Güney Kafkasya’daki diplomatik gelişmeler, bölgesel dengeler ve ABD iç siyaseti açısından dikkatle gözlemleniyor. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in Ermenistan ve Azerbaycan’ı kapsayan ziyareti, Washington’un bölgedeki varlığını pekiştirmeyi hedeflerken, Erivan’da yaklaşan parlamento seçimleri çerçevesinde tartışmalara yol açtı. Ziyaret sırasında meydana gelen olumsuz olaylar ve ardından silinen açıklamalar, farklı çevrelerde farklı tepkilere sebep oldu.
İran Devlet Televizyonu Press TV’de yer alan haberlere göre, Vance’in ziyareti sırasında dikkat çekici hususlar öne çıktı.
GÜNEY KAFKASYA BATI’NIN GÖZÜNDE
Güney Kafkasya, Batılı siyasetçilerin gündeminde önemli bir yer edinmiş durumda. Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Şubat ayında bölgeyi ziyaret ederken, Avrupa Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos’un da önümüzdeki aylarda bölgeyi ziyaret etmesi bekleniyor. Bu artış, Ermenistan üzerinden Türkiye ve Azerbaycan’ı bağlayan ‘Trump Yolu’ olarak bilinen ulaşım koridorunun geliştirilmesi ve Erivan’da yapılacak kritik parlamento seçimleriyle ilişkilendiriliyor. Başbakan Nikol Paşinyan, seçimlerde siyasi ve muhtemelen fiziksel varlığı için mücadele ederken, rakiplerinin etkisi ve karşıt görüşleri oldukça ciddi bir boyutta.
Vance, 9-11 Şubat tarihleri arasında Ermenistan-Azerbaycan ihtilafına çözüm arayışlarını güçlendirmek amacıyla iki ülkeye gitti. Ancak ziyaret, iki tarafı da yönetme çabasıyla sınırlı kaldı ve sonrasında her iki tarafça da dışlandığı hissiyatını uyandırdı.
KAÇIRILMIŞ TARİHİ BİR FIRSAT
Vance’in Erivan’a yaptığı ziyarette ABD’nin Ermenistan için bir nükleer enerji santrali inşa etmeye hazır olduğu haberi, ülkenin enerji güvenliğini artırma konusunda fırsat sunuyordu. Ancak bu önemli teklif, beklenildiği gibi ön planda yer almadı.
Ermenistan’daki topluluk, Vance’in Orta Doğu’daki soykırım anıtına çelenk koyması ve 1915 olaylarını ‘Ermeni soykırımı’ olarak nitelendirmesi üzerine yoğunlaştı. Ancak bu paylaşım birkaç saat içinde silindi ve yerine daha nötr bir açıklama yapıldı.
Bu konu, hem Türkiye hem de Ermenistan için son derece hassas. Üst düzey yabancı yetkililerin genellikle bu meseleyi aşmaktan kaçınması, Vance’in bu konudaki tutumunu daha da dikkat çekici kıldı.
Başkan Yardımcısı’nın ofisi, durumu deneyimsiz bir ekibe atfetmeye çalışsa da, bu açıklama kamuoyunda güvensizlik doğurdu. Uluslararası ilişkilerde deneyimsiz bir kişinin, potansiyel bir ABD başkan adayının sosyal medya hesaplarını yönetmesinin mantıklı olmayacağını düşündüren tartışmalar gündeme geldi.
ERMENİ TOPLUMUNDA TEPKİLER
California Courier’ın yayıncısı Harut Sassounian, Vance’i sert şekilde eleştirdi; “Sadece Ermenistan’da değil, dünyanın dört bir yanındaki tüm Ermenilere hakaret niteliğinde eylemlerde bulundu” dedi.
Sassounian, Vance’in Erivan’daki bir hapishanede bulunan Ermeni din adamlarını ziyaret etmediğine ve Bakü’de tutulan rehinelerle görüşmediğine dikkat çekti. Bunun yanı sıra, Vance’in, kritik seçimler öncesinde Başbakan Paşinyan’a destek vermesini eleştirdi. Paşinyan’ın nüfuzu büyük ölçüde azalmışken, Sassounian, Washington’un bu durumu anlamakta zayıf kaldığını vurguladı.
2028 SEÇİMLERİ İÇİN STRATEJİK ÇELİŞKİLER
Vance’in yaşadığı skandal, Cumhuriyetçi Parti içinde 2028’de MAGA hareketinin kontrolü için yaşanacak iç mücadeleyi gözler önüne seriyor. Vance, başlangıçta güçlü bir aday olarak düşünülse de, şu an Dışişleri Bakanı Marco Rubio arasında derinleşen bir çatışma yaşanıyor.
Bu durum, Amerika’nın birden fazla rakip üzerinde baskı kurma stratejisinin uygulanamadığını gösteriyor. Rusya, Ukrayna ile meşguldür; İran, Beyaz Saray’ın artan etkisini hissetmektedir; Çin ise küresel lojistik stratejisini hayata geçirmeye çalışmaktadır. Bu politikalar, bölgedeki halklar üzerinde de önemli etkilere yol açmakta.
