Romanya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mihai Daraban, Türkmenistan’ın doğal gazını Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Romanya’ya, oradan da Avrupa pazarına ulaştırmayı öngören AGRI projesinin yeniden canlandırılmasını önerdi. Daraban, Türkmenistan’ın Ankara Büyükelçisi A. Annaev ile yaptığı görüşmede enerji iş birliğini ve Köstence ile Türkmenbaşı limanları arasındaki bağlantıların geliştirilmesini gündeme getirdi.
7 Ağustos 2026 tarihli haberlere göre görüşmede taraflar, AGRI’nin yeniden ele alınması için iki ülkenin enerji şirketlerini bir araya getirecek bir iş yapısının oluşturulmasını değerlendirdi. Daraban, projenin hayata geçirilmesi için enerji sektöründeki şirketleri bir araya getirecek bir “iş çekirdeği” kurulması gerektiğini söyledi. Romanya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı, enerjinin mevcut Avrupa bağlamında iki ülke arasındaki iş birliğinin en güncel alanlarından biri olmaya devam ettiğini belirtti.
Görüşmede limanlar arasındaki ekonomik ve lojistik bağlantılar da ele alındı. Türkmenbaşı, Türkmenistan’ın Hazar Denizi kıyısındaki başlıca limanı konumunda bulunurken, Köstence Karadeniz üzerinden Romanya’ya ve Avrupa’nın iç bölgelerine erişim sağlayan önemli bir liman olarak öne çıkıyor. Annaev, Türkmenbaşı ile Köstence arasındaki iş birliğinin yanı sıra Köstence’de Türkmenistan menşeli ürünler için bölgesel bir dağıtım merkezi kurulmasının iki ülkenin ekonomik ilişkileri açısından dayanak oluşturabileceğini ifade etti.
AGRI projesinin öngördüğü güzergâh
Azerbaijan-Georgia-Romania Interconnector’ın kısaltması olan AGRI projesi, 2010’ların başında Güney Akım projesine alternatif olarak tasarlandı. Plan kapsamında doğal gazın Azerbaycan’dan boru hatlarıyla Gürcistan’a taşınması, Karadeniz kıyısında sıvılaştırılması ve tankerlerle Romanya’nın Köstence limanına gönderilmesi öngörülüyordu. Gazın burada yeniden gazlaştırılması ve daha sonra BRUA olarak bilinen Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya hattına bağlanması planlanmıştı.
AGRI’nin yeniden gündeme gelmesi, Türkmen gazının Avrupa’ya ulaştırılmasında Hazar, Karadeniz ve Romanya üzerinden uzanan bir güzergâhın tartışmaya açılması anlamına geliyor. Kaynak metinde, Türkmenistan’ın Hazar Denizi’ne ulaşan mevcut bir gaz boru hattına sahip olduğu ve bunun projenin teknik altyapısı bakımından kullanılabileceği belirtiliyor. Ancak görüşmede projenin finansmanı, kapasitesi, takvimi veya uygulanmasına ilişkin bağlayıcı bir karar açıklandığı aktarılmadı.
Türkmenistan Büyükelçisi Annaev, ülkesinin kanıtlanmış doğal gaz rezervleri bakımından dünyada dördüncü sırada bulunduğunu söyledi. Bu rezervlerin Avrupa pazarına hangi altyapı ve ticari model üzerinden taşınacağı ise projenin yeniden değerlendirilmesi sürecinin temel başlıkları arasında yer alıyor. Görüşmede tarafların enerji alanındaki temasları kurumsal ve şirketler arası iş birliğiyle destekleme arayışı öne çıktı.
Köstence ve Türkmenbaşı arasında bağlantı
Limansal iş birliği önerisi yalnızca gaz taşımacılığını değil, Türkmenistan’dan Avrupa’ya farklı ürünlerin ulaştırılmasını da kapsıyor. Türkmenbaşı ile Köstence arasında kurulacak daha düzenli ticari bağlantı, Hazar ve Karadeniz üzerinden taşımacılık yapılmasına ilişkin seçenekleri genişletebilir. Görüşmede bu bağlantının nasıl işletileceğine, hangi şirketlerin sürece katılacağına veya taşımacılık hacmine ilişkin ayrıntı verilmedi.
AGRI planının ilk tasarımında gaz, Azerbaycan kaynakları üzerinden Gürcistan’a, ardından Karadeniz’deki sıvılaştırma tesislerine ve tankerlerle Köstence’ye taşınacaktı. Türkmenistan gazının projeye dahil edilmesi halinde Hazar’dan sonraki ulaştırma aşamasının nasıl kurulacağı, sıvılaştırma ve yeniden gazlaştırma kapasitesinin hangi aktörler tarafından sağlanacağı ve BRUA hattına bağlantının hangi teknik düzenlemelerle yapılacağı ayrıca netleştirilmesi gereken başlıklar olarak duruyor.
Kaynakta, projenin Türkmenistan açısından ihracat rotalarını çeşitlendirebileceği ve ülkenin Rusya bağlantılı geleneksel güzergâhlara bağımlılığını azaltabileceği belirtiliyor. Avrupa açısından ise AGRI, doğal gaz tedarik kaynaklarını genişletmeye yönelik seçeneklerden biri olarak tanımlanıyor. Türkmen gazının Güney Gaz Koridoru ve BRUA üzerinden Avrupa enerji sistemine dahil edilmesi, projenin önerilen güzergâhının temel unsurlarını oluşturuyor.
Bu çerçeve, Avrupa Birliği’nin enerji tedarikini çeşitlendirme ve Rusya’dan gelen doğal gaza bağımlılığı azaltma hedefiyle birlikte değerlendiriliyor. Kaynak metinde, AB’nin Rus gazı ithalatını 2027 sonuna kadar sona erdirme kararlarına da atıf yapılıyor. Bununla birlikte, AGRI’nin yeniden canlandırılması için henüz hükümetler arası bir anlaşma ya da yatırım kararı açıklandığı bildirilmedi.
Romanya Ticaret ve Sanayi Odası ile Türkmenistan’ın diplomatik temsilciliği arasındaki görüşme, bu nedenle projenin yeniden incelenmesine yönelik siyasi ve ticari ilginin ifadesi niteliğinde kaldı. Tarafların bir sonraki aşamada şirketleri, liman işletmecilerini ve enerji kuruluşlarını aynı yapı içinde buluşturması bekleniyor; projenin geleceğine ilişkin ayrıntılar bu temasların sonucuna bağlı olacak.
Görüşmeye ilişkin ayrıntılar Yeni Şafak’ın haberinde yer aldı.
