Gürcistan ve Özbekistan, Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Rotası olarak bilinen Orta Koridor’a katılım üzerinden ticaret ve taşımacılık bağlantılarını geliştirmeyi planlıyor. 24 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan haberlere göre iki ülke, Hazar Denizi üzerinden uzanan güzergâhı kullanarak yeni lojistik imkânlar oluşturmayı ve dış ticarette alternatif bağlantıları artırmayı hedefliyor.
Gelişme, Tiflis ile Taşkent’in son dönemde ulaştırma ve ticaret alanındaki temaslarını artırdığı bir dönemde gündeme geldi. Gürcistan, Orta Asya ile uzun vadeli ticaret ve lojistik planlamasına ağırlık verirken Özbekistan da Batı yönlü ekonomik ve dış politika bağlantılarını güçlendirmeye çalışıyor. İki ülkenin Orta Koridor’a verdiği önem, Rusya merkezli güzergâhlara olan bağımlılığı azaltma hedefiyle birlikte ele alınıyor.
Konuyla ilgili ayrıntılar yayımlanan haberde aktarıldı.
Gürcistan’ın Orta Asya açılımı
Resmî Tiflis, bu yıl içinde Orta Asya’ya yönelik ekonomik ve jeopolitik yönelimini belirginleştirdi. Gürcistan’ın Özbekistan ve Kazakistan ile stratejik ortaklık kurması, bölge ülkeleriyle ticaret ve ulaşım alanlarında daha düzenli bir iş birliği zemini oluşturdu. Tiflis, Orta Asya’yı yalnızca yeni bir ticaret alanı olarak değil, Avrupa ile Asya arasındaki ulaşım bağlantılarının bir parçası olarak değerlendiriyor.
Bu çerçevede Gürcistan’daki Poti ve Batum limanları, Özbekistan’ın Karadeniz üzerinden Avrupa pazarlarına ulaşmasında kullanılabilecek başlıca çıkış noktaları arasında yer alıyor. Özbekistan’ın Avrupa Birliği’ni ülkenin üçüncü büyük ticaret ortağı olarak değerlendirdiği belirtiliyor. Orta Koridor, Taşkent açısından Hazar Denizi’ni, Güney Kafkasya’yı ve Gürcistan’ın Karadeniz limanlarını birbirine bağlayan alternatif bir güzergâh sunuyor.
Gürcistan açısından ise Özbekistan ve diğer komşu ülkeler üzerinden Orta Asya’ya erişim, ülkenin doğu ve güney yönündeki pazarlarla ulaştırma bağlantılarını genişletme imkânı sağlıyor. Bu bağlantının, Gürcistan’ın Türkiye, Güney Kafkasya ve Avrupa ile ilişkili transit akışlarına ek olarak Asya yönlü taşımacılıkta da rol üstlenmesine yardımcı olması bekleniyor.
2030 için 11 milyon tonluk taşıma öngörüsü
Dünya Bankası hesaplamalarına göre Orta Koridor üzerinden taşınan yük miktarının 2030 yılına kadar 11 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu toplam içinde transit taşımacılığın 4,4 milyon tonluk bir paya sahip olacağı, Özbekistan’dan Avrupa’ya Hazar Denizi üzerinden gönderilecek yüklerin ise 1,3 milyon tona ulaşabileceği öngörülüyor.
Söz konusu tahminler, güzergâhın yalnızca iki ülke arasındaki ticaret açısından değil, daha geniş bir bölgesel ulaştırma ağı bakımından da planlandığını gösteren veriler olarak sunuluyor. Ancak bu rakamlar bir gerçekleşme verisi değil, 2030 yılına ilişkin hesaplama ve öngörü niteliği taşıyor. Taşımacılığın büyüklüğü, güzergâh üzerindeki demiryolu ve liman kapasitesi ile ülkeler arasındaki koordinasyonun gelişmesine bağlı olacak.
