KİRUN’DA RADİKAL KENTSEL DÖNÜŞÜM
Avrupa’nın tükenmekte olan kaynaklar üzerindeki artan talebi, Kiruna kentinin taşıma sürecini hızlandırdı. Kutup Dairesi’nin 145 kilometre kuzeyinde yer alan Kiruna, dev bir demir madeninin keşfiyle birlikte binlerce kişi ve binanın taşınmasına neden olan bir kentsel dönüşüm projesine sahne oldu.
Madencilik faaliyetlerinin kentin yer altına ilerleyen tünel kompleksine tehdit oluşturması sebebiyle, şu anki Kiruna’nın geleceği riske girmiş durumda. Tünel kompleksi çökerse, tüm şehir büyük bir tehlikeyle karşı karşıya kalacak.
YENİ KENT PROJESİ HIZLA İLERLİYOR
Kiruna’nın eski merkezinin üç kilometre doğusunda yeni bir yerleşim inşaatı sürüyor. Bu yeni bölge, mevcut Kiruna’nın bir kopyası olarak tasarlandı ve 2035 yılına kadar sürecek dönüşüm projesinin önemli bir parçası olacak.
125 yıl önce kurulan Kiruna, günümüzde Avrupa’nın önemli uzay merkezlerinden biri olmasının yanı sıra, dünyanın en büyük yer altı demir cevheri madenine de ev sahipliği yapıyor. LKAB madencilik şirketi, Avrupa Birliği’nde demir cevheri üretiminin %80’ini sağlayarak stratejik bir konumda yer alıyor.
Şirket, demir cevherinin yanı sıra nadir toprak elementleri kaynaklarının keşfini de gerçekleştirdi. Bu durum, LKAB’nin yeşil dönüşüm için kritik öneme sahip ham maddeler sağlayıcı olarak konumunu güçlendirdi. Ancak bu dönüşüm sürecinde siyasal, ekonomik ve çevresel zorluklar göz önünde bulunduruluyor.
TARİHİ YAPILAR TAŞINIYOR
Kiruna Belediyesi ve LKAB, dönüşüm süreci için daha fazla finansman ve arazi talebinde bulunuyor. Ancak taşınma sürecinin çevresel etkileri ve Sami halkının kültürel yaşamı üzerindeki potansiyel zararları da ciddi bir endişe kaynağı.
Tarihi Kiruna Kilisesi, bu süreçte temelinden sökülerek yeni yerleşim alanına taşındı. 2004’te planlanan taşınma, dünya genelinde ilgi çekti. Ağustos 2025’te 113 yıllık kilisenin iki gün süren operasyonla taşınması, dikkatleri üzerinde topladı.
İSTİHDAM VE PROJE MALİYETİ
LKAB’nın genişlemesi sebebiyle 6 bin kişinin daha taşınması gerekeceği duyuruldu. Toplam maliyetin 22,5 milyar İsveç kronu (yaklaşık 105 milyar TL) olması öngörülüyor. Şirket, taşınması gerekenlere, evlerinin piyasa değerine ek olarak %25 ödeme veya yeni ev inşası öneriyor.
Bölge, devletin elinde bulunan arazilerle dolu olması sebebiyle, arazi alımında zorluklarla karşılaşıyor. Belediye başkanı Mats Taaveniku, projenin Avrupa için uzun yıllar sürecek iş fırsatları yaratabileceğini belirtti ve başarılı olmak için güçlü siyasi destek gerektiğini vurguladı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ENDİŞESİ
Yeni yerleşim planı, Kiruna’nın kış aylarında daha soğuk bir iklime sahip olabileceği endişelerini de beraberinde getiriyor. Gothenburg Üniversitesi’nin araştırması, yeni bölgedeki iklim koşullarının, mevcut Kiruna’dan daha sert olabileceğini ortaya koydu.
Buna rağmen, taşınmanın kaçınılmaz olduğuna dair genel bir anlayış var. Kiruna’nın madenler üzerine kurulu olduğu ve bu sektöre bağımlılığı nedeniyle sürecin zorunlu olduğu kabul ediliyor.
