Sırbistan, Schengen bölgesine katılım için yürüttüğü hazırlıklar kapsamında Rusya vatandaşlarına uygulanan vizesiz seyahat düzenlemesini kaldırmayı değerlendiriyor. Sırbistan’ın Avrupa entegrasyonundan sorumlu Bakanı Nenad Staroviç, Belgrad’ın 2027 sonuna kadar Schengen kriterlerini bütünüyle yerine getirmeyi hedeflediğini ve bu sürecin Rus vatandaşları için vize şartı getirilmesini de içerebileceğini söyledi.
Staroviç’in açıklamasına göre Sırbistan hükümeti gerekli reformları belirlemek ve uygulamayı izlemek üzere özel bir çalışma grubu oluşturdu. Hükümet ayrıca reformların takvimini içeren bir planı onayladı. Bakan, Schengen alanına katılım hedefinin Avrupa Birliği’ne tam üyelikten ayrı yürütülebileceğini belirtti. Staroviç’e göre Sırbistan’ın on yılın sonuna kadar AB’ye tam üye olması düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor.
Gelişmeye ilişkin haberler 11 Ağustos 2026’da yayımlandı. Ayrıntılar, Rus basınında yer alan haberde Staroviç’in açıklamalarına dayandırıldı. Sırbistan makamlarından aktarılan çerçeveye göre vize politikasının AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi, Schengen hazırlıklarının başlıklarından biri olarak ele alınıyor.
Vizesiz uygulama yeniden tartışılıyor
Rusya vatandaşları halen Sırbistan’a vize almadan girebiliyor ve ülkede 30 güne kadar kalabiliyor. Bu uygulamanın geleceği, 2026 ilkbaharında Sırbistan Parlamentosu’nun diaspora ve bölgedeki Sırplardan sorumlu komisyonunun başkanı D. Stanojeviç tarafından da gündeme getirilmişti. Stanojeviç, Rusya vatandaşlarına vize getirilmesi ihtimalinin Avrupa Birliği’nin taleplerini yerine getirme süreci içinde değerlendirildiğini açıklamıştı.
Sırbistan’ın AB üyelik süreci uzun bir geçmişe sahip. Belgrad 2009’da Birliğe katılmak için resmi başvuru yaptı ve 2012’de aday ülke statüsü kazandı. Üyelik müzakereleri 2014’te başladı. Ancak müzakere süreci, Sırbistan’ın Avrupa Birliği ile Rusya arasındaki ilişkilerinde denge kurmaya çalışması ve Moskova ile siyasi ve ekonomik bağlarını sürdürmesi nedeniyle çeşitli dönemlerde yavaşladı.
Yeni açıklama, vize politikasındaki olası değişikliği doğrudan bir karar olarak değil, Schengen hazırlıklarıyla bağlantılı bir hükümet planı olarak ortaya koyuyor. Sırbistan’ın önündeki süreçte göç, sınır yönetimi ve güvenlik prosedürlerinin Avrupa standartlarına uyarlanması beklenen reform başlıkları arasında bulunuyor. Ancak açıklamada, Rus vatandaşlarına vize uygulanmasına ilişkin kesin yürürlük tarihi verilmedi.
Rus vatandaşlarının Sırbistan’daki hareketliliği
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı savaş başlatmasının ardından Sırbistan, Rus vatandaşlarının kullandığı önemli geçiş noktalarından biri haline geldi. Bu durum, iki ülke arasındaki doğrudan hava bağlantılarının bulunması ve vizesiz giriş imkânıyla ilişkilendiriliyor. Sırbistan’da kısa süre kalan bazı Rus vatandaşlarının ülke dışına çıkıp yeniden giriş yaparak fiili ikamet sürelerini uzattığı belirtiliyor.
Kaynak metinde ayrıca Sırbistan’ın bazı malların yeniden ihracı, sermaye hareketleri ve Rus şirketlerinin taşınması bakımından bir geçiş alanı olarak kullanılabileceği ifade ediliyor. Bu faaliyetlerin, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının etrafından dolaşılması konusunda risk oluşturabileceği değerlendiriliyor. Sırbistan’ın vize ve sınır uygulamalarını değiştirmesi halinde, Rus vatandaşlarının ülkeye giriş koşulları ile ülkede kalış biçimleri yeniden düzenlenmiş olacak.
Belgrad’ın Rus vatandaşlarına yönelik politikası yalnızca ikili ilişkiler çerçevesinde değil, adaylık sürecindeki AB uyum başlıkları içinde de ele alınıyor. Sırbistan’ın Rusya ile geleneksel siyasi ilişkilerini sürdürmesine rağmen vize rejimini Avrupa kurallarıyla uyumlaştırmayı değerlendirmesi, hükümetin önceliklerini reform takvimine bağladığını gösteren bir idari adım olarak aktarılıyor.
Karadağ örneği
Karadağ’ın 1 Kasım 2026’dan itibaren Rus vatandaşları için vizesiz seyahati kaldırma kararı da Sırbistan’daki tartışmaların bölgesel bağlamını oluşturuyor. Podgoritsa bu kararı Avrupa Birliği’ne katılım hedefiyle ilişkilendirdi. Karadağ’ın uygulamaya koyacağı düzenleme, Batı Balkanlar’da AB üyeliği hedefi bulunan ülkelerin vize politikalarını Birliğin yaklaşımıyla uyumlu hale getirme sürecine ilişkin bir örnek olarak değerlendiriliyor.
Sırbistan açısından ise kararın niteliği ve zamanlaması henüz kesinleşmiş değil. Staroviç’in açıklaması, vizesiz rejimin kaldırılmasını 2027 sonuna kadar tamamlanması hedeflenen Schengen hazırlıklarıyla birlikte anıyor. Hükümetin oluşturduğu çalışma grubunun görevleri ve reform planının ayrıntıları, uygulamanın hangi aşamalardan geçeceğini belirleyecek.
Vize uygulamasındaki olası değişiklik, Rusya vatandaşlarının Sırbistan üzerinden Avrupa ülkelerine hareketi, ülkede uzun süreli kalışı ve ticari faaliyetleri bakımından yeni idari koşullar yaratabilir. Bununla birlikte mevcut açıklamalarda söz konusu sonuçlara ilişkin ayrıntılı bir uygulama takvimi veya kapsamlı bir karar metni paylaşılmadı.
Sırbistan’ın AB üyelik başvurusu, adaylık statüsü ve devam eden uyum çalışmaları, Belgrad’ın Avrupa kurumlarıyla ilişkilerinin önümüzdeki dönemde de reform başlıkları üzerinden ilerleyeceğini gösteriyor. Rusya vatandaşlarına yönelik vizesiz giriş uygulamasının akıbeti ise bu sürecin somut gündem maddelerinden biri olarak kalıyor.
