ABD ve Çin arasındaki güç rekabeti, son aylarda gümrük tarifeleri, teknoloji kısıtlamaları ve kritik ham maddelerin kontrolü konusundaki anlaşmazlıklarla önemli bir tırmanışa ulaşmış durumda. İki ülke, ticaret gerilimlerini çözmek amacıyla müzakereler yürütmekte, ancak çip sektöründen yapay zekaya kadar geniş bir yelpazede karşı karşıya gelmeye devam ediyorlar.
Bu hafta içinde gerçekleşen olaylar, iki ülkenin birçok alanda birbirine karşı hamleler yaptığını gözler önüne serdi. 9 Eylül’de Çin, nadir toprak elementleri ve üretim teknolojilerinin ihracatına yeni kısıtlamalar getirirken, hemen ardından 10 Eylül’de ABD’li savunma firmalarını yaptırım listesine alarak Amerikan çip üreticisi Qualcomm hakkında anti-tekel soruşturması başlattı.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin’in tavırlarına sert bir dille karşılık vererek, bu tutum devam ederse, 1 Kasım’dan itibaren Çin’den ithal edilen tüm ürünlere yüzde 100 ek gümrük tarifesi uygulanacağını belirtti.
ÇİN’DEN NADİR TOPRAK ELEMENTLERİNE KISITLAMA
Çin Ticaret Bakanlığı, 9 Eylül’de yaptığı açıklamada, sanayi için kritik öneme sahip nadir toprak elementlerine yönelik yeni kısıtlamalar getirdi. Bu elementler, elektrikli araçlar, akıllı telefonlar ve askeri sistemlerde kullanılmakta. İlgili kısıtlamalar, bu maddelerin işlenmesi ve ihracatını üstlenen yabancı şirketler üzerinde de lisans zorunluluğu getirdi.
Ayrıca, Çin, nadir toprak elementlerini işleyen tesislerde montaj, bakım ve güncelleme alanlarında da yabancı teknoloji aktarımını kontrol altına aldı.
KISITLAMA KARARI ASYA PASİFİK EKONOMİK İŞBİRLİĞİ ZİRVESİNDEN ÖNCE GELDİ
Bu karar, ABD ve Çin arasında devam eden gümrük müzakereleri sırasında, iki ülke liderlerinin bu ay sonunda Güney Kore’deki Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi’nde yüz yüze görüşeceği bir döneme denk geldi. Çin, ABD’nin çip sektöründeki kısıtlamalarına yanıt olarak nadir toprak elementlerinde daha önce de kısıtlamalar getirmişti.
Çin, 2024 yılında dünya çapında nadir toprak elementlerinin yaklaşık yüzde 69’unu üreterek bu alandaki hakimiyetini sürdürmekte. Bu süreç, ABD’nin ticaret politikaları ile daha da derinleşen bir ekonomik çatışmaya dönüşüyor.
TRUMP, ÇİN’E SİNCİ VE DÜŞMANCA DEDİ
Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, Çin’in uyguladığı politika ve kısıtlamaları “sinsi” ve “düşmanca” olarak nitelendirerek, bu durumun dünya piyasasındaki dengesizliği artıracağı uyarısında bulundu. 1 Kasım’dan itibaren uygulanacak ek gümrük tarifeleriyle bu tutuma sert bir yanıt vereceğini belirtti.
DRON ŞİRKETLERİNE YAPTIRIM
10 Eylül’de, Çin Ticaret Bakanlığı, ABD ve Kanada’dan 14 firma ve kuruluşa yaptırım uygulayarak, bu şirketlerin Çin’in güvenliği aleyhine faaliyet yürüttüklerini iddia etti.
ANTİ-TEKEL SORUŞTURMASI
Çin, aynı gün Qualcomm hakkında anti-tekel soruşturması başlattı. Bu soruşturma, Qualcomm’un, Autotalks’u devralma sürecinin tekelleşme karşıtı düzenlemeleri ihlal edip etmediğini incelemekte.
ÇİP SAVAŞLARI
ABD, Joe Biden döneminde ulusal güvenliği tehdit edebilecek teknoloji transferlerini engellemeyi hedefledi. Biden yönetimi, Çip ve Bilim Yasası ile Çinli üreticilerin yüksek teknolojiye erişimini sınırlarken, Trump yönetimi de bu kısıtlamaları sürdürerek çip sektöründe ek önlemler almaya devam ediyor.
ÇİN-ABD TARİFE RESTLEŞMESİ
Trump’ın göreve gelmesiyle birlikte uygulanan gümrük vergileri, ticaret ilişkilerinde yeni bir krizi doğurmuştur. İki ülke arasındaki tarife artışları, küresel ticaretin yeniden şekillenmesine sebep olmaktadır. Müzakereler devam etmekte, ancak gerilimler her iki taraf için de önemli ekonomik riskler taşımaktadır.
