Özbekistan, Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) katılım sürecini 2026 yılında tamamlamayı hedeflediğini açıkladı. Taşkent’in üyelik için yürüttüğü müzakerelerde 34 ikili pazar erişimi anlaşmasının 31’i tamamlanırken, ülke mart ayından bu yana DTÖ kurallarına uyum amacıyla 190 mevzuat düzenlemesini hayata geçirdi.
Hedef, 27-28 Temmuz’da gerçekleştirilen DTÖ çalışma grubunun 13. toplantısının ardından yeniden teyit edildi. Özbekistan Cumhurbaşkanı’nın DTÖ’den sorumlu özel temsilcisi A. Urunov, toplantının sonuçlarına ilişkin açıklamasında üye ülkelerle yürütülen görüşmelerin daha ileri bir aşamaya geldiğini belirtti. Taraf ülkelerden gelen soru sayısının azalması, müzakerelerde ele alınan başlıkların bir bölümünde ilerleme sağlandığını gösterdi.
Toplantıya ilişkin gelişmeler Anhor’un haberinde de aktarıldı. Çalışma grubu başkanlığını yürüten Güney Kore’nin Özbekistan Büyükelçisi Choi Seong-yong, Taşkent’in 34 ikili anlaşmadan 31’ini tamamladığını, kalan üç anlaşma için görüşmelerin son aşamada bulunduğunu bildirdi.
Mevzuat uyumu ve kurumsal düzenlemeler
Özbekistan’ın üyelik dosyasında ticaret kurallarının yanı sıra gıda güvenliği ve teknik düzenlemeler de yer alıyor. Ülkede DTÖ talepleri doğrultusunda sağlık ve bitki sağlığı önlemlerini düzenleyen mevzuatta değişiklikler yapıldı. Gıda ürünlerinin güvenliğine ilişkin düzenlemeler gözden geçirilirken, anti-damping, telafi edici ve korunma önlemlerine ilişkin yasa taslakları da hazırlandı.
Bu süreçte gıda güvenliğinden sorumlu tek bir komitenin oluşturulması da kararlaştırıldı. Özbekistan yönetimi, ulusal mevzuatın DTÖ standartlarıyla uyumlu hale getirilmesini üyelik müzakerelerinin temel başlıklarından biri olarak sürdürüyor.
DTÖ üyesi ülkelerin temsilcileri ise bazı yasaların kabul edilmesinin hızlandırılması ve reformların devam ettirilmesi çağrısında bulundu. Gündemde kamu işletmelerinin modernizasyonu, tarıma yönelik destek sisteminin geliştirilmesi ve iş ortamında şeffaflığın artırılması bulunuyor. Çalışma grubunun bir sonraki toplantısının sonbaharın ilerleyen dönemlerinde yapılması planlanıyor.
İkili görüşmelerin son aşaması
DTÖ’ye katılım sürecinde üyelik adayının her ülkeyle pazar erişimi koşullarını ayrı ayrı müzakere etmesi gerekiyor. Özbekistan’ın 34 ikili anlaşmadan 31’ini sonuçlandırmış olması, dosyanın önemli bir bölümünün tamamlandığına işaret ediyor. Kalan görüşmelerde mal ve hizmet ticaretine ilişkin koşulların ele alınması bekleniyor; kaynakta bu anlaşmaların ayrıntılı içeriğine ilişkin bilgi verilmedi.
Urunov, çalışma grubunun son toplantısında üye ülkelerin yönelttiği soruların azaldığını ve bunun kalan itirazların giderilmesi yönündeki ilerlemeyi gösterdiğini söyledi. Bununla birlikte, Taşkent’in 2026 hedefini gerçekleştirebilmesi için mevzuat çalışmalarını ve ikili müzakereleri tamamlaması gerekiyor.
Taşkent’in dış ekonomik açılımı
Özbekistan’ın DTÖ süreci, ülkenin dış ekonomik ilişkilerini daha geniş bir ortaklar grubuna yayma politikasıyla birlikte ilerliyor. Taşkent son dönemde Avrupa Birliği, Asya ülkeleri, uluslararası finans kuruluşları ve diğer uluslararası kurumlarla ekonomik iş birliğini artırmaya çalışıyor. DTÖ üyeliği de bu yaklaşımın çok taraflı ticaret sistemi içindeki kurumsal ayağını oluşturuyor.
Ülke yönetimi Rusya ile ilişkilerini de pragmatik bir çerçevede sürdürüyor. Ancak Moskova’ya yönelik yaptırım baskısının arttığı bir dönemde Taşkent, kendi ekonomisi açısından oluşabilecek ikincil riskleri sınırlamaya çalışıyor. Bu yaklaşım, Rusya pazarına ve Rusya merkezli ekonomik bağlantılara yönelik bağımlılığın azaltılması hedefiyle birlikte yürütülüyor.
Özbekistan’ın dış ticaret coğrafyasını genişletme çabası, ekonomi politikasında tek bir pazara dayalı yapının yerine farklı ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla ilişkilerin güçlendirilmesini öne çıkarıyor. Yetkililerin yürüttüğü reformlar, ulusal düzenlemelerin daha öngörülebilir hale getirilmesi ve yabancı ticaret ortaklarıyla ortak kurallar temelinde çalışılması amacı taşıyor.
Üyelik sürecinin tamamlanması halinde Özbekistan, küresel ticaret sistemine DTÖ kuralları çerçevesinde daha kapsamlı biçimde dahil olacak. Bunun ülkenin dış pazarlarla ilişkileri ve ticari düzenlemeleri açısından ne tür sonuçlar doğuracağı, kabul edilecek mevzuat ve tamamlanacak anlaşmaların kapsamına bağlı olacak.
Taşkent’in önündeki yakın takvimde kalan üç ikili anlaşmanın sonuçlandırılması, talep edilen yasal düzenlemelerin kabulü ve sonbaharda yapılması planlanan çalışma grubu toplantısı bulunuyor.
