OpenAI, Rusya’dan VPN üzerinden kullanılan ChatGPT hesaplarıyla çok dilli propaganda içerikleri üreten ve kendisini İsrailli bir düşünce kuruluşu olarak tanıtan International Burke Institute (IBI) adlı yapıya yönelik bir bilgi operasyonu tespit etti. Operasyon kapsamında hazırlanan metin ve görsellerin İngilizce, Almanca ve Fransızca Telegram kanallarında yayımlandığı bildirildi.
Gelişmeye ilişkin haberler 25 Ağustos 2026’da yayımlandı. Le Monde’un haberine göre OpenAI uzmanları, Rusya’daki küçük bir operatör grubunun VPN kullanarak ChatGPT hesapları üzerinden propaganda mesajları hazırladığını belirledi. Aynı içeriklerin daha sonra farklı Telegram kanallarında, farklı Avrupa dillerinde yayıldığı tespit edildi.
Mesajlarda Batı “yozlaşmış” bir yapı olarak tanımlanırken Rusya “büyük bir alternatif” şeklinde sunuldu. Hesaplar yalnızca metin üretmek için değil, IBI’nin tanıtımı amacıyla görsel materyal hazırlamak için de kullanıldı. İçeriklerin Telegram’ın yanı sıra X, Facebook, LinkedIn ve Substack gibi platformlarda yayımlanmasının hedeflendiği aktarıldı.
İsrail merkezli görünüm oluşturuldu
International Burke Institute, internet sitesinde kendisini İsrail merkezli bir kuruluş olarak konumlandırıyor. Sitede Birleşmiş Milletler, UNICEF, eski ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve akademisyen Francis Fukuyama “ortaklar” veya “uzmanlar” arasında gösteriliyor. Ancak haberde yer alan incelemelere göre sitedeki bazı materyaller başka kaynaklardan kopyalandı ve listelenen kişi ya da kurumların IBI ile gerçek bir bağlantısı bulunmuyor.
UNICEF de IBI ile iş birliği yapmadığını doğruladı. IBI ile bağlantılı bazı kişilerin İsrail’de yaşadığı, Rusya kökenli oldukları ve daha önce Rusça konuşan İsraillileri destekleyen “Dor Moria” adlı derneğin faaliyetlerine katıldıkları bildirildi. Bu kişilerin IBI’nin kuruluş ve faaliyetlerindeki rolüne ilişkin haberlerde farklı ayrıntılar yer alsa da, kurumun kamuya sunduğu ortaklık ve uzmanlık listelerinin doğrulanmadığı belirtildi.
OpenAI’nin tespitine göre, operasyonun doğrudan erişimi sınırlı kaldı. Bununla birlikte kullanılan yöntem; sahte bir kurum görüntüsü, sosyal medya hesapları, çok dilli içerik ve üretken yapay zekâ araçlarının aynı çalışma içinde bir araya getirilmesine dayanıyordu. Bu yapı, farklı ülkelerdeki hedef kitlelere göre içerik hazırlanmasına ve aynı anlatıların kısa sürede çeşitli dillerde dolaşıma sokulmasına imkân sağladı.
Sahte kurum modeli daha önce de gündeme gelmişti
Fiktif bir sivil toplum kuruluşu veya düşünce kuruluşu üzerinden propaganda yürütülmesi yeni bir yöntem değil. 2025’te internette yayımlanan ve Kremlin’in dezenformasyon operasyonlarında çalışan başlıca özel yüklenicilerden biri olarak tanımlanan Sosyal Tasarım Ajansı’na ait belgelerde, İsrail’de “STK/enstitü/düşünce kuruluşu” kurulmasına yönelik bir planın yer aldığı bildirilmişti.
Bu tür yapılar, propaganda anlatılarını bağımsız Batılı araştırmalar veya uzman değerlendirmeleri gibi göstermeyi amaçlıyor. Sahte araştırmalar, uydurma sıralamalar ve doğrulanmamış uzmanlık iddiaları kullanılarak içeriklerin Avrupa’daki medya kuruluşlarına, uzman çevrelere ve siyasi tartışmalara taşınması hedefleniyor. IBI örneğinde de kurumsal bir internet sitesi, sosyal medya kanalları ve farklı dillere uyarlanmış içerikler aynı çerçevede kullanıldı.
OpenAI’nin bulguları, üretken yapay zekânın Rusya bağlantılı bilgi operasyonlarında içerik üretimini hızlandırmak amacıyla kullanıldığını gösteriyor. VPN kullanımıyla operatörlerin konumlarını gizlemeye ve içeriklerdeki dilsel izleri azaltmaya çalıştığı bildirildi. ChatGPT hesaplarından üretilen metinlerin yanı sıra görsellerin de kampanyanın tanıtımında kullanılması, operasyonun yalnızca klasik propaganda metinlerine dayanmadığını ortaya koydu.
Bu olayda doğrudan erişim sınırlı olsa da, kurulan altyapının farklı kampanyalarda yeniden kullanılabileceği değerlendiriliyor. Sahte kurumların, çok dilli yayın ağlarının ve yapay zekâ araçlarının bir arada kullanılması, içeriklerin Avrupa ülkelerinin ulusal gündemlerine göre uyarlanmasını kolaylaştırıyor. OpenAI, söz konusu operasyonun tespit edilmesinin benzer faaliyetlerin sona erdiği anlamına gelmediğini belirtti.
Platformlar ve kurumlar için izleme alanı genişliyor
Bilgi operasyonlarının tespitinde yalnızca açık propaganda mesajlarının izlenmesi yeterli olmayabilir. Sahte düşünce kuruluşları, birbirini destekleyen sözde uzman ağları, araştırmaların yanlış kişilere veya kurumlara atfedilmesi ve üretken yapay zekânın eşgüdümlü kullanımı da inceleme konusu haline geliyor.
Bu nedenle hükümetler, teknoloji şirketleri, araştırma kuruluşları ve medya organları arasındaki bilgi paylaşımı önem taşıyor. Kurumların ortaklık iddialarını doğrulaması, yayınlanan araştırmaların kaynağını kontrol etmesi ve aynı içeriklerin farklı dillerde hangi hesaplar üzerinden yayıldığını karşılaştırması, bu tür ağların tespit edilmesine yardımcı olabilir.
OpenAI’nin ortaya çıkardığı IBI dosyası, Rusya bağlantılı aktörlerin Avrupa’daki bilgi alanına erişim arayışlarında sahte kurumsal kimlikleri ve yapay zekâ destekli içerik üretimini birlikte kullandığını gösteren son örnek olarak kayda geçti.
