Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin enerji ve ulaştırma altyapısını Türkiye ve Avrupa’ya uzanan yeni hatlarla geliştirmeyi hedeflediklerini açıkladı. Aliyev’in 11 Ağustos’ta Nahçıvan’da Azerbaycan televizyonuna verdiği röportajda gündeme getirdiği projeler arasında Ermenistan üzerinden Nahçıvan ve Türkiye’ye bağlanacak bir enerji koridoru, Karadeniz’in altından geçecek enerji kablosu, 300 megavatlık termik santral ve Zengezur koridoruyla bağlantılı demiryolu yatırımları yer aldı.
Azerbaycan Televizyonu tarafından yayımlanan röportajda Aliyev, Nahçıvan’ın güvenlik, enerji, ulaştırma, sanayi ve sosyoekonomik kalkınma başlıklarında birlikte ele alındığını söyledi. Cumhurbaşkanı, özerk cumhuriyetin ekonomik kapasitesini artırmak için enerji üretiminin yanı sıra elektrik iletim hatlarının ve bölgesel ulaşım bağlantılarının genişletilmesine dikkat çekti.
Nahçıvan’da enerji kapasitesi artırılacak
Aliyev’in verdiği bilgilere göre Nahçıvan Sanayi Parkı’nın temeli atıldı. Özerk cumhuriyette 300 megavat kapasiteli bir termik elektrik santralinin inşası da sürüyor. Projenin, Nahçıvan’ın enerji arzının daha istikrarlı hale getirilmesi ve ihracat kapasitesinin artırılması amacı taşıdığı belirtildi.
Azerbaycan yönetimi yenilenebilir enerji yatırımlarını da planın bir parçası olarak ele alıyor. Nahçıvan’daki güneş enerjisi potansiyelinin en az 500 megavat olduğu, bu kapasitenin 1 gigavata kadar çıkabileceği değerlendiriliyor. Üretim kapasitesindeki artışın bölge dışına elektrik aktarımını mümkün kılabilmesi için mevcut elektrik iletim hatlarının genişletilmesi gerekiyor.
Bu kapsamda üzerinde durulan seçeneklerden biri, Azerbaycan’dan Ermenistan toprakları üzerinden Nahçıvan’a, oradan Türkiye’ye ve Avrupa’ya uzanacak bir enerji koridoru. Proje, Nahçıvan’ın Azerbaycan’ın ana topraklarıyla ve Türkiye üzerinden Avrupa enerji piyasalarıyla bağlantısını güçlendirmeyi amaçlıyor. Aliyev, artan elektrik üretiminin ihraç edilebilmesi için iletim altyapısının geliştirilmesinin gerekli olduğunu belirtti.
Karadeniz üzerinden Avrupa bağlantısı
Azerbaycan aynı zamanda Karadeniz üzerinden enerji kablosu döşenmesine ilişkin projeyi inceliyor. Söz konusu kablonun, Azerbaycan’da üretilen elektriğin Avrupa pazarlarına ulaştırılması için yeni bir bağlantı oluşturması planlanıyor. Projenin hayata geçirilmesi halinde Azerbaycan’ın elektrik ihracatı için kullanabileceği güzergâhların genişlemesi öngörülüyor.
Aliyev’in açıklamaları, Bakü’nün enerji ihracatında tek bir güzergâha bağlı kalmayan bir altyapı kurma arayışını ortaya koyuyor. Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa’ya uzanacak hatlar ile Karadeniz bağlantısı, Azerbaycan’ın enerji piyasalarına erişim seçeneklerini artırmaya dönük projeler olarak sunuluyor.
Zengezur koridoru ve demiryolu yatırımı
Röportajda ulaştırma başlıkları da geniş yer tuttu. Aliyev, Zengezur koridorunun işleyişine önem verdiklerini söyledi. Washington’da 8 Ağustos 2025’te düzenlenen zirvenin ardından TRIPP projesinin uygulanmasına başlandığı ifade edildi. Projenin, Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki bağlantının geliştirilmesi ve bölgesel ulaştırma hatlarının yeniden düzenlenmesi bakımından önem taşıdığı aktarıldı.
Azerbaycan, Nahçıvan’daki demiryolunu da yeniliyor. Çalışmalar tamamlandığında hattın yıllık yük taşıma kapasitesinin 15 milyon tona çıkarılması hedefleniyor. Nahçıvan demiryolunun, Doğu-Batı yönündeki ulaştırma koridorlarının bir parçası olarak değerlendirilmesi planlanıyor.
Bu yatırımlar Nahçıvan’ı yalnızca Azerbaycan’ın ana karasıyla bağlantılı bir özerk bölge olmaktan çıkarıp Türkiye ve Avrupa yönündeki enerji ve taşımacılık akışlarında kullanılabilecek bir merkez haline getirmeyi hedefliyor. Bölgenin mevcut coğrafi konumu, Azerbaycan’ın Hazar havzası ile Türkiye ve Avrupa arasındaki bağlantılarını çeşitlendirme planında belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.
Azerbaycan’ın enerji ve ulaştırma projeleri, Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına doğrudan erişim imkânını artırma hedefi taşıyor. Avrupa’ya elektrik ihracatı için planlanan bağlantılar ve Doğu-Batı taşımacılık koridoru, Bakü’nün Avrupa ile ekonomik ilişkilerinde kullanabileceği altyapı seçeneklerini çoğaltıyor.
Planlanan güzergâhlar aynı zamanda Rusya üzerinden geçen enerji ve lojistik bağlantılarına alternatif oluşturuyor. Bu nedenle Nahçıvan merkezli projeler, Güney Kafkasya’daki enerji ve ulaştırma süreçlerinde Rusya’nın rolünün azalmasına yol açabilecek gelişmeler arasında değerlendiriliyor. Kaynak metinde, Azerbaycan’ın Türkiye ve Avrupa’ya yönelen hatlarla dış bağlantılarını çeşitlendirdiği ve Moskova’nın bölgedeki aracı rolünün daraldığı belirtiliyor.
Bakü açısından enerji üretimi, elektrik ihracatı, sanayi yatırımları ve demiryolu kapasitesinin artırılması aynı planın farklı unsurlarını oluşturuyor. Nahçıvan Sanayi Parkı, termik santral, güneş enerjisi projeleri, iletim hatları, Karadeniz enerji kablosu ve demiryolu yenilemesi bu çerçevede birlikte ele alınıyor.
Aliyev’in açıklamaları, Azerbaycan’ın Nahçıvan’ı Türkiye ve Avrupa’ya açılan enerji ve ulaştırma bağlantılarının önemli bir parçası olarak konumlandırdığını gösteriyor. Projelerin uygulanma takvimi ve teknik ayrıntıları ise ilgili altyapı çalışmalarının ilerleyişine bağlı olacak.
