Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen bölgesel güvenlik toplantısında İran’a desteğin sürdürüleceğini söyledi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Moskova’ya savaş dönemindeki desteği için teşekkür ederek, iki ülkenin ABD yaptırımlarına karşı ortak hareket etmesi çağrısında bulundu.
Pezeşkiyan, salı günü Putin’e hitaben yaptığı konuşmada, ABD’nin yaptırım uygulama ve ardından saldırı eylemlerinde bulunma hakkına sahip olmadığını söyledi. İran Cumhurbaşkanı, “Canları istediğinde yaptırım uygulamaya, uluslararası hukuku ihlal etmeye ve ardından saldırı eylemlerinde bulunmaya hakları yok” ifadelerini kullandı.
Putin de Moskova’nın Tahran’a ihtiyaç duyduğu yardımı sağlamaya çalıştığını belirtti. Rus lider, “Bu zor dönemde, daha önce görüştüğümüz gibi, size gerekli yardımı sağlamaya ve temel ihtiyaç maddelerini tedarik etmeye çalışıyoruz” dedi.
Rusya’dan destek mesajı
Putin’in açıklaması, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in İran’a yönelik yeni ekonomik baskı kampanyasını duyurmasından birkaç gün sonra geldi. Bessent, “Ekonomik Dışlanmış” olarak adlandırılan operasyonun İran’ı “eşi benzeri görülmemiş bir ekonomik izolasyona” sürükleyeceğini söylemişti.
Bişkek’teki görüşmede Pezeşkiyan, İran ile Rusya arasındaki iş birliğini övdü. İran Cumhurbaşkanı, iki ülkenin Washington’a karşı birlikte durduğunu ifade etti. Görüşmede Moskova’nın Tahran’a siyasi ve askeri alandaki desteği ile iki ülkenin yaptırımlara karşı ortak tutumu öne çıktı.
Toplantıya katılan liderler arasında Putin’in yanı sıra Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi de yer aldı. Şanghay İşbirliği Örgütü toplantısı iki gün sürdü ve 10 lideri bir araya getirdi.
ŞİÖ bildirisinde İran’a yönelik saldırılar
Şanghay İşbirliği Örgütü liderleri, toplantının sonunda yayımlanan ortak bildiride İran’a yönelik askeri saldırıları kınadı. Bildiride, saldırıların çok sayıda sivilin hayatını kaybetmesine ve ülke ekonomisinde önemli zarara yol açtığı belirtildi.
Liderler, bildiride “İran İslam Cumhuriyeti topraklarına yönelik, sivil nüfus arasında çok sayıda can kaybına ve ülke ekonomisinde önemli hasara yol açan askeri saldırıları” kınadıklarını ifade etti.
Ortak açıklamada ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları ya da Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle uygulanan daha geniş kapsamlı Batı yaptırımları doğrudan eleştirilmedi. Bununla birlikte liderler, dünya ekonomisi üzerinde “olumsuz etki” yaratabilecek her türlü “tek taraflı zorlayıcı tedbire” karşı olduklarını bildirdi.
Bu ifade, bildirinin yaptırımlara ilişkin bölümünün belirli bir ülkenin uygulamalarını doğrudan hedef almak yerine “tek taraflı zorlayıcı tedbirler” çerçevesinde kurulmasıyla sınırlı kaldı. Metinde İran’a uygulanan ABD yaptırımları ile Rusya’ya yönelik Batı yaptırımları aynı başlık altında açıkça ele alınmadı.
Pezeşkiyan’ın konuşması ise toplantıdaki daha doğrudan siyasi mesajlardan biri oldu. İran Cumhurbaşkanı, Washington’ın yaptırımlarını uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendirirken, Tahran ile Moskova’nın bu politikalara karşı birlikte hareket etmesi gerektiğini savundu.
Bölgesel güvenlik toplantısı
Bişkek’teki toplantı, Şanghay İşbirliği Örgütü liderlerinin bölgesel güvenlik başlıklarını ele aldığı iki günlük konferans kapsamında yapıldı. Rusya ve İran arasındaki temaslar, toplantının güvenlik ve siyasi gündeminde öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.
Putin, İran’a yardım sağlanacağını açıklarken hangi ürünlerin tedarik edildiğine ilişkin ayrıntı vermedi. Konuşmasında yalnızca temel ihtiyaç maddelerinin gönderildiğini ve Moskova’nın Tahran’a gerekli desteği sunmaya çalıştığını söyledi.
Pezeşkiyan ise İran’ın savaş döneminde Rusya’dan gördüğü desteği takdir ettiğini belirtti. İki liderin açıklamaları, Moskova ile Tahran arasındaki siyasi yakınlaşmanın toplantı düzeyinde de açık biçimde ifade edildiğini ortaya koydu.
Toplantının ortak bildirisinde sivil can kayıpları ve ekonomik zarar vurgusu yapılırken, liderler dünya ekonomisini etkileyebilecek tek taraflı yaptırım ve zorlayıcı önlemlere karşı olduklarını yineledi. Bişkek’teki görüşmelerde İran’a yönelik baskı politikaları, Rusya’nın desteği ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyelerinin ortak tutumu ele alınan başlıklar arasında kaldı.
Gelişmeye ilişkin ayrıntılar, Briefly’nin Telegram kanalında yayımlanan paylaşımda aktarıldı.
