Bloomberg yazarı Hal Brands, Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore arasındaki iş birliğinin Ukrayna’daki savaşı Avrupa, Orta Doğu ve Asya’daki güvenlik başlıklarıyla daha yakından ilişkilendirdiğini yazdı. Farklı önceliklere sahip bu dört ülkenin ortak noktası, ABD’nin etkisini ve Batı’nın ittifak sistemini zayıflatma hedefi olarak değerlendiriliyor.
Brands’ın değerlendirmesine göre, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı geniş çaplı işgal başlatmasının ardından Moskova’nın Batılı ülkelerle ilişkileri daha da gerildi ve Rusya, Batı dışındaki ortaklarına daha fazla yöneldi. Bu süreçte Çin ekonomik ve teknolojik destek sağlarken, İran insansız hava araçları sundu. Kuzey Kore ise mühimmat, füze ve Bloomberg’in aktardığı üzere askeri destek verdi.
İş birliği karşılıklı destek üzerinden ilerliyor
Bloomberg’in analizinde, söz konusu ilişkilerin yalnızca Rusya’nın ihtiyaç duyduğu kaynakları temin etmesinden ibaret olmadığı vurgulanıyor. Moskova da ortaklarına çeşitli alanlarda katkı sağlıyor. Rusya’nın İran’la istihbarat ve askeri teknoloji paylaşımında bulunduğu, Kuzey Kore’nin silah kapasitesini geliştirmesine yardımcı olduğu ve Pyongyang’ın uluslararası baskı karşısında korunmasına destek verdiği belirtiliyor.
Çin ise Rusya’nın askeri araştırma ve geliştirme kapasitesinden yararlanıyor. Bloomberg’e göre bu kapsamda hava savunması ve denizaltı savunma harbiyle ilgili teknolojiler de bulunuyor. Böylece dört ülke arasındaki temaslar, ticaret veya diplomatik dayanışmanın ötesine geçerek savunma, istihbarat, silah tedariki ve siyasi koruma başlıklarını kapsayan bir yapıya dönüşüyor.
Bu karşılıklı destek mekanizmasının en görünür örneklerinden biri, Rusya ile Çin’in düzenlediği askeri tatbikatlar. Bloomberg, bu tatbikatların Doğu Çin Denizi’nden Arktik bölgeye kadar uzanan farklı sahalarda gerçekleştirildiğine dikkat çekiyor. Moskova ve Pekin, bu faaliyetlerle askeri koordinasyonlarının ciddi bir uluslararası kriz halinde ticaret ilişkilerinin ötesine geçebileceğini gösteriyor.
Ukrayna savaşı daha geniş bir güvenlik çerçevesine bağlanıyor
Brands’ın yazısında, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın artık yalnızca Avrupa’daki bir çatışma olarak ele alınamayacağı savunuluyor. Ukrayna’daki savaş, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Asya’da ortaya çıkabilecek krizler, dört ülke arasındaki destek ilişkileri nedeniyle birbirine daha fazla bağlanıyor.
Bu çerçevede Avrupa’nın güvenliği, yalnızca Ukrayna’nın toprak bütünlüğüyle ilgili bir başlık olarak değil, daha geniş bir güç dengesi mücadelesinin parçası olarak ele alınıyor. Bloomberg’in değerlendirmesine göre, Avrupa’nın güvenliği, Orta Doğu ve Hint-Pasifik bölgesindeki gelişmelerden tamamen ayrı düşünülemiyor.
İran’ın Rusya’ya insansız hava araçları sağlaması, Kuzey Kore’nin mühimmat ve füze desteği vermesi, Çin’in ticaret ve teknoloji kanallarıyla Moskova’yla ilişkilerini sürdürmesi bu bağlantının somut unsurları arasında sıralanıyor. Rusya’nın da istihbarat, askeri teknoloji ve diplomatik koruma sağlayarak bu ilişkileri karşılıklı hale getirdiği aktarılıyor.
Moskova ile Pekin’i ayırma seçeneği
Bloomberg yazarı, Rusya’yı Çin’den uzaklaştırmak için Moskova’ya çeşitli tavizler verilmesini öngören ve “tersine Kissinger” olarak tanımlanabilecek yaklaşımın giderek daha az gerçekçi göründüğünü belirtiyor. Bu değerlendirmeye göre, dört ülkenin çıkarlarının belirli alanlarda kesişmesi, Rusya ile Çin arasındaki ilişkiyi tek başına Batı’nın vereceği tavizlerle değiştirmeyi zorlaştırıyor.
Analizde, ülkelerin tüm konularda aynı hedefleri paylaşmadığı da belirtiliyor. Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore farklı siyasi, ekonomik ve güvenlik önceliklerine sahip. Ancak savaş, yaptırımlar, teknolojiye erişim, askeri kapasitenin geliştirilmesi ve uluslararası baskının aşılması gibi başlıklarda birbirlerine destek verebiliyorlar.
Bloomberg’in aktardığı çerçeveye göre, dünya henüz İkinci Dünya Savaşı ölçüsünde küresel bir çatışmaya dönüşmüş değil. Bununla birlikte, farklı bölgelerdeki krizlerin aynı devletler arasındaki destek ağları üzerinden birbirini etkileyebileceği yeni bir güvenlik ortamı oluşuyor. Bu ortamda ülkeler, Batı’nın baskısını azaltmak ve kendi savaş kapasitesini sürdürmek için birbirlerinin kaynaklarından yararlanıyor.
Avrupa açısından ortaya çıkan başlık, Ukrayna’ya verilen desteğin kapsamıyla sınırlı kalmıyor. Rusya’nın savaşı sürdürme kapasitesi, Çin’in ekonomik ve teknolojik desteği, İran’ın insansız hava aracı katkısı ve Kuzey Kore’nin askeri yardımı aynı dosyada değerlendiriliyor.
Brands’ın değerlendirmesinde, Ukrayna’nın desteklenmesi Rusya’nın ele geçirmeye çalıştığı topraklarla ilgili bir mesele olmanın yanı sıra Avrupa’daki ve Avrupa dışındaki güç dengesine ilişkin bir başlık olarak sunuluyor. Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore arasındaki temaslar ise askeri tatbikatlar, teknoloji transferleri, silah tedariki ve diplomatik destek üzerinden devam ediyor.
