Fransız enerji şirketi TotalEnergies, Rusya’nın Arktik LNG-2 projesindeki payını Novatek’in iştiraki NordLine’a devretti. Ancak şirket, Rus enerji sektöründen tamamen çıkmadı: Novatek’teki yüzde 19,4’lük ve Yamal LNG tesisindeki yüzde 20’lik hisselerini koruyor. TotalEnergies ayrıca Yamal’dan Avrupa’ya gaz sevkiyatını sürdürüyor ve bu faaliyetlerin şirkete yılda yaklaşık 400 milyon dolar gelir sağladığı bildiriliyor.
Gelişme, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını sürdürdüğü ve Avrupa Birliği’nin Moskova’nın enerji gelirlerini sınırlamaya yönelik yaptırım politikası uyguladığı bir dönemde yaşandı. TotalEnergies, yürürlükteki ve gelecekte kabul edilecek AB yaptırımlarına uyduğunu, Rus gazı faaliyetlerinin ise Avrupa’nın enerji arz güvenliğine katkı sağladığını belirtiyor.
Arktik LNG-2’de pay devri
Arktik LNG-2, Rusya’nın kuzeyindeki Tümen bölgesinde, Gydan Yarımadası’nda doğal gazın çıkarılması ve sıvılaştırılması amacıyla kurulan bir proje. Tesisin hedefi, sıvılaştırılmış doğal gazı dünya pazarlarına ihraç etmek. Proje, Rus ekonomisi açısından taşıdığı önem nedeniyle ABD tarafından Kasım 2023’ten bu yana yaptırım altında tutuluyor.
ABD yaptırımlarının ardından TotalEnergies, projedeki finansal katılımını dondurdu ve bu kararını mücbir sebep gerekçesiyle açıkladı. NordLine’a yapılan pay devri, şirketin Arktik LNG-2’den çıkış sürecinin son aşaması olarak değerlendiriliyor. TotalEnergies, daha önce proje için sağladığı krediler karşılığında yaklaşık 1,3 milyar doları geri almayı bekliyor.
Şirketin Arktik LNG-2’den ayrılması, Rus gazı alanındaki diğer ticari ve ortaklık bağlarını sona erdirmiyor. TotalEnergies’in Novatek ve Yamal LNG’deki hisseleri devam ediyor. Şirketin Yamal’dan yapılan sevkiyatlarla bağlantılı gelir elde etmeyi sürdürmesi de bu ilişkinin finansal boyutunu koruduğunu gösteriyor.
Yamal sevkiyatları Avrupa’ya yöneliyor
Yamal’dan çıkan gazın Avrupa pazarına akışı, bölgedeki talep koşullarıyla birlikte yeniden gündeme geldi. Orta Doğu’daki savaşın da etkisiyle Avrupa’da Rus gazına yönelik talebin arttığı bildirildi. Mayıs 2025’te Yamal’dan gerçekleştirilen 25 sevkiyatın 23’ü Avrupa Birliği ülkelerine yönlendirildi.
Bu sevkiyatlar, AB’nin Rusya’ya enerji alanındaki bağımlılığını azaltma hedefiyle Rus LNG ithalatına ilişkin kısıtlamaları genişletme çabalarının sürdüğü dönemde gerçekleşti. Bununla birlikte yaptırım düzenlemelerinde şirketlerin mevcut sözleşmeleri yürütmesine imkân veren istisnalar bulunuyor. Yunanistan’ın talebi üzerine AB’nin 21’inci yaptırım paketinden, Rus LNG’sinin üçüncü ülkelere satışını yasaklayan hükmün çıkarıldığı bildirildi.
Söz konusu düzenleme, TotalEnergies’in Asya’daki müşterileriyle yaptığı sözleşmeleri, AB’nin Rus LNG ithalatına tam yasak getirmesinden önce sürdürmesine imkân veriyor. Rus LNG’sinin AB’ye ithalatının Ocak 2027’den itibaren tamamen yasaklanması planlanıyor. Bu tarihe kadar devam eden sözleşmeler ve istisnalar, Avrupa şirketlerinin Rus enerji projeleriyle bağlantılarını tümüyle kesmeden faaliyetlerini sürdürmesine olanak tanıyor.
Şirketin Rusya’daki kalan varlıkları
TotalEnergies’in Arktik LNG-2’deki payını satması, şirketin Rusya’daki ticari konumunu daraltıyor ancak ortadan kaldırmıyor. Novatek’teki yüzde 19,4’lük hisse, Rusya’nın önde gelen doğal gaz şirketlerinden biriyle ortaklığı devam ettiriyor. Yamal LNG’deki yüzde 20’lik pay da şirketi Rusya’nın sıvılaştırılmış doğal gaz üretimi ve ihracatıyla bağlantılı tutuyor.
TotalEnergies’in açıklamaları, şirketin bir yandan yaptırım kurallarına uyum taahhüdünü sürdürdüğünü, diğer yandan enerji arzı ve mevcut sözleşmeler gerekçesiyle belirli ticari faaliyetlerini koruduğunu ortaya koyuyor. Arktik LNG-2’deki payın devriyle birlikte şirket, yaptırım altındaki bir projedeki doğrudan finansal konumunu azaltıyor. Ancak Yamal LNG’den Avrupa’ya ve diğer pazarlara yapılan sevkiyatlar devam ediyor.
Bu yapı, Rusya’daki enerji yatırımlarından çıkış kararlarının tek aşamada gerçekleşmediğini gösteren somut bir örnek oluşturuyor. Bir projedeki hisse devredilirken başka varlıklardaki ortaklıklar, kredi alacakları ve uzun vadeli tedarik sözleşmeleri korunabiliyor. TotalEnergies’in yaklaşık 1,3 milyar dolarlık kredi geri ödemesi beklentisi de şirketin Rus enerji projeleriyle olan finansal bağlarının yalnızca hisse sahipliğiyle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Rus gazının Avrupa’ya ulaşmaya devam etmesi, Rus üreticilerinin Avrupa enerji piyasasından gelir elde etmesini sürdürüyor. TotalEnergies’in Yamal bağlantılı faaliyetleri, AB yaptırımlarındaki geçiş hükümleri ve LNG ticaretine ilişkin istisnalar çerçevesinde devam ediyor. Şirketin Arktik LNG-2’deki pay devri sonrasında Rus enerji sektöründeki hisseleri ve gaz sözleşmeleriyle ilgili uygulamalar izlenmeye devam ediyor.
Kaynak: Le Monde’un TotalEnergies ve Rus gazı haberine göre şirketin Rusya’daki faaliyetleri, Arktik LNG-2’deki pay satışına rağmen tamamen sona ermiş değil.
