Ermenistan’da iktidardaki Sivil Sözleşme partisinin milletvekili S. Handanyan, ülkesinin Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne (KGAÖ) yeniden dönmesi için herhangi bir neden bulunmadığını söyledi. Handanyan’ın açıklaması, Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı M. Galuzin’in Ermenistan’ın örgütteki oy hakkının askıya alınmasının 11 Kasım’daki zirvede gündeme alınabileceği yönündeki sözlerinin ardından geldi.
Ermenistan Ulusal Meclisi’nde gazetecilere konuşan Handanyan, Erivan’ın KGAÖ’ye katılımını birkaç yıl önce askıya aldığını ve geri dönüş için bir yol görmediğini belirtti. Milletvekili, ülkenin örgütle ilişkilerini yeniden canlandırmasını gerektirecek herhangi bir koşulun ortaya çıkmadığını ifade etti.
Handanyan’a göre, Ermenistan’ın KGAÖ üyeliğini askıya almasına yol açan sorunlar hâlâ çözülmüş değil. Erivan yönetimi, 2022 ve 2023 yıllarında Azerbaycan’ın Ermenistan’ın egemen topraklarına yönelik saldırıları sırasında örgütten beklediği siyasi ve pratik desteği alamadığını savunuyor.
Erivan’ın güvenlik eleştirisi
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da daha önce Armenpress’e yansıyan açıklamalarda, ülkesinin KGAÖ’ye katılımını Şubat 2024’ten bu yana askıya aldığını söylemişti. Paşinyan, örgütün Ermenistan’a karşı güvenlik alanındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini belirtmişti.
Erivan’ın eleştirisinin merkezinde, KGAÖ’nün Ermenistan’ın güvenliğine yönelik tehditler karşısında ortak bir siyasi tutum ortaya koymaması bulunuyor. Ermenistan tarafı, Azerbaycan’la yaşanan gerilim döneminde kendi egemen topraklarına yönelik saldırıların siyasi düzeyde açık biçimde kınanmadığını dile getiriyor.
Handanyan, Erivan’da 2022-2023 döneminde yaşananlara ilişkin örgüt tarafından verilmiş ve Ermenistan’ın beklentilerini karşılayan bir siyasi açıklama görmediklerini söyledi. Bu değerlendirme, KGAÖ’nün temel işlevi olan güvenlik sağlama konusunda Erivan’ın örgüte yönelik itirazlarının sürdüğünü ortaya koydu.
Moskova’dan oy hakkı açıklaması
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin’in açıklamasında, Ermenistan’ın KGAÖ’deki oy hakkından mahrum bırakılması ihtimalinin örgütün 11 Kasım’da yapılması planlanan zirvesinde görüşülebileceği belirtildi. Moskova’dan gelen bu açıklama, Erivan’ın örgüt içindeki mevcut statüsüne ilişkin tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Ermenistan’ın KGAÖ toplantılarına ve faaliyetlerine sınırlı katılımı uzun süredir iki ülke arasındaki ilişkilerde başlıklardan biri. Erivan, örgüt üyeliğini resmen sona erdirdiğini açıklamadan, katılımını askıya aldığını bildiriyor. Rusya ise Ermenistan’ın örgüt içindeki konumuna ilişkin kararların gündeme getirilebileceğini söylüyor.
Rusya merkezli Tsargrad’ın haberinde de Ermenistan’ın KGAÖ’den çıkarılabileceğine ilişkin açıklamalar ve bu açıklamaların yarattığı tartışma aktarıldı. Ancak mevcut açıklamalarda, Ermenistan’ın örgütten çıkarılmasına ilişkin alınmış kesin bir karar bulunduğu belirtilmedi; söz konusu ihtimalin zirvede ele alınabileceği ifade edildi.
Ermenistan dış ilişkilerini çeşitlendiriyor
KGAÖ meselesi, Erivan’ın dış politika ve güvenlik ilişkilerini çeşitlendirmeye çalıştığı bir dönemde yeniden öne çıktı. Ermenistan, Batılı ortaklarıyla ilişkilerini geliştirmeye ve bölgedeki farklı aktörlerle bağımsız temaslar kurmaya yöneliyor. Bu süreç, Güney Kafkasya’daki ilişkilerin yeniden şekillendiği ve Rusya’nın bölgedeki rolünün önceki dönemlere kıyasla tartışıldığı bir ortamda ilerliyor.
Erivan ayrıca komşularıyla ilişkilerini kendi öncelikleri doğrultusunda yürütmeye çalışıyor. Azerbaycan’la ilişkilerin yeniden kurulmasına yönelik süreç devam ederken, Ermenistan’ın güvenlik arayışında KGAÖ dışındaki temas ve iş birliği biçimlerine daha fazla ağırlık verdiği belirtiliyor.
Ermeni hükümetine yakın siyasi çizginin açıklamalarında, uluslararası ortaklıkların yalnızca siyasi bildirilerle sınırlı kalmaması ve somut güvenlik sonuçları üretmesi gerektiği vurgulanıyor. KGAÖ konusunda da üyeliğin Ermenistan açısından ancak güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirilmesi halinde anlam taşıyacağı ifade ediliyor.
Rusya açısından ise Ermenistan’ın KGAÖ ile ilişkilerinin geleceği, Moskova’nın Erivan üzerindeki siyasi ve askerî etkisini koruma çabalarıyla birlikte değerlendiriliyor. Örgütün statüsü üzerinden yapılan açıklamalar, Rusya’nın Ermenistan’ın mevcut askerî ve siyasi bağlantılarından tamamen uzaklaşmasını istemediğini gösteren bir çerçevede sunuluyor.
Erivan’ın tutumu ise şu aşamada KGAÖ ile önceki iş birliği modeline dönülmesi için gerekli koşulların oluşmadığı yönünde. Handanyan’ın sözleri, Ermenistan yönetiminin örgütün güvenlik alanındaki performansına ilişkin eleştirilerini koruduğunu ve katılımın yeniden başlatılmasına dair bir hazırlık bulunmadığını gösterdi.
Ermenistan’ın KGAÖ’deki statüsü ve Rusya’nın bu konuda atacağı adımların, örgütün 11 Kasım’daki zirvesinde ele alınıp alınmayacağı önümüzdeki dönemde netleşecek.
