Rusya’da bireylerin banka hesaplarından nakit çekişi 2026 boyunca hızlandı. Rusya Merkez Bankası verilerine dayanan medya haberlerine göre, yılın başından bu yana Rus bankacılık sisteminden 2,4 trilyon rubleden fazla para nakit olarak çekildi. Mart ayının başında belirginleşen eğilim sonraki aylarda da sürdü; ağustos ayının ilk yarısında çekilen tutar yaklaşık 300 milyar rubleye ulaştı.
Merkez Bankası’nın kaydettiği en yüksek aylık çıkış temmuz ayında gerçekleşti. Söz konusu ayda dolaşımdaki nakit miktarı 643,4 milyar ruble arttı. Rusya’daki yedi büyük kredi kuruluşundan beşi, bireysel müşterilerin mevduatlarını çekmesiyle karşı karşıya kaldı. Bu bankalarda vatandaşların tuttuğu toplam mevduatın 1 trilyon rubleyi aştığı bildirildi.
Gelişmeye ilişkin ayrıntılar Euronews haberinde yer aldı. Veriler, Rusya’daki hanehalklarının tasarruflarının bir bölümünü bankacılık sistemi dışında, fiziksel nakit olarak tutmayı tercih ettiğini gösteriyor.
Gazprombank ve diğer büyük bankalarda çıkış
En yüksek mevduat kaybı Gazprombank’ta görüldü. Bireysel müşteriler dört ay içinde bankadan 299,5 milyar ruble çekti. Bu tutar, gerçek kişilere ait toplam mevduatın yüzde 10,8’ine karşılık geldi.
Rosselkhozbank’ta aynı dönemde bireysel mevduatlar 270,5 milyar ruble azaldı. Bankadaki düşüşün toplam mevduatın yüzde 15’inden fazla olduğu belirtildi. Rusya’nın en büyük özel bankası Alfa-Bank ise bireysel müşterilere ait 179,4 milyar ruble kaybetti; bu rakam mevduatların yüzde 5,6’sına denk geldi.
Sovcombank’taki çıkış 81,7 milyar ruble, VTB’deki düşüş ise 20,4 milyar ruble olarak kaydedildi. Sberbank’ta ise yılın ilk döneminde mevduat hacmi artmasına rağmen, son aylarda nakit çekimleri başladı. Haziran ayında bankadan 211,6 milyar ruble, temmuz ayında ise 31,8 milyar ruble çekildi. Böylece Sberbank’ta yalnızca bu iki ayda gerçekleşen toplam çıkış 243,4 milyar ruble oldu.
Çekimlerin hızlandığı dönem
Rusya Merkez Bankası verilerine göre nakit talebi mart ayının başından itibaren yükseldi. Aylık çekim miktarı yaklaşık 300 milyar ruble seviyesinde seyrederken, temmuz ayında bu eğilim belirgin biçimde hızlandı. Ağustos ayının ilk yarısında gerçekleşen yaklaşık 300 milyar rublelik çekim de nakde yönelişin devam ettiğine işaret etti.
Rus medyasında yayımlanan değerlendirmelerde, bankalardan para çekilmesinin Rusya’daki ekonomik koşullara ve finansal sisteme yönelik güvenle bağlantılı olabileceği belirtildi. Analistler, Kremlin’in Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaş sırasında Rus ekonomik hedeflerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının vatandaşlarda istikrarsızlık ve risk algısını artırdığını savundu.
Bu değerlendirmelerde, Wildberries’e ait depolar ile petrol rafinerilerinin de aralarında bulunduğu ekonomik tesislere yönelik Ukrayna saldırılarının ardından elektrik kesintileri, ödeme altyapısında aksama ve bankacılık hizmetlerine erişimde sınırlama ihtimaline ilişkin endişelerin arttığı ifade edildi. Bu görüşe göre bazı Rus vatandaşları, nakdi olası kesintilere karşı bir yedek araç olarak biriktiriyor.
Bankacılık sistemi üzerindeki baskı
Mevduatların nakde dönüştürülmesi, bankaların kullandığı iç finansman kaynaklarını azaltıyor. Rusya’da yaptırımlar ve dış sermaye piyasalarına erişimdeki kısıtlamalar nedeniyle bireysel ve kurumsal mevduatlar, bankacılık sisteminin temel finansman unsurları arasında yer alıyor. Mevduat çıkışının sürmesi halinde bankaların yükümlülüklerini karşılamak için Merkez Bankası’ndan veya bankalararası piyasadan ek kaynak araması gerekebileceği belirtiliyor.
Paylaşılan değerlendirmelerde, bu kaynakların daha yüksek maliyetle temin edilmesinin bankaların kârlılığını ve serbest likiditesini etkileyebileceği kaydedildi. Bankaların varlıklarının önemli bölümünün uzun vadeli krediler ve yatırımlara bağlı olması, kısa sürede artan nakit talebini karşılamayı daha maliyetli hale getirebilir. Ancak mevcut veriler, bu gelişmenin bankaların kredi hacmi üzerindeki kesin etkisini ortaya koymuyor.
Nakit çekimlerinin para arzı ve enflasyon açısından da sonuçları olabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı. Bankacılık sisteminden çıkan paranın önemli bölümünün yeniden hesaplara dönmemesi, finansal dolaşımın niteliğini değiştirebilir. Merkez Bankası’nın nakit ihtiyacını karşılamak için sisteme ilave para sağlaması durumunda, yeni banknotların da nakit piyasasında kalması enflasyonist baskıları artırabilecek bir unsur olarak gösteriliyor.
Bütçe açığına ilişkin kaygılar
Rusya’nın federal bütçesine ilişkin veriler de söz konusu değerlendirmelerin bir parçası oldu. Buna göre bütçe açığı 2026’nın ilk yedi ayında 6,46 trilyon rubleye çıktı ve yılın tamamı için öngörülen planı 2,8 trilyon rubleden fazla aştı. Bazı değerlendirmelerde, bu durumun vatandaşların devletin bankacılık sistemine müdahale edebileceği yönündeki endişelerini artırdığı ileri sürüldü.
Bu çerçevede, Kremlin’in savaşın finansmanını sürdürmek için banka mevduatlarını dondurabileceği veya kamulaştırabileceği yönündeki kaygıların nakit çekimlerini etkileyen faktörlerden biri olabileceği savunuldu. Söz konusu ihtimal bağımsız bir karar ya da uygulanmış bir politika olarak değil, Rusya’daki ekonomik baskılara ilişkin değerlendirmelerde dile getirilen bir endişe olarak aktarılıyor.
Rus bankalarındaki mevduat hareketleri önümüzdeki dönemde Merkez Bankası’nın likidite verileri ve büyük kredi kuruluşlarının bilanço açıklamaları üzerinden izlenecek. Temmuzdaki rekor nakit çıkışının ardından ağustosun ilk yarısındaki yaklaşık 300 milyar rublelik çekim, Rus finans sistemindeki hareketliliğin sürdüğünü ortaya koydu.
