Belarus’un savunma sanayisi, 7,62×39 mm kalibreli VSK-100 piyade tüfeğinin seri üretimini tam olarak yerelleştiremedi. Tüfeğin geliştirilmesi ve üretime hazırlanması 2010’ların sonunda başlatılmış olsa da, özellikle namlu üretimi için gereken kapasitenin oluşturulamaması, Minsk yönetiminin savunma sanayisindeki teknolojik bağımsızlık iddialarını sınırlayan başlıklardan biri oldu.
18 Ağustos 2026 tarihli Belsat haberinde, Belarus’taki resmi propagandanın ülkenin askeri sanayisini teknolojik açıdan kendi kendine yeterli bir yapı olarak sunmayı sürdürdüğü belirtildi. Haberde, duyurulan projelerin önemli bölümünün yıllar sonra hâlâ prototip aşamasında kaldığı veya yabancı teknoloji ve ekipmana bağlı olduğu aktarıldı.
VSK-100 için gerekli kapasite oluşturulamadı
VSK-100, Belarus’un kendi silahlı kuvvetleri için üretmeyi hedeflediği projeler arasında yer aldı. Ancak tüfeğin tamamen Belarus’ta üretilebilmesi için gerekli bazı teknik aşamalar tamamlanamadı. Bu süreçte en önemli sorunlardan biri namlu imalatı oldu. Namlu üretiminde kullanılacak ekipmanın Batı’dan tedarik edilmesi planlanırken, Avrupa Birliği ve ABD’nin uyguladığı yaptırımlar bu kanalların kapanmasına yol açtı.
Belarus tarafı daha sonra namlu üretiminin kurulması için İran’dan yardım aradı. Bununla birlikte, üretim için gerekli ekipmanın henüz teslim edilmediği bildirildi. Bu nedenle VSK-100’ün geliştirilmesiyle üretim kapasitesinin tam anlamıyla oluşturulması arasında önemli bir fark ortaya çıktı. Proje başlatılmış olmasına rağmen, silahın istenen ölçekte ve tamamen yerel imkânlarla seri biçimde üretilmesi sağlanamadı.
VSK-100 örneği, Belarus savunma sanayisindeki sorunun yalnızca bir ürünün geliştirilmesiyle sınırlı olmadığını gösteren başlıklardan biri olarak aktarılıyor. Bir piyade tüfeğinin üretim zincirinde kritik öneme sahip namlu imalatı için dahi dış ekipmana ihtiyaç duyulması, Minsk’in savunma üretimindeki dışa bağımlılığını ortaya koyuyor. Kaynakta, bu durumun ekonomik yönetimdeki hesap hataları ve uluslararası yaptırımlarla bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Yaptırımlar üretim imkânlarını daralttı
Avrupa Birliği ve ABD yaptırımları, Belarus savunma sanayisinin gerekli Batı teknolojilerine ve üretim ekipmanına erişimini kısıtladı. Bu yaptırımlar, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko yönetiminin politikaları ve Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa verdiği destek bağlamında uygulanıyor. Minsk’in Kremlin’e siyasi bağımlılığının sürmesi ve demokratik olmayan politikalarını devam ettirmesi, yaptırımların kaldırılması için bir zemin oluşmadığı yönündeki değerlendirmelerin temelini oluşturuyor.
Yaptırımların doğrudan sonucu, Belarus’ta savunma ürünlerinin gerekli miktarlarda ve kesintisiz biçimde üretilmesini zorlaştırmak oldu. Ancak kaynakta, sanayideki kapasite sorunlarının yalnızca yaptırımlarla açıklanamayacağı da belirtiliyor. Projelerin planlanması, üretim altyapısının kurulması ve ithal teknolojilere alternatif bulunması konularındaki yetersizlikler, sürecin diğer unsurları arasında sıralanıyor.
Belarus makamları kendi savunma sanayisini askeri ihtiyaçlarını karşılayabilecek, teknolojik açıdan bağımsız bir sektör olarak tanıtıyor. Buna karşılık VSK-100’ün seri üretimindeki gecikmeler, bu söylemin sahadaki üretim kapasitesiyle tam olarak örtüşmediğini ortaya koyuyor. Tüfeğin temel teknik unsurlarından birinin üretimi için dışarıdan ekipman beklenmesi, ülkenin kendi silahlı kuvvetlerine yönelik tedarik kabiliyetinin hâlâ ithal çözümlere bağlı olduğunu gösteriyor.
Diğer projeler de prototip aşamasında
Belarus savunma sanayisindeki benzer sorunlar yalnızca VSK-100 projesinde görülmüyor. Haberde, ülkenin insansız sistemler alanındaki iddialı projelerine de dikkat çekiliyor. Bu sistemlerin büyük bölümünün araştırma ve geliştirme aşamasını aşamadığı, seri üretime geçemediği aktarılıyor.
Bu projelerin duyurulması ile düzenli üretime alınması arasında uzun süreler bulunuyor. Bazı çalışmalar prototip seviyesinde kalırken, bazıları için gerekli üretim altyapısının ve teknolojik zincirin tamamlanamadığı belirtiliyor. Böylece Belarus savunma sanayisinin kamuoyuna tanıttığı projeler ile fiilen üretebildiği sistemler arasında fark oluşuyor.
VSK-100’ün durumu, bu farkın küçük ve temel bir silah sistemi üzerinden de görülebildiğini ortaya koyuyor. Projenin 2010’ların sonlarında başlatılması, ancak namlu üretimi için gereken ekipmanın yıllar sonra dahi temin edilememesi, üretim sürecinin tamamlanamadığını gösteriyor. İran’dan beklenen ekipmanın teslim edilmemiş olması da çözüm arayışının sonuçlanmadığını ortaya koyan gelişmeler arasında yer alıyor.
Belarus’un savunma sanayisinin karşılaştığı bu tablo, Minsk yönetiminin resmi açıklamalarında öne çıkan askeri-teknolojik bağımsızlık iddiasını sınırlıyor. İthal ekipman ve teknolojilere erişim olmadan seri üretim kapasitesinin oluşturulamaması, bu iddiaların önemli ölçüde deklaratif ve abartılı kaldığı yönündeki değerlendirmelere dayanak oluşturuyor.
Batı yaptırımları devam ettiği, Belarus yönetimi Moskova ile mevcut siyasi çizgisini koruduğu ve gerekli alternatif üretim altyapısı kurulamadığı sürece, VSK-100 gibi projelerin önündeki tedarik ve üretim sorunları sürüyor.