Orta Koridor’un güzergâhı, Çin’den başlayarak Orta Asya, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa Birliği pazarlarına uzanıyor. Özbekistan’ın bu hatta dâhil olması, ülkenin denize kıyısı bulunmayan yapısı nedeniyle farklı taşıma modlarının bir arada kullanılmasını gerektiriyor. Demiryolu, kara yolu, Hazar geçişi ve liman bağlantıları bu sistemin temel unsurlarını oluşturuyor.
Yeni demiryolu bağlantıları
Tiflis ve Taşkent’in ulaştırma iş birliğinde değerlendirdiği seçenekler, yalnızca mevcut Orta Koridor güzergâhıyla sınırlı değil. İki ülke, Çin-Kırgızistan-Özbekistan-Türkmenistan-Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye veya Avrupa hattı ile Hindistan-Pakistan-Afganistan-Özbekistan-Kazakistan-Azerbaycan-Gürcistan-Avrupa hattı gibi kıtalar arası lojistik zincirlerin oluşturulması için potansiyel görüyor.
Bu iki bağlantı önerisi, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu ile Trans-Afganistan, diğer adıyla Kabil demiryolu koridorunun Orta Koridor’a bağlanmasını öngörüyor. Söz konusu demiryolu projeleri, Orta Asya’dan Hazar Denizi’ne, Güney Kafkasya’ya ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan yük akışlarının genişletilmesi bakımından öncelikli başlıklar arasında sıralanıyor.
Hindistan ve Pakistan’dan başlayan ikinci hat, Afganistan ve Orta Asya üzerinden Azerbaycan ile Gürcistan’a ulaşmayı hedefleyen daha geniş bir güzergâh fikrine dayanıyor. Çin’den başlayan ilk hat ise Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan üzerinden Hazar’ın doğu kıyısına, ardından Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye ile Avrupa’ya bağlanıyor. Kaynak metinde bu hatların, bölgesel transit kapasitesini artırabilecek projeler olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Rusya’ya bağımlılığı azaltma hedefi
Gürcistan ve Özbekistan’ın Orta Koridor’a ilgisi, Rusya’nın bölgesel ulaştırma güzergâhları üzerindeki etkisini azaltma hedefiyle de ilişkilendiriliyor. Taşkent, dış politikasının Batı yönünü güçlendirerek Rusya’ya aşırı bağımlılığın doğurabileceği riskleri sınırlamak ve uluslararası alandaki hareket alanını artırmak istiyor. Gürcistan ise Orta Asya ülkeleriyle kurduğu ortaklıklar üzerinden ticaret ve lojistik seçeneklerini çeşitlendirmeye çalışıyor.
Kaynakta yer alan değerlendirmelere göre iki ülke, Rusya’yı dış dünyaya açılan tek veya ayrıcalıklı kapı olarak görmeyen bir yaklaşım geliştirmeye başladı. Bunun yerine Hazar Denizi, Güney Kafkasya, Türkiye ve Avrupa’yı kapsayan alternatif güzergâhlar üzerinde duruluyor. Bu yaklaşım, Moskova’nın bölgesel ulaştırma hatları üzerindeki etkisinin sınırlandırılması hedefiyle birlikte aktarılıyor.
Yeni rotaların hayata geçirilmesi hâlinde Gürcistan ve Özbekistan’ın transit taşımacılık hizmetlerinde ilave yük akışları elde etmesi bekleniyor. Bu akışların Güney Kafkasya, Türkiye ve Avrupa’dan Orta Asya’ya; Çin, Orta Asya ve Güney Asya’dan ise Avrupa yönüne taşınması planlanıyor. Tiflis ve Taşkent’in ulaştırma gündeminde limanlar, demiryolları ve sınır geçişleriyle birbirine bağlanan çok taraflı lojistik zincirler bulunuyor.
Orta Koridor’un kapasitesine ilişkin planlar ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan ile Trans-Afganistan demiryolu bağlantıları, Gürcistan ile Özbekistan arasındaki görüşmelerin sonraki aşamalarında ele alınacak başlıklar arasında yer alıyor.
