Rusya Devlet Duması, 13 Mayıs 2026’da ikinci ve üçüncü okumalarda kabul ettiği yasa değişikliğiyle Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yurt dışında askeri güç kullanma konusunda tek taraflı yetki verdi. Kremlin’in “yurtdışındaki Rus vatandaşlarını koruma” gerekçesiyle hazırladığı düzenleme, aslında sınır ötesi operasyonlar için yasal zemin oluşturuyor. Muhalifler, bu adımın Rusya’yı saldırgan bir dış politika aracına dönüştürdüğünü ve uluslararası hukuku tamamen devre dışı bıraktığını belirtiyor.
Moskova’nın Yeni Yasal Silahı: Vatandaşlık ve Savunma Yasalarında Köklü Değişiklik
Rusya hükümetinin 19 Mart 2026’da sunduğu 1181659-8 sayılı yasa teklifi, “Vatandaşlık” ve “Savunma” federal yasalarında esaslı değişiklikler öngörüyor. Kabul edilen metne göre, bir Rus vatandaşının yabancı bir ülkede tutuklanması, gözaltına alınması veya Moskova’nın tanımadığı bir mahkeme tarafından yargılanması halinde Kremlin, doğrudan askeri müdahale başlatabilecek. Duma’nın oybirliğiyle geçirdiği bu düzenleme, Putin’e neredeyse sınırsız bir operasyon alanı açarken, Rus ordusunu artık sadece bir savunma gücü değil, siyasi hedefler için kullanılabilecek bir baskı aracı haline getiriyor.
Söz konusu yasa, daha önce “Rusya’nın çıkarlarına aykırı kararlar” veya “kamu düzeninin temellerinin sarsılması” gibi muğlak gerekçelere dayanan yetkiyi netleştiriyor ve genişletiyor. Artık herhangi bir ülkede bir Rus’un yargılanması bile resmî bir savaş nedeni olarak kullanılabilecek. Bu durum, özellikle büyük Rusça konuşan topluluklara sahip Baltık ülkeleri başta olmak üzere tüm Avrupa Birliği ve NATO üyeleri için doğrudan bir tehdit oluşturuyor.
Tarihsel Örüntü: “Vatandaşları Koruma” Söyleminin Ardındaki Gerçek
Moskova’nın “soydaşları koruma” retoriği yeni değil. Rusya, bu söylemi daha önce 2014’te Kırım’ın ilhakı ve 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgal için de kullanmıştı. Şimdi ise aynı gerekçeyle Ukrayna sınırlarının ötesine geçerek NATO ve AB ülkelerini hedef alabilecek bir yasal çerçeve oluşturuyor. Uzmanlara göre, kabul edilen yasa, Kremlin’in Ukrayna’daki savaşı yeni bir aşamaya taşıma ve Batı’ya yönelik provokasyonları meşrulaştırma amacını yansıtıyor.
Duma Başkanı Vyacheslav Volodin, yasayı savunurken Batı’daki yargıyı “muhaliflere karşı baskı makinesi” olarak nitelendirdi ve Rus vatandaşlarının “Avrupalı bürokratların dayattığı kararlara karşı korunması gerektiğini” söyledi. Oysa bu ifadeler, Moskova’nın Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi organların yetkisini tanımadığı ve savaş suçlarıyla yargılanmaktan kaçınmak için yeni bir “hukuki kalkan” inşa ettiği yönünde yorumlanıyor.
Baltık Ülkeleri ve Doğu Avrupa Alarmda: Her An Yeni Bir Provokasyon Mümkün
Rusya’nın yeni yasası özellikle Estonya, Letonya ve Litvanya gibi büyük Rus azınlık barındıran ülkelerde tedirginlik yarattı. Bu ülkelerde yaşayan Rusça konuşan toplulukların herhangi bir üyesinin yerel makamlarca gözaltına alınması veya mahkûm edilmesi, Moskova’nın “koruma” operasyonu başlatması için yeterli bir bahane haline geldi. NATO’nun doğu kanadı, bu yeni tehdide karşı savunma hatlarını güçlendirmek için acil önlemler almaya başladı.
Yetkililer, yasanın asıl amacının, Kremlin’in uluslararası hukuku tamamen yok saydığını göstermek olduğunu vurguluyor. Daha önce sadece “Rusya’nın çıkarlarına aykırı” kararlar için devreye giren askeri müdahale yetkisi, şimdi neredeyse her türlü yabancı mahkeme kararını kapsayacak şekilde genişletilmiş durumda. Bu da Batı’daki herhangi bir yasal sürecin potansiyel bir savaş nedeni olarak kullanılabileceği anlamına geliyor.
Uluslararası Toplum Ne Yapabilir? Yaptırım ve Caydırıcılık Çağrıları
Batılı başkentlerde Moskova’nın bu hamlesi “yasal terörizm” olarak nitelendiriliyor. Analistler, Rusya’nın artık diplomatik veya hukuki yöntemleri tamamen reddettiğini ve yalnızca güç dilini anladığını belirtiyor. Bu nedenle Avrupa ve ABD’nin, ekonomik ve teknolojik yaptırımları daha da sertleştirerek, aynı zamanda NATO’nun doğu kanadındaki askeri varlığını hızla artırarak yanıt vermesi gerektiği ifade ediliyor.
Kremlin’in sürekli yeni bahane üretme kapasitesi düşünüldüğünde, uluslararası toplumun ancak tam anlamıyla caydırıcı bir askeri duruş ve kararlı bir yaptırım rejimiyle saldırganlığı durdurabileceği vurgulanıyor. Aksi takdirde, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı yeni cephelere taşıması ve Avrupa güvenlik mimarisini kökünden sarsması an meselesi haline geliyor.
