Küresel sağlık kuruluşları, artan obezite sorununa karşı yeni bir mücadele başlatıyor. Gates Vakfı, Bill Gates’in kuruculuğundaki dünya çapında tanınan bir kuruluş, Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) ile birlikte, zengin ülkelerde yaygın şekilde kullanılan ancak maliyetleri dolayısıyla düşük gelirli bölgelerde erişilemayan kilo verme ilaçlarını daha erişilebilir hale getirmek amacıyla stratejiler geliştirmeye odaklandı.
DÜŞÜK GELİRLİ ÜLKELERDE OBEZİTE ORANLARI ARTIYOR
Dünyada yaklaşık 1 milyar obez bireyin %70’i düşük ve orta gelirli ülke vatandaşlarından oluşuyor. Bu ülkeler, obezitenin neden olduğu diyabet ve kalp hastalıklarının maliyetlerini karşılamakta güçlük çekiyor. Bill Gates, Reuters’a verdiği demeçte, “Eğer bir ilaç zengin ülkelerde işe yarıyorsa, dünyanın her yerinde süper ucuz hale getirmenin yollarını ararız” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Gates Vakfı, daha önce Hintli ilaç üreticisi Hetero ile işbirliği yaparak, düşük gelirli ülkelerde yıllık 40 dolara satılacak yeni bir HIV önleme ilacının üretimine destek vermişti.
PATENTLERİN SONA ERMESİYLE JENERİK İLAÇLAR YOLDA
2025 yılı itibarıyla Novo Nordisk’in “Wegovy” adlı ilacında kullanılan semaglutid maddesinin patent koruması, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde sona erecek. Bu durum, jenerik ilaç üreticilerinin daha düşük maliyetli versiyonlar sunma imkanını devreye alacak. Ancak bu ilaçlar, hala yüksek gelirli ülkelerde yüzlerce dolara satılmaya devam ediyor. Gates Vakfı, bu ilaçların düşük gelirli ülkelerde erişimini artırmak amacıyla klinik deneyleri desteklemeyi de düşünmekte.
PAHO’dAN ORTAK SATIN ALMA MEKANİZMASI
PAHO, 35 üye ülkenin yararlandığı ve toplu ilaç alımı yoluyla maliyetleri düşüren “ilaç fonunu” obezite ilaçları için hayata geçirmeyi planlıyor. PAHO Direktörü Dr. Jarbas Barbosa, Reuters’a yaptığı açıklamada, “İlk görüşmeleri başlattık. Novo Nordisk, Eli Lilly ve jenerik üreticilerle yakında iletişime geçeceğiz” ifadelerini kullandı.
Barbosa, bu mekanizmanın hem fiyatları düşürme potansiyeline sahip olduğunu hem de üreticilerin tek tek ülke başvurularına gerek kalmadan düzenleyici süreçleri hızlandırma fırsatı sunabileceğini belirtti.
OBEZİTEYLE MÜCADELEDE YENİ BİR DÖNEM BAŞLIYOR
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu yıl yayımladığı taslak rehberde obezite tedavisinde kilo verme ilaçlarının kullanımını önerirken, yüksek maliyetler ve sınırlı erişilebilirlik sorunlarına dikkat çekti. DSÖ’ye göre, aşırı kilo ve obezitenin küresel ekonomik maliyeti 2030 yılına kadar 3 trilyon dolara ulaşabilir.
