Türkmenistan’ın Karakum Çölü’nde yer alan ve “Cehennemin Kapısı” olarak bilinen Darvaza Gaz Krateri, 1971 yılındaki bir kazanın ardından ateş aldı ve 50 yılı aşkın süredir sönmemeye devam ediyor. Bu olağanüstü doğal oluşum, dünya genelinde ilgi çeken bir turistik nokta haline geldi.
Ateşe Verilmesi Planlandı
Yerel halk tarafından “Karakum’un Parıltısı” adıyla bilinen bu krater, Sovyet döneminde yapılan sondaj çalışmaları sırasında yer altındaki doğal gaz boşluğunun çökmesiyle meydana geldi. Dönemin jeologları, zehirli gazların yayılmasını önlemek amacıyla krateri ateşe vermeye karar verdi. İlk tahminlere göre alevlerin birkaç hafta içinde sönmesi beklenirken, durum beklenildiği gibi gerçekleşmedi.
Türkmenistan, dünya üzerindeki en büyük doğal gaz rezervlerine sahip ülkelerden biri olarak kraterin sürekli yanmaya devam etmesini sağladı. Olayla ilgili resmi kayıtların eksikliği, Türkmenistan’ın kapalı devlet yapısıyla örtüşüyor; bu da belgelerin gizli tutulması veya kayıtlara alınmamasına yol açıyor.
Küçük Bir Cehennem İçinde Yaşam
Darvaza Gaz Krateri, 60-70 metre çapında ve yaklaşık 30 metre derinliğinde bir çukur olarak tanımlanıyor. Geceleri, alevlerin kilometrelerce uzaktan gözlemlenebilmesi, krateri ülkenin en dikkat çekici turistik noktalarından biri haline getiriyor.
Ancak bilim insanları, bu olağandışı ortamda yaşanabilir yaşam formlarının var olup olmadığını araştırmak için ilginç bir keşif yaptı. Kanadalı kaşif George Kourounis, Kasım 2013’te National Geographic sponsorluğunda kraterin tabanına inmeyi başaran tek kişi oldu. Isıya dayanıklı özel giysisiyle kraterin içine giren Kourounis, yaklaşık 17 dakika kalarak toprak örnekleri topladı ve ekstrem koşullarda yaşamın mümkün olup olmadığını araştırdı.
Sonuçları çok ilginçti; kraterin metan yüklü sıcak ortamında bazı bakteri türlerinin yaşadığı tespit edildi. Kourounis, bu deneyimi “Dünya üzerinde uzaylı yaşamı arar gibiydik” sözleriyle anlattı.
Alevlerin Gücü Azaldı
Yıllardır sürekli yanan Darvaza Gaz Krateri ile ilgili bu yıl dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Türkmenistan devlet enerji şirketi Türkmengaz’ın yöneticilerinden Irina Luryeva, haziran ayında düzenlediği basın toplantısında alevlerin belirgin şekilde azaldığını duyurdu.
Luryeva, “Yangın neredeyse üç kat azaldı. Daha önce kilometrelerce uzaktan görülebilen büyük alevler, bugün zayıf bir yanma kaynağına dönüştü” açıklamasında bulundu.
