Rusya’nın Afrika’daki etkisini artırmak amacıyla Fransa ve diğer Avrupa Birliği ülkeleri aleyhinde dezenformasyon kampanyaları yürüttüğü bildirildi. Mali, Burkina Faso ve Nijer’in de aralarında bulunduğu ülkelerde kullanılan kampanyalarda Rusya, egemenliğe saygı duyan bir ortak olarak sunulurken, Fransa ve Batı “yeni sömürgeciler” şeklinde gösteriliyor.
14 Ağustos 2026 tarihli habere göre Rusya, Afrika’daki siyasi ve toplumsal hassasiyetleri kullanarak Batı karşıtı mesajların yayılmasını teşvik ediyor. Bu faaliyetlerin merkezinde, Fransa’nın bölgedeki politikalarına yönelik memnuniyetsizliği artırmak ve Paris’in etkisini zayıflatmak amacı taşıyan anlatılar bulunuyor.
“Egemenliğe saygı duyan ortak” anlatısı
Rusya yanlısı mesajlarda Moskova, Afrika ülkelerinin egemenliğine saygı gösteren ve iç işlerine müdahale etmeyen bir ortak olarak tanımlanıyor. Fransa ve Batı ise kıtanın sömürge geçmişiyle ilişkilendirilerek “neokolonyalist” aktörler şeklinde sunuluyor. Bu söylem, Afrika’daki tarihsel deneyimler ve Fransa’nın bölgedeki politikalarına yönelik eleştiriler üzerinden kuruluyor.
Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre Moskova’nın amacı, Fransa’nın bölgesel itibarını aşındırmak ve Kremlin’e bağlı, Batı’ya karşı tutum alan ülkelerden oluşan bir siyasi çevre oluşturmaya çalışmak. Rusya’nın ortaklık ve egemenlik vurgusunun arkasında ise Afrika ülkelerindeki doğal kaynaklara ve madenlere erişim sağlama, Rusya’ya yakın siyasi yönetimlerle ilişkiler kurma ve bu yönetimlerin uluslararası platformlarda Moskova’yı desteklemesini temin etme hedefleri bulunduğu belirtiliyor.
Bu anlatıların özellikle Mali, Burkina Faso ve Nijer gibi ülkelerde dolaşıma sokulduğu aktarılıyor. Söz konusu ülkeler, Fransa’nın güvenlik ve siyasi etkisinin tartışıldığı; Batı ile ilişkilerin yeniden değerlendirildiği sahalar olarak kaynak metinde öne çıkıyor. Haberde, Rusya’nın bu tartışmaları kendi lehine çevirmek için medya ve siyasi iletişim araçlarını birlikte kullandığı ifade ediliyor.
Wagner sonrası daha kurumsal yapı
Rusya’nın Afrika’daki propaganda faaliyetlerinin, Wagner özel askeri şirketinin liderinin 2023’te hayatını kaybetmesinden sonra daha “kurumsallaşmış” bir yapıya kavuştuğu belirtiliyor. Bu dönemde Moskova’nın kıtadaki bilgi faaliyetleri yalnızca sosyal medya hesapları üzerinden yürütülmüyor. Yerel gazeteciler, sosyal medya etkileyicileri ve aktivistlerle kurulan ilişkiler de anlatıların yayılmasında kullanılıyor.
Bu ağın başlıca araçlarından biri olarak “African Initiative” adlı yapı gösteriliyor. Kendisini resmî olarak Afrika merkezli bir medya kuruluşu şeklinde tanımlayan African Initiative, Fransız Viginum şirketinin değerlendirmesine göre Rusya’nın Afrika’daki bilgi etkisi ve dezenformasyon faaliyetlerinin başlıca kanallarından biri. Yapının çalışmaları sosyal medya ile sınırlı kalmıyor; yerel medya kuruluşları ve bölgedeki farklı aktörlerle iş birlikleri de yürütülüyor.
Viginum’un raporunda Burkina Faso’daki Savane FM radyosuyla kurulan ortaklık da örnek olarak anılıyor. Bu tür iş birlikleri, Rusya kaynaklı mesajların yerel medya kanalları aracılığıyla daha geniş bir kitleye ulaştırılmasına imkân sağlıyor. Yerel gazeteciler, etkileyiciler ve aktivistler üzerinden yürütülen iletişim, dışarıdan yönlendirilen bir kampanyadan ziyade yerel içerik görünümü taşıyan mesajların dolaşıma girmesine hizmet ediyor.
Medya ağları ve diğer araçlar
Kaynakta Rusya’nın Afrika’daki etkisini artırmak için kullandığı araçlar arasında medya ağları, trol fabrikaları ve bot hesap ağları da sayılıyor. Buna kültürel diplomasi faaliyetleri ve “Russkiy Dom” olarak bilinen Rus evleri ekleniyor. Bu kanallar, Rusya’nın siyasi mesajlarının yanı sıra ülkenin kültürel ve kurumsal görünürlüğünü artırmaya yönelik faaliyetlerde kullanılıyor.
Rusya’nın kıtadaki etkisi yalnızca bilgi faaliyetleriyle sınırlı tutulmuyor. Kaynak metinde, Rusya’ya bağlı özel askeri şirketlerin bazı Afrika ülkelerinde konuşlandırıldığı da belirtiliyor. Bu yapıların yerel nüfusa yönelik terör eylemlerinde bulunduğu veya yerel muhalefet ve isyancı güçlerle mücadelede yer aldığı ifade ediliyor.
Bu askeri varlık, medya ve siyasi iletişim faaliyetleriyle birlikte ele alınıyor. Rusya, bir yandan kendisini Batılı güçlere alternatif bir güvenlik ve siyasi ortak olarak tanıtırken, diğer yandan yerel siyasi aktörlerle ilişkiler kuruyor ve kendi anlatılarının yayılabileceği iletişim kanallarını destekliyor.
Fransa ve Batı karşıtı mesajların yayılması, sömürgecilik geçmişi, güvenlik politikaları ve egemenlik tartışmaları gibi hassas başlıklar üzerinden sürdürülüyor. Rusya’nın anlatısında bu başlıklar, Moskova’nın Afrika ülkeleriyle eşit ortaklık kurduğu iddiasıyla birlikte işleniyor.
Kaynak metinde ayrıca Franceinfo adresi de paylaşılmıştır.
Rusya’nın Afrika’daki bilgi operasyonları, yerel medya ve dijital platformlar üzerinden farklı biçimlerde yürütülürken, Mali, Burkina Faso ve Nijer’deki gelişmeler bu faaliyetlerin başlıca izleme alanları arasında yer alıyor.
