Düşük petrol fiyatlarının etkisiyle, dünyanın önde gelen 12 petrol şirketinin 2025’te toplam karı yaklaşık 27 milyar dolar azalması bekleniyor. Ancak, Hürmüz krizi sonrası arz kısıntıları fiyatların yükselmesi halinde bu karların artması muhtemel görünüyor.
Londra merkezli Energy Intelligence Group’un Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, AA muhabirine yaptığı açıklamada, gerilimin kısa sürede sona ermesi halinde 2026’da Brent petrolün varil başına ortalama 81 dolara düşeceğini öngörüyor. Fakat çatışmanın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda bu yıl fiyatların 150 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulundu.
Artan jeopolitik risklerin petrol şirketlerinin yatırım kararlarını derinden etkileyeceğine dikkat çeken Mathonniere, uluslararası petrol şirketlerinin son yıllarda Körfez bölgesine yöneldiğini, ancak mevcut durumun yeni yatırımlarda risk-getiri dengesini sorgulamaya sevk edeceğini belirtti.
Yüksek petrol fiyatlarının bazı yapısal engellerle sınırlı olabileceğini ifade eden Mathonniere, mevcut fiyatların şirket karlılığını artırdığını, ancak daha büyük artışlar için fiyatların 120 dolar seviyelerine çıkması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, bu artışın bir kısmının artan maliyetlerle dengeleneceğine dikkat çekti.
IRAK-TÜRKİYE PETROL HATTI YENİDEN AÇILDI, PİYASALARDA RAHATLAMA VAR
Mathonniere, Orta Doğu’daki savaşın petrol piyasasında tarihî bir arz kesintisine sebep olduğunu ve Uluslararası Enerji Ajansı’nın 400 milyon varillik acil stok salımı kararının etkisinin sınırlı kalacağını belirtti.
Bu miktarın yıllık bazda günlük 1 milyon varilin biraz üzerinde bir katkı sağladığını ifade eden Mathonniere, Hürmüz kaynaklı arz açığını kapatmak için günlük yaklaşık 10 milyon varil ek üretime gereksinim olduğunu belirtti. Dolayısıyla, boğazın hızla açılması veya arzın ciddi şekilde yetersiz kalmaması gerektiğini vurguladı.
Körfez’den yapılan ham petrol ihracatının günlük 7 milyon varilin altında kaldığını, savaş öncesi seviyesi olan günlük 18 milyon varilin yüzde 40’ından daha azına karşılık geldiğini kaydetti.
Mathonniere, Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılmasının fiyatları bir miktar düşürdüğünü, ancak bu durumun Hürmüz kaynaklı açığın yalnızca yüzde 1’ini telafi ettiğini söyledi. Eğer birkaç ay boyunca günlük 10-11 milyon varil süren bir açık devam ederse, bunun enerji fiyatları ve enflasyon üzerinde ciddi etkileri olacağına dikkat çekti.
OPEC+ POLİTİKALARI YETERSİZ KALDI
2025’te petrol şirketlerinin karlarındaki düşüşün başlıca nedeninin düşük fiyatlar olduğunu belirten Mathonniere, OPEC+ grubunun bu konudaki yetersizliğine de vurgu yaptı.
2024’te Brent petrol, varil başına ortalama 68,2 dolara gerileyerek yıllık yüzde 15’lik bir düşüş yaşadı. Düşük petrol fiyatlarının şirket karlılığı üzerindeki etkisinin belirgin olduğunu kaydetti.
Mathonniere, bununla birlikte karlılığı etkileyen unsurlar arasında artan sermaye maliyetleri ve arz fazlasının da bulunduğunu sözlerine ekledi. OPEC+’nın piyasayı destekleme çabalarının yetersiz kaldığını ve bu durumun fiyatları düşürerek kar gerilemesine yol açtığını belirtti.
Julien Mathonniere ayrıca, zayıf talep, artan OPEC dışı arz ve düşük rafinaj marjlarının bu süreci daha da zorlaştırdığını ifade ederek OPEC+’nın piyasadaki dengeleyici rolünün başarılı olamadığını vurguladı.
BÜYÜK ŞİRKETLERİN KARI 2025’TE DÜŞTÜ
AA muhabirinin derlediği bilgiler doğrultusunda, büyük petrol şirketleri 2025’te karlarında yüzde 10,9’luk bir düşüş yaşadı. ABD merkezli ExxonMobil, Chevron, ConocoPhillips gibi şirketlerin karı yaklaşık 220 milyar dolara geriledi.
Bu şirketler, 2024’te aynı dönemde yaklaşık 247 milyar dolar kar elde etmişti. Örneğin, Saudi Aramco’nun karı yüzde 5,1 gerileyerek 104,7 milyar dolara, ExxonMobil’in karı yüzde 14,5 azalarak 28,8 milyar dolara düştü.
Shell, yüzde 21,9’luk düşüşle 18,5 milyar dolar, TotalEnergies ise yüzde 14,7’lik azalışla 15,6 milyar dolara indi. Chevron ve ConocoPhillips, sırasıyla yüzde 30,3 ve yüzde 13,5 kayıpla 12,3 ve 8 milyar dolar kar açıkladı.
Bp’nin karı yüzde 25,7 düşüşle 7,5 milyar dolara, Equinor’un karı yüzde 30,4 azalışla 6,4 milyar dolara, Eni’nin karı ise yüzde 5,6 azalışla 5,7 milyar dolara geriledi.
Schlumberger, yüzde 24,4 kayıpla 3,4 milyar dolar kar bildirirken, Baker Hughes yüzde 13,3’lük azalışla 2,6 milyar dolara, Halliburton da yüzde 48,8 düşüşle 1,3 milyar dolar kar açıkladı.
