Ham petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndan gelen “geçişe izin yok” telsiz mesajları ve Tahran’daki lider kadrosuna yönelik saldırı iddialarıyla birlikte yükselerek 100 dolar sınırını aştı. Enerji analistleri, bu tıkanıklığın devam etmesi halinde dünya ekonomisinin 150 dolarlık “hayalet fiyatla” karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor. Krizin mali tablosunu detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
HÜRMÜZ’DEKİ KRİZ PETROL FİYATLARINI DÖRT KATINA ÇIKARDI
Savaşın başlangıcından hemen önce, 28 Şubat – 1 Mart tarihlerinde küresel finans piyasaları, Washington ve Tahran arasındaki gerilimi yüksek riskli diplomasi olarak değerlendiriyordu.
Brent Petrol: 78,40 $ / Varil
WTI (ABD Hafif Petrolü): 73,90 $ / Varil
Piyasalar, Cenevre’deki müzakerelerden olumlu sonuç beklerken, “savaş” olasılığı düşük görünüyordu. Ancak, 1 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndaki 150 tanker “bekleme” moduna geçti ve fiyatlar hızla yükselmeye başladı. Piyasalarda oluşan tablo şu şekildeydi:
Brent Petrol: 108,20 $ (Cuma kapanışına göre yaklaşık %38 artış)
WTI (ABD Hafif Petrolü): 102,50 $ (Yaklaşık %39 artış)
Cuma günkü kapanışa göre pazar günü fiyatların 100 dolar barajını geçmesi, tarihte nadir görülen bir olay olarak kaydedildi. Uzmanlar, Pazartesi günü piyasalardaki açılışta bu rakamların daha da artabileceğine dikkat çekiyor.
HÜRMÜZ Boğazı NEDEN KRİTİK?
Hürmüz Boğazı, dünya ekonomisinin kalbi konumundadır. Günlük 20-21 milyon varil petrol bu boğazdan geçmektedir ve bu miktar dünya deniz taşımacılığının yaklaşık üçte birine denk gelmektedir. Özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’deki enerji santralleri şu an yüksek talep nedeniyle “stok tüketme” moduna geçmiş durumdadır.
LNG Krizi: Hürmüz Boğazı aynı zamanda sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihtiyacının %20’sini de karşılamaktadır. Tahran’daki tıkanıklık, Avrupa’daki doğalgaz fiyatlarının %45 artmasına neden olmuştur.
FİYAT ARTIRIMLARI NEREYE GİDEBİLİR?
Uluslararası Kriz Grubu analisti Ali Vaez’in Al Jazeera’ya yaptığı açıklamaya göre, piyasalardaki yükseliş henüz fiziksel arz eksikliğinden değil, gelecekteki belirsizlik korkusundan kaynaklanmaktadır. Eğer Hürmüz Boğazı 72 saatten fazla kapalı kalırsa, Brent petrolün 120 dolara ulaşması bekleniyor. Ayrıca, bölgedeki tansiyonun artması durumunda fiyatların 150 doları aşması ve global hiperenflasyonu tetiklemesi söz konusu.
PİYASADA “BOŞ KOLTUK” ENDİŞESİ
Piyasalardaki belirsizlik, sigorta şirketlerinin bölgedeki tankerler için “savaş riski primlerini” %500 artırmalarına yol açtı. Bu da akaryakıt fiyatlarına yansıyacak olan lojistik maliyet artışlarını doğuracak.
TÜRKİYE EKONOMİSİNE ETKİLERİ
Küresel krizin etkileri Türkiye’de akaryakıt ve döviz bilmecesiyle hissedilmeye başlandı. Motorin ve benzin fiyatlarının önümüzdeki günlerde 75 TL’yi aşması bekleniyor. Bu durum, lojistik fiyatlarında genel bir artış anlamına geliyor.
Petrol faturasının artması, cari açığı derinleştirirken döviz talebini artırıyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez, bu durumu “girdi maliyeti krizi” olarak tanımlayarak hiperenflasyon riskine dikkat çekiyor.
