Rusya’nın, Almanya’da eylül ayında yapılacak eyalet ve yerel seçimler öncesinde yürüttüğü “Matruşka” adlı dezenformasyon operasyonunda 180’den fazla sahte paylaşım yayıldığı bildirildi. X, Bluesky ve TikTok’ta dolaşıma sokulan içeriklerin, başta ana akım siyasi partilerin adayları olmak üzere çeşitli siyasetçileri yolsuzluk, uyuşturucu kullanımı, cinayet ve cinsel skandallarla ilişkilendirmeyi amaçladığı belirtildi. İncelenen içeriklerde Almanya’nın doğusu ile batısı arasındaki ayrılıkların da körüklendiği aktarıldı.
Deutsche Welle’nin haberine göre kampanya, “Overload” adıyla da bilinen Matruşka operasyonu kapsamında yürütüldü. Paylaşımlarda Rusya yanlısı, Almanya karşıtı ve Avrupa karşıtı anlatılar öne çıktı. Sahte içeriklerin Almanya’daki başlıca siyasi güçlerin temsilcilerini hedef aldığı, ancak aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ile sol popülist Sahra Wagenknecht İttifakı’nın (BSW) bu dalganın dışında bırakıldığı kaydedildi.
Seçim takvimi
Almanya’da eylül ayında bir dizi bölgesel ve yerel seçim yapılacak. Saksonya-Anhalt eyalet parlamentosu seçimleri 6 Eylül’de, Aşağı Saksonya’daki yerel seçimler 13 Eylül’de düzenlenecek. Mecklenburg-Vorpommern eyalet parlamentosu seçimleri ile Berlin Temsilciler Meclisi seçimleri ise 20 Eylül’de gerçekleştirilecek.
Anketler, AfD’nin özellikle doğu eyaletlerinde güçlü bir desteğe sahip olduğunu gösteriyor. Parti, Saksonya-Anhalt ile Mecklenburg-Vorpommern’deki yarışlarda anketlerde ilk sırada bulunuyor. AfD’nin yüksek oy alması ihtimaline rağmen, geleneksel siyasi partilerin AfD ile koalisyon kurmayı reddetmesi, partinin eyalet hükümetlerine katılımının önündeki başlıca engel olarak değerlendiriliyor.
Eyalet ve yerel seçimler, Almanya’daki toplumsal eğilimleri ve federal hükümete yönelik tutumu ölçmek açısından önemli bir gösterge olarak görülüyor. Seçimlerin sonuçları, eyalet parlamentolarındaki sandalye dağılımının yanı sıra yerel yönetimlerdeki siyasi dengeleri de belirleyecek.
Matruşka operasyonunun yöntemi
Matruşka operasyonunun, bot ağları, tanınmış medya kuruluşlarının yayınlarını taklit eden sahte haberler ve sahte hesaplardan oluşan ağlar kullandığı belirtiliyor. Açık kaynak istihbaratı alanında çalışan araştırmacılar, operasyonu Rus askeri istihbaratının kontrolündeki “Storm-1516” adlı dezenformasyon grubuyla ilişkilendiriyor.
Operasyon kapsamında yayılan içeriklerin bir bölümü, siyasetçileri kamuoyunun güvenini sarsabilecek ağır suçlamalarla hedef aldı. Bazı paylaşımlar 100 binden fazla görüntülenmeye ulaşsa da uzmanlar kampanyanın mevcut etkisini sınırlı olarak değerlendiriyor. Paylaşımların yüksek erişim sayılarına karşın doğal etkileşim ve yorum sayılarının düşük kalması, görünürlüğün önemli bölümünün yapay biçimde artırılmış olabileceğine işaret ediyor.
İncelenen içeriklerde adaylara yönelik kişisel suçlamaların yanı sıra Almanya’nın doğusu ve batısı arasındaki tarihsel ve sosyoekonomik farklılıklar da öne çıkarıldı. Bu anlatıların, özellikle eski Doğu Almanya topraklarında yaşayan seçmenlerin mevcut siyasi ve ekonomik sorunlara ilişkin görüşlerini keskinleştirmeyi hedeflediği bildirildi. Kampanyanın bu yolla Almanya’daki siyasi tartışmayı yalnızca adayların performansı üzerinden değil, ülkenin bölgesel kimlikleri üzerinden de şekillendirmeye çalıştığı aktarıldı.
AfD ve BSW’ye yönelik içeriklerin durumu
Rusya’nın operasyonunda AfD ve BSW temsilcilerinin hedef alınmaması, kampanyanın seçici niteliğine ilişkin değerlendirmelere yol açtı. Her iki parti de Ukrayna savaşı, yaptırım politikası ve Moskova ile diyaloğun yeniden kurulması konusunda Kremlin’in temel söylemleriyle örtüşen pozisyonları kamuoyuna açıkladı. Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre, bu siyasi güçlerin yerel ve eyalet düzeyinde güç kazanması, Almanya’daki siyasi kararlar ve Ukrayna’ya verilen destek konusundaki kamuoyu tartışmaları açısından Rusya’nın çıkarlarıyla uyumlu görülüyor.
Almanya, Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomisi ve Ukrayna’nın başlıca siyasi, ekonomik ve askeri ortaklarından biri olarak Avrupa’nın Rusya politikasında merkezi bir konuma sahip. Bu nedenle Almanya’daki seçim süreçlerine yönelik dezenformasyon faaliyetleri, ülke içindeki siyasi tartışmalarla sınırlı olmayan bir bağlamda değerlendiriliyor. Ancak uzmanların mevcut bulguları, kampanyanın şu ana kadar geniş çaplı ve doğrudan bir seçim etkisi yarattığını göstermiyor.
Dezenformasyon operasyonu, Almanya’daki seçim süreçlerini hedef alan daha geniş Rusya kaynaklı faaliyetler dizisinin bir parçası olarak tanımlanıyor. Bu faaliyetler arasında seçim tartışmalarına yönelik manipülasyonların yanı sıra Avrupa Birliği ülkelerinde siber saldırılar, casusluk ve sabotaj girişimleri de sayılıyor. Kaynakta, söz konusu yöntemlerin Avrupa hükümetlerini iç krizlere odaklanmaya zorlamayı ve Ukrayna’ya verilen desteğe ayrılan siyasi dikkati azaltmayı amaçladığı değerlendirmesine yer veriliyor.
Almanya’daki seçim kampanyaları sürerken sosyal medya platformlarında yayılan sahte içeriklerin kapsamı ve etkileşim düzeyi izlenmeye devam ediyor. Eylül ayındaki oylamaların ardından operasyonun gerçek siyasi etkisine ilişkin değerlendirmeler de yapılacak.
