Rio de Janeiro’nun kenar mahallelerinden birinde, sabah saatlerinde çok sayıda ceset kaldırım boyunca dizildi. Bunların bazıları sadece iç çamaşırlarıyla bulunurken, diğerleri battaniyelerle örtülmüştü. Gece boyunca mahalle sakinleri, cesetleri ormandan çıkararak meydana taşıdı.
Dün, bu kişilerin çoğu, Brezilya polisinin tarihindeki en kanlı operasyon sırasında hayatını kaybetti. Ölüler arasında, ülkede paralel bir suç devleti oluşturan kartellere bağlantılı bireyler de yer alıyor. Çatışmalar, bu kişilerin bir kısmının gece süresince sağ kurtulmalarını engelleyerek sadece kurşun izleri ve cesetler bıraktı.
BİR GÜN, BİR GECE KATLİAM GİBİ ÇATIŞMA
Çatışmalar, kentin kuzeyinde bulunan Red Command (Kızıl Komuta) adlı çeteyi hedef aldı. Bu grup, favelada (devlet hizmetlerinden yoksun mahalle) uyuşturucu, fuhuş ve silah ticareti yaparak para kazanıyor ve bölgeyi yönetiyordu.
Dün sabah saat 03.30’da köpeklerin havlamasıyla başlayan olaylar, kısa süre sonra silah seslerine dönüştü. Yaklaşık 2,500 polis, çok sayıda zırhlı araçla bölgeye girdi. Çete üyeleri, İHA uçaklarıyla patlayıcı bırakırken, bazı araçları ateşe verip barikatlar kurdu.
Evlerinde mahsur kalan insanlar, çocuklarını korumak için odalara kapattı ve hayatta kalmaya çalıştı. Çatışmalar gece boyunca devam etti.
CESETLER OLDUĞU GİBİ BIRAKILDI
Bir gün ve bir gece süren çatışmalar sonucunda, faveladaki gecekonduların alev aldığı ve polisin kapı kapı gezerek ölüm saçtığı bildirildi. Geriye yalnızca cesetler kaldı.
Ölenlerin çoğunun ağır suçlardan hüküm giymiş ya da çete mensubu olduğu ifade ediliyor. Ancak bu kişiler, Brezilya hükümetinin hizmetlerinin erişmediği favelalarda mahalle sakinleri için birer tanıdık haline geldi.
Polis, operasyonun “başarılı” olduğunu belirtti fakat cesetleri olduğu gibi bırakarak bölgeden ayrıldı. Resmi rakamlara göre, operasyonda 121 kişi hayatını kaybetti. Ancak gönüllüler ormanda kaybolanları aramaya başladığında, ölü sayısının çok daha fazla olduğu anlaşıldı.
POLİS 121 DEDİ, MAHALLELİ 180 SAYDI
Mahalle sakinleri, ormandan çıkarılan 70’e yakın cesedi incelediklerinde, bazı ölülerin iple bağlanıp kurşun ve bıçakla infaz edildiği bilgisini verdi. Ölenler, mahalleliler tarafından sıraya dizildi ve cenazeleri aileleri tarafından alındı. Sokaklarda yas hâkim oldu.
Mahalle sakini Rene Silva, “Gecenin her saatinde yeni cesetler geliyordu. Anneler, eşler, çocuklar ağlıyordu” şeklinde yorumda bulundu. Operasyonun kesin bilançoları ise belirsizliğini koruyor; kamu savunma ofisi 132 kişinin, polis ise 121 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.
ÜLKENİN BAŞKANI ‘DEHŞETE DÜŞTÜ’
Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva, olaydan “dehşete düştüğünü” açıkladı ve konuyla ilgili bir adli ekibin Rio’ya gönderileceğini duyurdu. Eyalet Valisi Claudio Castro, operasyonun Kızıl Komuta’nın büyümesini durdurmak amacıyla gerçekleştirildiğini belirtti.
Castro, “Bu artık sıradan bir suç değil, narko-terörizm” ifadesini kullandı. Ancak Castro’nun geçmişte eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’ya yakınlığı ve sert güvenlik politikaları, operasyonun siyasi bir gösteri haline dönüştüğü yönünde eleştirilerin gelmesine sebep oldu.
Igarapé Enstitüsü araştırma direktörü Robert Muggah, bu tür operasyonların sorunu çözmeyeceğini belirtti. Muggah, “Bu yöntemler genellikle alt kademedeki gençleri hedef alıyor, çete liderlerine ulaşmıyor. Sorunu çözmek için para akışlarını, lojistiği ve tedarik zincirlerini hedef almak gerekiyor” dedi.
