Avrupa’nın semalarında gözlemlenen turuncu tonların ardında, Sahra Çölü’nden yükselen devasa bir toz bulutunun etkisi bulunuyor. Akdeniz üzerinden Batı Avrupa’ya ulaşan bu Sahra tozu, gün batımlarında renk değişikliklerine yol açarken, aynı zamanda görüş mesafesini düşürmekte ve araçlar ile güneş panelleri gibi yüzeylerin ince bir çöl kumu tabakasıyla kaplanmasına sebep olmaktadır.
Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) tarafından yayımlanan son tahminlere göre, bu toz bulutunun önümüzdeki günlerde kuzeye doğru ilerlemesi ve özellikle İber Yarımadası’nda hava kalitesini olumsuz etkilemesi bekleniyor.
Tozun Birleşik Krallık ve İskandinavya’ya ulaşma olasılığı üzerine değerlendirmelerde bulunan CAMS kıdemli bilim insanı Mark Parrington, toz parçacıklarının atmosfer aracılığıyla kıtalar arasında taşınmasının, atmosferin farklı kıtaları bağlayıcı rolünü gösterdiğini kaydetti.
RİSKLER VE SAĞLIK UYARILARI
Sahra kaynaklı toz bulutu, görsel olarak çarpıcı manzaralar oluşturmasına rağmen, sağlık açısından bazı tehlikeleri de beraberinde getiriyor. İspanya, Portekiz ve Fransa’daki ulusal meteoroloji servisleri, hava kalitesinin ciddi şekilde bozulacağına dair uyarılar yayımladı.
PM10 olarak adlandırılan ve çapı 10 mikrometreden küçük parçacıkların en büyük risk olarak öne çıktığı bu durum, akciğerlere ulaşarak solunum yollarını tahriş edebiliyor. Bu tür partiküller, özellikle astımı olan bireyler, yaşlılar ve çocuklar için tehlike arz etmekte.
Avrupa şehirlerinde daha sık görülen PM2.5 kirliliği genellikle egzoz gazları, endüstriyel süreçler ve odun yanmasından kaynaklanıyor. Bu parçacıklar daha küçük boyutlarıyla akciğerlerin derinliklerine kadar ilerleyebiliyor. Sahra tozu ise genellikle daha büyük mineral parçacıklardan oluşmakla birlikte, yoğunluktaki artış bazı bölgelerde Dünya Sağlık Örgütü’nün güvenlik sınırlarını aşmasına neden olabiliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE BAĞLANTISI
Bilim insanları, Sahra tozu olaylarının iklim değişikliğiyle ilişkisi konusunda temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Parrington, çölleşmenin toz kaynakları üzerindeki etkilerine dair kesin bilimsel verilerin henüz mevcut olmadığını ifade ediyor.
Tozun önemli bir kısmının Çad’daki Bodélé Çöküntüsü gibi belirli bölgelerden yükseldiğini ve belirli basınç koşullarında atmosfere karışabildiğini belirtiyorlar. Yüksek sıcaklıklar, kuraklık ve artan buharlaşma, toprak nemini azaltarak kum ve toz fırtınaları için uygun şartlar oluşturabiliyor.
Ayrıca iklim değişikliği ile ilişkili atmosfer dolaşım değişikliklerinin, Sahra tozunun Avrupa’ya ulaşma sıklığını artırabileceğine dair bazı değerlendirmeler bulunsa da, bilim insanları bu konu hakkında net sonuçlara ulaşmak için yeterli tarihsel veri olmadığını vurguluyor.
Sadece çölleşme, ormansızlaşma ve mineral toz miktarı arasındaki ilişkinin araştırılması gerektiği belirtiliyor. Toz bulutunun etkili olduğu bölgelerde, yağmurla birleşerek yüzeylerde çamurumsu bir tabaka bırakması bekleniyor.
Sağlık yetkilileri, bu yoğun etki alanlarında yaşayanlara, puslu hava koşullarında ağır açık hava etkinliklerinden kaçınmalarını tavsiye ediyor. Bununla birlikte, uzmanlar, tozun ışığı dağıtması sebebiyle oluşacak turuncu ve kırmızı tonlardaki gün batımlarının dikkat çekici görüntüler sunacağına da dikkat çekiyor.
