Ermenistan, Gümrü ile Türkiye’nin Kars kenti arasında demiryolu bağlantısının yeniden kurulması için uluslararası proje ihalesi açtı. Ermenistan Bölgesel Yönetim ve Altyapı Bakanı David Khudatyan’ın 26 Ağustos 2026’da yaptığı açıklamaya göre, ihale sürecinin tamamlanmasının ardından demiryolu hattının projelendirilmesine ve daha sonra inşaatına mümkün olan en kısa sürede başlanması planlanıyor. Gelişme, iki ülke arasındaki ulaşım bağlantılarının yeniden tesis edilmesine yönelik çalışmaların uygulama aşamasına taşındığını gösteriyor.
Khudatyan, proje çalışmalarının yürütülmesi için uluslararası şirketlerin katılabileceği bir yarışma düzenlendiğini açıkladı. Erivan yönetimi, bu ölçekteki altyapı projelerini gerçekleştirme konusunda Ermeni proje ve inşaat şirketlerinin yeterli deneyime sahip olmadığını belirtiyor. Bu nedenle hükümet, hattın tasarımı ve inşası için uluslararası piyasadaki şirketlerden yararlanmayı tercih ediyor. Konuyla ilgili açıklama [Minval’in haberinde](https://minval.az/news/124550283) yer aldı.
Gümrü-Kars hattı için çalışma grubu
Ermenistan ile Türkiye arasındaki demiryolu bağlantısının yeniden başlatılması, nisan ayında Kars’ta yapılan ortak çalışma grubu toplantısında da ele alınmıştı. İki ülkenin temsilcileri, bölgedeki ulaşım bağlantılarının genişletilmesi kapsamında hattın mümkün olan en kısa sürede yeniden işler hale getirilmesinin önemini vurgulamıştı.
Gümrü-Kars demiryolu, uzun süredir kapalı olan sınır hattı nedeniyle kullanılmıyor. Son toplantı ve ardından gelen ihale kararı, Erivan ile Ankara’nın ulaştırma alanındaki temaslarını teknik ve idari çalışmalar üzerinden ilerlettiğini ortaya koyuyor. Ancak mevcut aşamada söz konusu olan, hattın yeniden açılmasına ilişkin proje hazırlığıdır; demiryolunun fiilen ne zaman işletmeye alınacağına dair bir tarih açıklanmış değil.
Ermenistan’ın ön değerlendirmelerine göre, hattın bu bölümünün inşası için yaklaşık 15 milyon dolara ihtiyaç duyuluyor. Bu rakam, projenin toplam maliyetine ilişkin nihai bir bütçe olarak açıklanmadı. Proje ihalesinin sonuçlanması, güzergâha ilişkin teknik çalışmaların başlaması ve inşaat takviminin belirlenmesi için bir sonraki aşamayı oluşturacak.
Ermenistan demiryolundaki Rusya bağlantısı
Ermenistan’daki mevcut demiryolu altyapısının önemli bir bölümü, Rusya devlet demiryolu şirketi RJD’nin iştiraki olan Güney Kafkasya Demiryolu tarafından işletiliyor. Şirket, 2008 yılında imzalanan ve 30 yıl süreyle geçerli olan imtiyaz anlaşması kapsamında Ermenistan demiryollarının yönetimini ve işletmesini üstlendi. Bu düzenlemeye göre Rus şirketinin demiryolu altyapısındaki işletme rolünün 2038’e kadar sürmesi öngörülüyor.
Gümrü-Kars projesi ise bu imtiyaz yapısından ayrı bir hat olarak planlanıyor. Yeni bağlantının Türkiye demiryolu ağıyla doğrudan ilişki kurması hedefleniyor. Bu nedenle proje, Ermenistan’ın mevcut demiryolu altyapısındaki Rus işletme modelinden bağımsız bir ulaştırma seçeneği oluşturma çabası olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte, yeni hattın hayata geçmesi mevcut imtiyaz anlaşmasını kendiliğinden sona erdirmeyecek.
İhale kararının Erivan açısından bir başka yönü de proje ortaklarının belirlenmesi. Hükümet, yerel şirketlerin deneyim eksikliğini gerekçe göstererek Rusya merkezli bir yükleniciyle sınırlı kalmak yerine uluslararası rekabete açık bir süreç yürütüyor. İhalenin koşulları, başvuracak şirketlerin isimleri ve kazanan firmanın ne zaman açıklanacağı konusunda şu aşamada ayrıntı paylaşılmadı.
Türkiye ile doğrudan ulaşım bağlantısı
Gümrü-Kars demiryolunun yeniden açılması, Ermenistan’ın Türkiye ile doğrudan kara ve demiryolu bağlantılarını geliştirme gündeminin bir parçası. Hat, tamamlanması halinde iki ülke arasındaki ulaştırma temaslarının kapsamını genişletecek. Projenin uygulanabilmesi için teknik tasarımın hazırlanması, finansman kaynaklarının netleştirilmesi, inşaat sürecinin yürütülmesi ve sınır geçişine ilişkin gerekli düzenlemelerin yapılması gerekecek.
İki ülke arasındaki ortak çalışma grubunun nisan ayındaki toplantısında ulaştırma iletişiminin bölgesel ölçekte genişletilmesi üzerinde durulmuştu. Ağustos ayında uluslararası proje ihalesinin duyurulması, bu başlığın yalnızca siyasi görüşmelerle sınırlı kalmadığını ve mühendislik çalışmalarının da gündeme geldiğini gösteriyor. Yine de hattın inşası ve işletmeye alınması için ihale sonrasında tamamlanması gereken bir dizi idari ve teknik süreç bulunuyor.
Ermenistan açısından proje, demiryolu bağlantılarının çeşitlendirilmesine yönelik bir adım niteliğinde. Mevcut demiryolu işletmesinde Rusya bağlantılı imtiyazın 2038’e kadar devam etmesi öngörülürken, Gümrü-Kars hattı farklı bir güzergâh ve farklı bir işletme çerçevesi oluşturabilir. Projenin bu yapıyı nasıl tamamlayacağı veya gelecekteki işletme modelinin ne olacağı ise ihale ve tasarım çalışmalarının ardından netleşecek.
Erivan yönetimi, uluslararası yarışmanın ardından proje hazırlıklarına geçmeyi, daha sonra da doğrudan inşaat aşamasını başlatmayı planlıyor. Kars’taki ortak toplantıdan birkaç ay sonra gelen karar, Gümrü-Kars demiryolu bağlantısına ilişkin çalışmaların teknik hazırlık safhasına girdiğini ortaya koyuyor.
