Antarktika, yalnızca en büyük “soğuk çöl” değil, aynı zamanda tüm çöl türlerinin en büyük lideridir. Bunun nedeni, bu kıtanın yıllık ortalama yağış miktarının yalnızca 166 milimetre ile sınırlı olmasıdır. Çöl tanımı, aslen gökyüzünden yere düşen su miktarına dayanır ve bu kriter göz önüne alındığında Antarktika, dünyadaki en kurak ve nemsiz yerlerden biri olarak öne çıkmaktadır.
250 milimetre kuralı
Uluslararası meteoroloji standartlarına göre, yılda ortalama 250 milimetre yağış düşmeyen bölgeler resmi olarak çöl kabul edilir. Antarktika’nın iç kesimlerinde ise bu rakam, yüksek irtifa nedeniyle yılda yalnızca 25 ila 50 milimetre olarak kaydedilmektedir. Bu şartlar, Antarktika’nın kuraklığını pekiştirirken, kıtanın yüzeyinin büyük bir bölümünü kaplayan buz tabakalarıyla da çelişkili bir durum ortaya çıkmaktadır.
Sahra, gerçekte 3. sırada
Bazı kaynaklarda dünyanın en büyük çölü olarak bilinen Sahra Çölü, aslında yaklaşık 9,2 milyon kilometrekarelik alanıyla dünyanın en büyük “sıcak” çölüdür. Bu sıralamada, Antarktika ve Arktik Çölü (yaklaşık 13,8 milyon kilometrekare) Sahra’nın önünde yer almaktadır. Çöller, sıcak bölgeler değil, kurak alanlar olarak tanımlanmalıdır.
Alçak sıcaklıklara sahip bu bölgelerde ortalama -50 santigrat dereceye kadar düşen sıcaklıklar, havadaki su buharı ve nem miktarını azaltarak, kar ve yağmur şeklinde düşecek nemin neredeyse hiç kalmamasına sebep olmaktadır. Antarktika’nın merkez bölgelerindeki sürekli yüksek basınç, nemi taşıyan okyanus fırtınalarını kıtadan uzak tutar.
Buz ve su: Antarktika’daki çelişki
Antarktika, dünyanın tatlı su kaynaklarının yüzde 70’ini barındırıyor. Ancak bu durum, buranın çöl kategorisine girmesini engellemiyor. Antarktika’nın buzları, yüz binlerce yıl boyunca biriken kar taneleriyle oluşmuştur; dolayısıyla var olan su miktarı değil, gökyüzünden yeni gelen suyun yokluğu çöl tanımını belirleyen unsurdur.
McMurdo Kuru Vadileri: Mars’ın Dünyadaki İkizi
Antarktika’daki kuraklığın en uç örneklerinden biri olan McMurdo Kuru Vadileri, tamamen çıplak kayalardan oluşmakta ve yaklaşık iki milyon yıldır anlamlı bir yağış almamaktadır. Bu bölge, bilim insanları tarafından Mars’a gönderilecek uzay araçlarının test alanı olarak kullanılmaktadır. Antarktika’nın benzersiz kuraklığı, gezegenin atmosferik geçmişinin korunmasında önemli bir rol oynamaktadır.
