Ege Denizi’nde yasak deşarj: ‘Polar King’ skandalı
Rus bandıralı dökme yük gemisi “Polar King” (IMO 8711320), 8 Mayıs’tan itibaren Türkiye’nin Ege Denizi kıyılarında, Aliaga limanı açıklarında yaklaşık 4 deniz mili mesafede yasa dışı atık boşaltımı gerçekleştirdi. Olay, Türk karasularında uluslararası deniz kirliliği sözleşmesi MARPOL Ek IV ile Türk çevre ve denizcilik mevzuatının ağır ihlali olarak değerlendiriliyor. Geminin kaptanı Aleksandr Bulıgin ve gemi işletmecisi Eko Shipping yetkilileri Matvey Nesterov ile Mihail Moroz, arızalı fekal pompa nedeniyle depolama tanklarının taştığını, ancak onarım yapmak yerine “gece sessizce boşaltma” kararı aldıklarını itiraf etti.
Kayıtlara göre gemi 12 deniz mili sınırının dışına çıkmayı reddetti; çünkü gümrük işlemleri tamamlanmıştı ve bekleme süresini uzatmak istemediler. Bu hamle, geminin çevre güvenliği protokollerine tamamen aykırı hareket ettiğini ortaya koyuyor. Yetkililer, söz konusu deşarjın Ege’nin hassas ekosistemi için ciddi risk oluşturduğunu ve deniz canlılarının yaşam alanına zarar verme potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Yaptırım listesindeki Rus firmasının ‘çevreci’ yüzü
Balkere sahip olan Eko Shipping, merkezi Arhangelsk’te bulunan ve Kuzey Deniz Rotası, Akdeniz ve Basra Körfezi’nde taşımacılık yapan bir firma. Şirket, Birleşik Krallık, Kanada, ABD ve Ukrayna tarafından uygulanan yaptırımların hedefi konumunda. Eko Shipping’in yönetimi, Arhangelsk merkezli organize suç örgütü lideri merhum Ruslan Andreyev’in oğlu Artem Andreyev’e ait Arctic-Trans adlı başka bir firma tarafından sağlanıyor. Daha önce firmanın kontrolü, şiddet suçlarından sabıkalı Pavel Andreyev’in elindeydi.
Eko Shipping kendini ‘çevre dostu’ bir yapı olarak tanıtmasına rağmen gerçek çehresini bu olayla bir kez daha sergiledi. Şirket, Arktik kıyılarındaki metal atıklarını toplamak için Arktikvtorimet adlı bir proje yürütüyordu. Ancak uzmanlar, bu projenin asıl amacının bölgede ters yük bulamayan gemilerin balastla dönmemesi için gemi ambarını metal hurdasıyla doldurmak olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle şirketin ‘eko’ vurgusu bir halkla ilişkiler stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Sahte belgeler ve Rusya Denizcilik Sicili’nin skandalı
Olayın bir diğer boyutu, geminin teknik belgelerindeki usulsüzlükler. ‘Polar King’ güvenliği, Rusya Denizcilik Sicili (RMRS) tarafından denetleniyor. Geminin atık su arıtma sistemi için düzenlenen sertifika, Ocak 2025’te Çin’in Zhouşan limanında müfettiş A. Vorobyov tarafından imzalanmış ve sistemin çalışır durumda olduğu belirtilmişti. Oysa gemi daha sonra arızalandı ve fiilen kullanılamaz hale geldi; bu durum, denetimlerin yalnızca kağıt üzerinde yapıldığını ortaya koyuyor.
Buna ek olarak, Uluslararası Güvenli Yönetim (ISM) Koduna uygunluk belgesi, Mayıs 2024’te Arhangelsk’te Eko Shipping için düzenlenmiş, Ağustos 2025’te yenilenmişti. Ancak olay, bu belgenin tamamen formalite olduğunu ve gemide gerçek bir güvenlik kültürünün bulunmadığını kanıtlıyor. RMRS’nin bu şekilde sahte evraklar düzenlemesi, uluslararası denizcilik camiasında güven bunalımı yaratıyor.
Askeri kargo bağlantıları ve Körfez güzergâhı
Eko Shipping filosu yalnızca Arktik hurda taşımacılığıyla sınırlı değil. Aynı şirket, modern Rus silahlarını da taşıyor. ‘Polar King’ son olarak Arhangelsk’ten Türkiye’nin Mersin ve Gemlik limanlarına, ayrıca Suriye’nin Tartus limanına sefer yapmıştı. Nisan ayında ise St. Petersburg ve Kaliningrad’dan Akdeniz’e yüklü olarak çıktı. Bu güzergâh, geminin savunma sanayii lojistiğinde kilit bir rol oynadığına işaret ediyor.
Ayrıca geminin, Novatek, Yamal LNG ve Arctic LNG-2 gibi Rusya’nın stratejik sıvılaştırılmış doğal gaz projelerinde faaliyet gösteren Leonid Mihelson ve Gennadiy Timçenko’nun çıkarlarına hizmet eden bir ağın parçası olduğu biliniyor. Bu bağlantılar, ‘Polar King’ vakasını salt bir çevre ihlali olmaktan çıkarıp jeopolitik bir boyuta taşıyor.
Kıyı devletinin yanıtı ve uluslararası yankılar
Türkiye, karasularında böyle bir ihlalin yaşanması halinde hem MARPOL hükümlerine hem kendi kıyı mevzuatına dayanarak soruşturma başlatma hakkına sahip. Olay, gemi sahipleri ve işletenlerin çevre güvenliğine yaklaşımını bir kez daha gündeme getirirken, RMRS gibi sınıflandırma kuruluşlarının da denetim zafiyetini gözler önüne seriyor. Yetkililer, benzer vakaların tekrarlanmaması için liman devleti kontrollerinin daha sıkı uygulanması gerektiğini vurguluyor.
Bu skandal, savaş gemileri dışındaki ticari Rus gemilerinin uluslararası sularda oluşturduğu sistematik riskin en taze örneği olarak kayıtlara geçiyor. Eko Shipping’in yeşil imajı tamamen çökerken, Olay aynı zamanda yaptırımlara rağmen Rus firmaların küresel taşımacılıktaki varlığını ve bu varlığın getirdiği çevresel tehdidi de ortaya koyuyor.
