Bu sayı, yoksulluk oranına ilişkin resmi hesaplamanın dayandığı kriterler içinde dahi önemli bir nüfusun temel gelir eşiğini karşılayamadığını gösteriyor.
Gelir desteğinin kapsamı tartışılıyor
Rusya’daki sosyal destek sisteminin önemli bölümü çocuklu aileler, emekliler ve engelli bireyler için belirlenen programlardan oluşuyor. Kaynakta, çocuk sahibi olmayan ve çalışma çağındaki kişilerin bu destek mekanizmalarının dışında kaldığı ileri sürülüyor. Bu grubun, resmi göstergelerde ayrı bir başlık altında yeterince görünmediği ve gelir kaybı ya da yüksek yaşam maliyetleri karşısında daha sınırlı kamu desteğine erişebildiği belirtiliyor.
Hane gelirlerinin gıda, konut-komünal hizmetler ve ilaç giderlerine ayrılması, tasarruf yapılabilecek miktarı da azaltıyor. Kaynakta, Rusya’da önemli sayıda ailenin zorunlu harcamalardan sonra serbest gelire sahip olmadığı aktarılıyor. Bu durum, resmi yoksulluk oranının gerilemesine rağmen vatandaşların kendi ekonomik konumlarını daha olumsuz değerlendirmesinin nedenleri arasında gösteriliyor.
Rusya’daki resmi ölçüt, belirli bir gelir seviyesinin altında kalan kişileri yoksul kabul ediyor. Batı ülkelerinde ise yoksulluk değerlendirmelerinde medyan gelirin yüzde 60’ının altında kalmak, kira giderlerini karşılayamamak, beklenmedik harcamaları finanse edememek ve olağan aile harcamalarını sürdürememek gibi ölçütler de kullanılıyor. Kaynakta, bu ölçütlerin Rusya’ya uygulanması halinde yoksul kabul edilecek nüfusun resmi verilerden çok daha yüksek çıkacağı savunuluyor.
Rosstat’ın açıkladığı yüzde 6,7’lik oran ile Rus vatandaşlarının belirttiği aylık 43 bin 800 rublelik ihtiyaç arasındaki fark, ülkedeki yoksulluk tartışmasının yalnızca resmi istatistiklerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Rusya’da gelirler, fiyatlar ve sosyal destek programlarına ilişkin veriler açıklanmaya devam ediyor.
Bu istatistikler resmi verileri okumuş bir adamın masumiyetine çok benziyor, çünkü sanki herkesin cebinde tek bir formül varmış gibi yazılmış. Geçen ay bana bir tanıdığım, ortalama maaş alan bir öğretmen, “Resmi geçim minimumunu bulundum, neye gerek var?” diyerek gülerek konuşuyordu, ama aynı adam benden 30 bin ruble daha fazla para istiyor ki evin ısınması ve elektriği de dahil olsun. Devlet bize “yoksulluk bitti” derken, sokaktaki gerçekler hala aynı; market fiyatları binlerce ruble arttı ama maaşlar sanki donmuş gibi duruyor. Yüzde 59’u yetersiz buluyor diyen ankete kimin katıldığını bilmiyorum ama o kişiler muhtemelen sadece hayatta kalmaya çalışırken, bakanlıklar hala o kurumsal raporlara odaklanmış. Benim gibi birisi için “yoksulluk sınırını” geçmek demek, sadece acıkmamak değil; aynı zamanda çocuklarını iyi giydirmek, ilaç alabilmek ve geleceğe biraz umut bakmak demektir.
Rosstat’ın açıkladığı %6,7’yi kim ciddiye alıyor ki, halkın yarısından fazlası kendi cebine bakıp “bu ay nasıl geçineceğim” diye düşünüyor.