ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin uzatılmamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim yeniden yükseldi. İngiliz deniz güvenliği otoritesine göre, bir ticari gemi bilinmeyen bir cisimle vurdu ve makine dairesinde hasar meydana geldi.
PETROL FİYATLARI YENİDEN HIZLANDI
Petrol fiyatlarındaki hareket, pazartesi günü belirgin bir şekilde hissedildi. Brent petrolün varil fiyatı, gün boyunca yüzde 2,65 artışla 90,87 dolardan kapanırken, ABD tipi ham petrol 84,50 dolara yükseldi. Asya piyasalarında ise bu yükseliş devam etti; Brent 91,14 dolara kadar çıktı, ABD tipi ham petrol 85 doları aştı. Böylece her iki petrol türü, temmuz sonundan bu yana en yüksek seviyelere yaklaştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TRAFİK DURMA NOKTASINA GELDİ
Fiyatlardaki artışın arkasında, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes düzenlemesinin uzatılmaması yatıyor. ABD yönetimi, 60 günlük sürenin ardından uzatma düşünmediğini açıklarken, İran tarafı ise kalıcı anlaşma girişimlerinin başarısız olması halinde askeri tutumunu sertleştireceği sinyalini verdi. Petrol piyasasının asıl kaygısı, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili durum.
Son gemi takip verilerine göre, dünyanın en kritik enerji güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda ticari trafik yeniden keskin bir şekilde düştü. Cumartesi günü boğazdan yalnızca beş emtia gemisi geçtiği, pazar günü ise herhangi bir geçişin gerçekleşmediği belirlendi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN STRATEJİK ÖNEMİ
Bir önceki hafta sonunda 31 gemi geçiş yaparken, savaş öncesinde günlük toplam gemi trafiği 130’un üzerine çıkabiliyordu. Bazı gemilerin takip sistemlerini kapatarak hareket edebilmesi nedeniyle verilerin her geçişi göstermemesi olası. Ancak düşüş, petrol piyasasında arz endişesini yeniden gündeme getiriyor. Normalde, boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor ve bu miktar, deniz yolu ile gerçekleştirilen küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.
PETROL FİYAT ARTISLARI TAHVİL PİYASASINA DA YANSIDI
Petroldeki yükseliş yalnızca enerji piyasalarına etki etmekle kalmadı; daha yüksek petrol fiyatları, küresel enflasyonu yeniden besleyebileceği endişesiyle uzun vadeli devlet tahvillerinde satışları artırdı. ABD’nin on yıllık tahvil faizi yüzde 4,73 civarına tırmanırken, 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,31’in üzerine çıkarak yaklaşık 20 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum, yatırımcıların ekonomik büyüme yavaşlaması riskini ve enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini fiyatlamasına neden oldu.
Petrol ve tahvil faizlerindeki eşzamanlı yükseliş, hisse piyasaları üzerinde de baskı oluşturdu. Önceki seansta S&P 500 ve Dow Jones Sanayi Endeksi yaklaşık yüzde 0,5 gerilerken, Nasdaq Bileşik Endeksi de günü düşüşle tamamladı.
ARZ AÇIĞI ENDİŞESİ BÜYÜYOR
Petrol piyasasının kırılganlığını artıran bir diğer unsur küresel arz görünümü. Uluslararası Enerji Ajansı, ağustos raporunda, Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat sorunları nedeniyle 2026 yılı küresel petrol arzının ortalama 4,3 milyon varil/gün azalabileceğini öngördü. Temmuz ayında küresel üretimde toparlanma görülmesine rağmen, Körfez bölgesindeki üretim, savaş öncesi seviyelerin hâlâ oldukça altında seyrediyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin düzenli hale gelmemesi durumunda, piyasadaki risk priminin kalıcılaşabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle, petrol fiyatlarındaki yönü belirleyecek faktörler arasında yalnızca ABD ve İran’dan gelecek diplomatik açıklamalar değil, aynı zamanda Hürmüz’den geçen tanker sayısı da yakından izlenecek.
