Budapeşte merkezli Yolsuzluk Araştırma Enstitüsü CRBC’nin raporuna göre, Macaristan’da seçimler öncesinde iktidara yakın iş çevrelerinin kamu ihalelerindeki ağırlığı 2026’nın ilk yarısında belirgin biçimde arttı. Viktor Orbán hükümetiyle bağlantılı 14 oligark ve bunlarla ilişkili şirketler, yılın ilk altı ayında toplam 641 milyar forintlik kamu sözleşmesi imzaladı.
CRBC’nin hesaplamasına göre söz konusu şirketlerin aldığı sözleşmelerin yüzde 75,9’u rekabetçi ihale süreci olmadan sonuçlandı. Bu oran, siyasi bağlantısı bulunmayan şirketlerdeki yüzde 28,7’lik seviyenin oldukça üzerinde yer aldı. Kuruluş, söz konusu oranı 1999’dan bu yana ölçülen en yüksek yolsuzluk riski endeksi olarak kaydetti.
İktidara yakın şirketlerin kamu sözleşmelerindeki payı da aynı dönemde yükseldi. Bu gruptaki şirketler, 2026’nın ilk yarısında tüm kamu sözleşmelerinin değer bakımından yüzde 40’ını aldı. Bir yıl önce bu oran yüzde 13,7 olarak hesaplanmıştı.
14 oligark ve bağlantılı şirketler
CRBC’nin incelemesinde Viktor Orbán’ın siyasi çevresiyle ilişkilendirilen 14 iş insanı ve bu isimlerle bağlantılı şirketler ele alındı. Listede Lőrinc Mészáros, István Garancsi, Tiborcz István ve Lajos Simicska ile bağlantılı şirketler yer aldı.
Raporda adı geçen şirketler arasında Duna Aszfalt, Homlok Kft., Lounge, Magyar Építő ve 4iG de bulunuyor. Bu şirketlerin tamamı, kamu kaynaklarıyla finanse edilen sözleşmelerden oluşan grupta incelendi. CRBC, değerlendirmesinde şirketlerin sözleşme alma biçimini ve ihalelerdeki rekabet düzeyini temel aldı.
641 milyar forintlik toplam sözleşme tutarı, söz konusu şirketlerin yalnızca kamu ihalelerindeki sayısal varlığını değil, toplam ihale hacmindeki payını da gündeme getirdi. CRBC’nin verilerine göre, bu gruptaki şirketlerin toplam kamu sözleşmelerinden aldığı payın bir yıl içinde yüzde 13,7’den yüzde 40’a çıkması, ihalelerin değer bakımından sınırlı sayıda şirket üzerinde yoğunlaştığını gösteren temel göstergelerden biri oldu.
Rekabet dışı sözleşmelerde fark
Raporun öne çıkardığı başlıklardan biri, siyasi bağlantılı şirketlerle diğer şirketler arasındaki rekabet farkı oldu. Orbán hükümetiyle bağlantılı iş çevrelerinin sözleşmelerinde rekabet olmadan yapılan ihalelerin oranı yüzde 75,9’a ulaşırken, siyasi bağı bulunmayan şirketler için aynı gösterge yüzde 28,7’de kaldı.
CRBC, bu farkı kamu ihaleleri sistemindeki kaynak dağılımının incelenmesi bakımından önemli bir ölçüt olarak ele aldı. Kuruluşun çalışmasında, iktidara yakın şirketlerin kamu sözleşmelerinden yüksek pay alması ile rekabetçi süreçlerin daha sınırlı kalması aynı veri seti içinde değerlendirildi.
Konuyla ilgili haberde, HVG’nin CRBC raporuna dayanan değerlendirmesine yer verildi. Haber, 2026’nın ilk yarısındaki kamu sözleşmelerini seçimler öncesindeki dönem çerçevesinde inceledi.
Kamu kaynaklarının dağılımı tartışması
CRBC’nin çalışması, Orbán dönemindeki kamu alımlarının iktidara yakın dar bir iş çevresinin yararına işlediği yönündeki değerlendirmeyi yeniden gündeme getirdi. Bu değerlendirmeye göre, hükümetle bağlantılı şirketlerin kamu sözleşmelerinin önemli bir bölümünü gerçek rekabet olmadan alması, kamu ihalelerini bütçe kaynaklarının siyasi olarak yakın iş gruplarına aktarılmasında kullanılan bir mekanizmaya dönüştürüyor.
Rapora ilişkin değerlendirmelerde, kamu sözleşmelerinden yüksek pay alan şirketlerin sahipleri için bunun olağanüstü kazanç imkânı oluşturduğu savunuldu. Ancak bu ifade, CRBC’nin sunduğu sözleşme tutarları, rekabet dışı ihale oranları ve toplam kamu alımlarındaki pay üzerinden yapılan bir değerlendirme olarak aktarıldı.
İnceleme, Macaristan ekonomisinin karşı karşıya olduğu sorunların bulunduğu bir dönemde yayımlandı. Kaynak metinde, Macar hanelerinin düşük tüketim düzeyi ve yüksek bütçe açığı bu sorunlar arasında sıralandı. Ayrıca eski hükümetin hukuk kurallarını ihlal ettiği ve yolsuzluğu kolaylaştırdığı gerekçesiyle Avrupa Birliği ile yaşanan anlaşmazlıklara da dikkat çekildi.
Bu çerçevede, yüz milyarlarca forintlik kamu sözleşmesinin siyasi bağlantılı şirketlerde toplanması, rapora ilişkin değerlendirmelerde kamu yönetiminin etkinliğinden çok iktidara yakınlığın kaynaklara erişimde belirleyici olduğu bir modelin göstergesi olarak nitelendirildi. CRBC’nin verileri, kamu ihalelerinde şirketlerin aldığı pay, sözleşme tutarları ve rekabet koşulları üzerinden bu tabloyu ortaya koydu.
Macaristan’daki kamu alımlarına ilişkin tartışmanın odağında, seçimler öncesinde iktidara yakın şirketlerin sözleşme değerindeki artış ve rekabet olmadan sonuçlanan ihalelerin oranı bulunuyor. CRBC’nin raporunda yer alan göstergeler, 2026’nın ilk yarısındaki sözleşmeler üzerinden izlenmeye devam edecek.
