Rusya yanlısı yayın organları, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Rusya hava sahasında sivil havacılığa yönelik risklerin arttığı uyarısını “devlet terörü” suçlamasına dönüştüren bir söylem yaydı. 2-3 Eylül 2026 tarihlerinde yayımlanan haber ve yorumlarda, Kiev’in Rus hava sahasını kullanan sivil havayollarını tehdit ettiği ileri sürüldü. Oysa Zelenskiy, Ukrayna’nın sivil uçakları hedef alma niyetinde olmadığını, ancak Rusya’daki savaş koşulları ve insansız hava araçları ile füzelerin varlığının havayolları ve sigortacılar tarafından dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Türkçe yayın yapan Aydınlık’ın haberinde, Zelenskiy’nin açıklaması “Kiev rejiminin devlet terörünü benzersiz bir seviyeye taşımaya hazırlandığı” iddiasıyla yorumlandı. Haberde, Rus hava sahasını kullanan sivil havayollarının tehdit edildiği öne sürüldü.
Çekya merkezli CZ24.News ise uyarıyı “planlanan devlet terörizmine ilişkin bir açıklama” olarak niteledi ve bunun sivil hava taşımacılığında kasıtlı biçimde korku yaratmayı amaçladığını savundu. Substack platformunda yazan ABD’li blog yazarı Simplicius76 da Ukrayna’nın “sonuna yaklaştıkça terör eylemlerinin daha radikal hale geldiği” sonucuna vardı. Bu ifadeler, Ukrayna’nın açıklamasının içeriğini güvenlik uyarısından sivil havacılığa yönelik tehdit iddiasına taşıdı.
Uyarının içeriği
Zelenskiy, 1 Eylül’de Rusya’daki havalimanlarını ve hava sahasını kullanmayı sürdüren havayolları, sigorta şirketleri ve ülkelere seslendi. Rusya hava sahasının, Ukrayna’nın Rusya’nın saldırısına karşı kullandığı insansız hava araçları ve füzeler nedeniyle sivil uçuşlar bakımından tamamen güvensiz hale geldiğini söyledi.
Ukrayna lideri aynı açıklamada Kiev’in sivil havacılığı tehdit etmediğini ve sivil uçaklara saldırma niyetinin bulunmadığını özellikle belirtti. Açıklamanın odağında, sivil taşıyıcıların ve sigortacıların Rusya’daki uçuş güzergâhlarında mevcut askeri riskleri değerlendirmesi gerektiği mesajı yer aldı. Uyarı, sivil uçakların hedef ilan edilmesi şeklinde değil, savaşın sürdüğü bir hava sahasındaki risklerin bildirilmesi şeklinde yapıldı.
Açıklamanın ardından Rus havayolu şirketlerinin menkul kıymetlerinin değerinde düşüş yaşandı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Zelenskiy’nin sözlerini “terörizm başvurusu” olarak niteledi ve Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırı tehdidinde bulundu.
Rus hava sahasındaki sivil uçuşlar
Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya karşı tam kapsamlı işgal başlatmasının ardından Batılı havayollarının çoğu Rus kentlerine uçuşlarını durdurdu. Rusya ile uluslararası hava bağlantıları büyük ölçüde Orta Doğu ve Asya ülkelerinin yanı sıra Ermenistan, Kazakistan ve Türkiye gibi bazı komşu ülkelerin taşıyıcıları üzerinden sürdü.
Turkish Airlines, Rusya’da 36 noktaya uçuş düzenliyor ve Moskova ile St. Petersburg dahil olmak üzere bu ülkeye her ay binlerce sefer gerçekleştiriyor. Rus havayolları ise uluslararası uçuşlarını ağırlıklı olarak yaptırımlara katılmayan ülkelere yapıyor. Bu seferlerde eski uçakların ve sınırlı güzergâhların kullanıldığı belirtiliyor. Rusya’nın uluslararası havacılık bağlantıları, Şubat 2022 öncesine kıyasla önemli ölçüde daralmış durumda.
Ukrayna savaşın başlamasının ardından sivil havacılığa ait hava sahasını tamamen kapattı. Rusya ise savaş ve buna bağlı güvenlik riskleri sürerken ülkesinin önemli bir bölümünde sivil uçuşları devam ettiriyor. Rus makamlarının bu kararının ekonomik ve siyasi sonuçları bulunduğu, Moskova yanlısı yayınların ise uçuş riskleri konusundaki sorumluluğu Ukrayna’nın uyarılarına yönelttiği ifade ediliyor.
Güvenlik olayları ve suçlamaların çerçevesi
Ukrayna’nın uyarısını “devlet terörü” olarak tanımlayan yayınlar, Kiev’in Rusya’nın saldırılarına karşı savunma hakkını ve askeri hedeflere yönelik eylemlerini sivil havacılığa dönük kasıtlı tehditlerle aynı çerçevede sunuyor. Ukrayna ise Rusya’nın saldırısına karşı kendini savunduğunu, sivil uçakları hedef almadığını ve uluslararası hukuka uygun hareket ettiğini belirtiyor.
Rus hava sahasındaki sivil havacılık risklerine ilişkin tartışmada, Rusya’nın hava savunma ve elektronik harp sistemlerinin sivil uçuş güzergâhlarına yakın bölgelerdeki faaliyetleri de gündeme getiriliyor. Verilen örnekler arasında, 2024’te Çeçenistan’da Azerbaijan Airlines’a ait bir uçağın S-300 sistemiyle vurulduğu iddiası, 2023’te Tver bölgesinde Embraer Legacy 600 tipi bir iş jetinin düşürülmesi ve Mart 2026’da Moskova bölgesindeki Kolomna yakınlarında Alto NG tipi hafif bir uçağın Tor sistemiyle vurulması yer alıyor.
Bu olaylar, Rusya hava sahasında askeri sistemlerin kullanımı ile sivil uçuş güvenliği arasındaki ilişkiye dair tartışmanın bir parçası olarak aktarılıyor. Moskova yanlısı yayınlarda ise risklerin kaynağı olarak Rusya’nın hava sahası yönetimi ve askeri faaliyetleri yerine Ukrayna’nın saldırıları ile kamuoyuna yaptığı uyarılar öne çıkarılıyor.
Ukrayna’nın açıklamasını “terörist tehdit” şeklinde sunan yayınların ortak söylemi, Rusya’nın yürüttüğü savaşın oluşturduğu koşulları arka plana iterek sorumluluğu Kiev’e yüklemeye dayanıyor. Söz konusu yayınlarda kullanılan ifadeler, sivil havacılığın güvenliği konusunda yapılan bir risk bildirimini Ukrayna’ya yönelik “devlet terörü” suçlamasının dayanağı haline getiriyor. Rus hava sahasını kullanan havayollarının uçuş kararları ve güvenlik değerlendirmeleri ise gündemde kalmayı sürdürüyor.
