Rusya’da hanehalklarının gelirlerinden tasarrufa ayırdığı pay, 2026’nın ilk yarısında yüzde 10’dan yüzde 4,4’e geriledi. Rosstat verilerine dayanan ve 26 Ağustos 2026’da yayımlanan haberlere göre, vatandaşların nominal gelirleri yüzde 7 artarken harcamaları yaklaşık yüzde 13,7 yükseldi. Böylece daha fazla ailenin zorunlu ve günlük tüketim giderlerinden sonra birikim yapabileceği para azaldı.
Söz konusu tasarruf oranı yalnızca banka mevduatlarını kapsamıyor. Menkul kıymet alımları, yatırım fonları, gayrimenkul ve yabancı para biriktirme de hesaplamaya dahil ediliyor. Rusya’daki uzmanlar, tasarruf eğilimindeki düşüşün temel nedenini harcamaların gelirlerden daha hızlı artması olarak değerlendiriyor. Gıda, konut ve kamu hizmetleri, ilaç ve diğer zorunlu kalemlerdeki yüksek giderler de hanelerin serbest gelirini daraltıyor.
Konuyla ilgili haber İzvestiya’da yayımlandı.
Gelir ve harcama arasındaki fark
2026’nın ilk altı ayında Rusya’da nominal gelirler yüzde 7 yükseldi. Aynı dönemde vatandaşların harcamalarındaki artış yüzde 13,7’ye ulaştı. Bu fark, tasarruf için ayrılabilecek kaynakların küçülmesinde doğrudan etkili oldu. Vergi yükündeki artışın da bütçe açığının finansmanı kapsamında hanelerin kullanılabilir gelirini baskılayan unsurlar arasında yer aldığı belirtiliyor.
Rusya’da yıllık enflasyonun yüzde 6’nın üzerinde seyretmesine karşın tüketici harcamalarının daha yüksek oranda artması, hanelerin mal ve hizmetler için daha fazla ödeme yaptığını gösteriyor. Yaz aylarında bazı kalemlerde deflasyon görülse de nakit para tutmanın satın alma gücünü korumadığı ifade ediliyor. Bu nedenle vatandaşların gelirlerinin daha büyük bölümünü mevcut tüketim ihtiyaçlarına ayırması, yeni tasarruf oluşturma kapasitesini sınırlıyor.
Rusya Merkez Bankası ve ticari bankalar ise tasarruf oranındaki gerilemeyi tek başına mevduatlardan kaçış olarak değerlendirmiyor. Kurumlar, gelişmeyi 2025’te görülen rekor faiz oranlarının ardından daha alışılmış bir tasarruf modeline dönüş şeklinde açıklıyor. Bankacılık sisteminde toplam bireysel mevduat hacmi yılın ilk altı ayında 1,1 trilyon ruble arttı. Vadeli mevduatların toplamı da 46,82 trilyon rubleye ulaştı.
Mevduat artıyor, yeni para girişi yavaşlıyor
Yüzde 4,4’lük mevcut tasarruf oranı, 2017-2019 dönemindeki yüzde 3,9’luk ortalamanın üzerinde bulunuyor. Ancak yeni para girişinin yavaşlaması, bankalar arasındaki mevduat rekabetini artırıyor. Ticari bankalar, tasarruf sahiplerini sistemde tutabilmek için faiz oranlarını daha uzun süre yüksek seviyelerde korumak zorunda kalıyor.
Mevduat faizlerinin cazibesindeki düşüşte, Rusya Merkez Bankası’nın politika faizini indirmesi de etkili oldu. Daha düşük faiz beklentisi, bazı hanelerin parasını vadeli hesaplarda tutma isteğini azaltıyor. Bununla birlikte mevcut veriler, bankacılık sisteminden geniş çaplı bir mevduat çıkışı yaşandığını göstermiyor. Mevduatların toplam hacmindeki artış, tasarrufların azalsa da tamamen ortadan kalkmadığına işaret ediyor.
Haneler açısından asıl değişim, gelirden ayrılan payın küçülmesiyle ortaya çıkıyor. Tasarruf oranının yüzde 10’dan yüzde 4,4’e inmesi, beklenmedik sağlık, konut veya diğer acil harcamalar karşısında kullanılabilecek finansal rezervin daha yavaş oluşması anlamına geliyor. Borç yükü ise yılın başında gelirlerin yüzde 9,1’ine geriledi. Buna rağmen, mevcut harcamaların karşılanması için birikimlerin daha fazla kullanılması, bazı aileleri günlük gelirlerine daha bağımlı hale getiriyor.
Nakit dolaşımında artış
Rusya’da dolaşımdaki nakit miktarı 2026’nın ilk yedi ayında 2,5 trilyon ruble arttı. Bu artışın 643 milyar rublelik bölümü yalnızca temmuz ayında gerçekleşti. İnternet bağlantısındaki kesintilerin de nakit kullanımındaki yükselişle birlikte değerlendirildiği belirtiliyor.
Nakit tutmak ise yüksek enflasyon nedeniyle mali açıdan avantajlı değil. Yıllık fiyat artışının yüzde 6’yı aşması, kullanılmayan paranın reel değerini azaltıyor. Buna rağmen hanelerin bir bölümünün parayı harcamayı veya nakit bulundurmayı mevduata tercih etmesi, tasarruf davranışındaki değişimin yalnızca banka faizleriyle açıklanamayacağını gösteriyor.
Gelirlerden tasarrufa ayrılan payın azalması, kısa vadede tüketim harcamalarının sürmesine katkı sağlayabilir. Ancak bankaların uzun vadeli kredi verme kapasitesi bakımından bireysel tasarruflar önemli bir kaynak oluşturuyor. Yeni mevduat girişindeki yavaşlama, bu kaynağın büyüme hızını sınırlıyor.
Harcamaların gelirlerden daha hızlı artmaya devam etmesi halinde hanelerin tasarruf oranı üzerindeki baskı sürebilir. Talebin arzdan hızlı yükselmesi ise fiyatlar üzerinde yeni bir enflasyon baskısı oluşturabilecek unsurlar arasında sayılıyor. Rusya’daki bankalar ve düzenleyici kurumlar mevduat hareketlerini izlemeyi sürdürüyor.
